Cần tìm ca dao, tục ngữ về lao động sản xuất cho bài học Ngữ văn 7, bài văn về người nông dân hay đơn giản là muốn biết ông bà xưa đúc kết gì về chuyện ruộng đồng, thời tiết? Dưới đây là những câu quen thuộc nhất, chia thành tục ngữ kinh nghiệm sản xuất, tục ngữ đoán thời tiết, ca dao và thành ngữ về lao động. Câu nào có bài riêng thì bấm vào để xem nghĩa đầy đủ. Xem thêm các trang khác trong mục ca dao, tục ngữ theo chủ đề.
✅ Tục ngữ về lao động sản xuất: “Tấc đất, tấc vàng”, “Nhất thì, nhì thục”, “Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống”.
✅ Thành ngữ về lao động: một nắng hai sương, chân lấm tay bùn, bán mặt cho đất, bán lưng cho trời.
💡 Mẹo nhớ: tục ngữ sản xuất hay xếp thứ tự bằng nhất, nhì, tam, tứ để nói điều gì quan trọng hơn.
Tục ngữ về kinh nghiệm sản xuất
- Tấc đất, tấc vàng: đất đai quý như vàng, phải giữ gìn, tận dụng.
- Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống: thứ tự những yếu tố quan trọng khi trồng lúa.
- Nhất thì, nhì thục: gieo trồng đúng thời vụ là quan trọng nhất, sau đó là làm đất cho tốt.
- Nhất canh trì, nhì canh viên, tam canh điền: nuôi cá lãi nhất, rồi đến làm vườn, rồi làm ruộng.
- Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa: mỗi loại cây hợp một kiểu thời tiết.
- Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen: trồng khoai nên đổi đất, gieo mạ nên giữ ruộng quen.
Tục ngữ đoán thời tiết
- Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa: đêm nhiều sao thì hôm sau nắng, ít sao thì mưa.
- Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ: thấy ráng vàng như mỡ gà thì phải lo chống bão.
- Tháng bảy kiến bò, chỉ lo lại lụt: tháng bảy thấy kiến bò lên cao thì sắp có lụt.
- Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng, ngày tháng mười chưa cười đã tối: ngày đêm dài ngắn khác nhau theo mùa.
- Gió heo may, chuồn chuồn bay thì bão: dấu hiệu thiên nhiên báo bão.
Sách Ngữ văn 7 (chương trình cũ) có riêng bài học về chủ đề này; danh sách các câu trong bài và cách giải thích có ở trang tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất.
Ca dao về lao động sản xuất
- Cày đồng đang buổi ban trưa / Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày / Ai ơi bưng bát cơm đầy / Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần: nhớ công sức người làm ra hạt gạo.
- Trâu ơi ta bảo trâu này / Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta: người nông dân coi con trâu như bạn.
- Có làm thì mới có ăn / Không dưng ai dễ mang phần đến cho: khuyên chăm chỉ lao động.
- Chuồn chuồn bay thấp thì mưa / Bay cao thì nắng, bay vừa thì râm: kinh nghiệm xem trời để làm đồng.
- Lúa nếp là lúa nếp làng / Lúa lên lớp lớp lòng nàng lâng lâng: niềm vui khi lúa tốt.
Thành ngữ về lao động vất vả
- Một nắng hai sương: vất vả sớm khuya của người làm ruộng.
- Chân lấm tay bùn: cực nhọc của nghề nông.
- Bán mặt cho đất, bán lưng cho trời: cả ngày cúi mặt xuống ruộng, lưng phơi dưới nắng.
- Dãi nắng dầm mưa: chịu nắng mưa ngoài trời.
- Cày sâu cuốc bẫm: chăm chỉ, cần cù làm ruộng.
Muốn có thêm câu khuyên chăm chỉ, đề cao người lao động nói chung (không chỉ làm ruộng), xem trang ca dao tục ngữ về lao động; câu về mưa nắng, gió bão có ở trang ca dao tục ngữ về thời tiết.
Mẹo 1 – Nhất, nhì, tam, tứ: NƯỚC – PHÂN – CẦN – GIỐNG; THÌ (thời vụ) – THỤC (làm đất).
Mẹo 2 – Nhìn trời, nhìn vật: sao, ráng, kiến, chuồn chuồn → tục ngữ đoán thời tiết.
Mẹo 3 – Viết đúng: “tấc đất” (tấc: đơn vị đo), không phải “tất đất”.
Bài tập: Ca dao, tục ngữ về lao động sản xuất
- Điền tiếng còn thiếu: Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ …
- Điền tiếng còn thiếu: Mau sao thì nắng, vắng sao thì …
- Trong “Nhất thì, nhì thục”, chữ “thì” chỉ gì?
- Chọn chữ đúng: (Tấc / Tất) đất, tấc vàng.
- “Một nắng hai sương” là tục ngữ kinh nghiệm sản xuất, đúng không?
Xem đáp án
- giống.
- mưa.
- Thời vụ (đúng lúc gieo trồng).
- Tấc (một tấc đất).
- Không đúng: đó là thành ngữ miêu tả sự vất vả, không phải câu nêu kinh nghiệm làm ruộng. Vì nói về nghề nông nên dễ xếp nhầm.
Câu hỏi thường gặp
Tục ngữ về lao động sản xuất là gì?
Tiêu biểu: “Tấc đất, tấc vàng”, “Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống”, “Nhất thì, nhì thục”.
Ca dao về lao động sản xuất hay?
Quen thuộc nhất là “Cày đồng đang buổi ban trưa… / Ai ơi bưng bát cơm đầy / Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần”.
Tục ngữ về kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp?
Ngoài các câu “nhất, nhì”, còn có “Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa” và “Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen”.
Thành ngữ về sự vất vả của người nông dân?
Hay gặp: một nắng hai sương, chân lấm tay bùn, bán mặt cho đất, bán lưng cho trời.
