“Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen” là một câu tục ngữ về kinh nghiệm trồng trọt của nhà nông, dạy cách chọn đất cho từng loại cây. Câu ngắn, hai vế đối nhau, nhưng nhiều bạn thành phố chưa biết “mạ” là gì và vì sao khoai lại cần “ruộng lạ”. Bài này giải nghĩa từng chữ, nêu kinh nghiệm của câu, kèm cách đặt câu, câu cùng chủ đề và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen” là câu tục ngữ, nêu kinh nghiệm trồng trọt: chọn đất cho phù hợp với từng loại cây.
Nghĩa: trồng khoai hợp đất mới, gieo mạ hợp đất cũ. “Mạ” là cây lúa non, gieo dày ở một ruộng riêng rồi nhổ đi cấy.
💡 Mẹo nhớ: khoai → đất lạ; mạ → đất quen.
Giải thích câu tục ngữ “Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen”
| Vế | Nghĩa | Vì sao |
|---|---|---|
| Khoai ruộng lạ | trồng khoai nên chọn ruộng mới, đất chưa trồng khoai | đất mới còn nhiều màu, ít sâu bệnh của vụ khoai trước |
| Mạ ruộng quen | gieo mạ nên chọn ruộng quen, đã làm mạ nhiều vụ | ruộng quen đã được chăm bón, giữ nước tốt, người làm quen đất |
Nghĩa của câu. Qua nhiều vụ làm ruộng, người nông dân nhận ra mỗi loại cây cần một kiểu đất khác nhau. Khoai trồng mãi trên một mảnh đất thì đất bạc màu, củ nhỏ; đổi sang ruộng mới thì khoai tốt hơn. Còn mạ, cây lúa non cần được chăm chu đáo, thì nên gieo ở ruộng quen, đất đã được làm nhuyễn, giữ nước tốt.
Giá trị của câu. Câu tục ngữ cho thấy ông cha ta quan sát và đúc kết kinh nghiệm sản xuất rất tinh. Ngày nay, khoa học nông nghiệp cũng khuyên luân canh (đổi cây trồng) để đất khỏi bạc màu, đúng với ý “khoai ruộng lạ”.
“Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là tục ngữ, thuộc nhóm tục ngữ về lao động sản xuất. Câu có hai vế đối nhau (khoai – mạ, lạ – quen), nói trọn một kinh nghiệm trồng trọt. Cách phân biệt với thành ngữ có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen”
- Bác nông dân đổi ruộng trồng khoai mỗi vụ, vì khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen.
- Năm nay nhà em trồng khoai lang ở mảnh đất mới khai hoang, củ to hơn hẳn mọi năm.
- Ông nội vẫn gieo mạ ở thửa ruộng cạnh nhà, đúng như câu khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen.
- Câu tục ngữ “Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen” là kinh nghiệm quý của nhà nông.
- Thầy giáo lấy câu khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen để giải thích chuyện luân canh cây trồng.
Câu dùng khi nói về chuyện trồng trọt, chọn đất (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng vế “khoai ruộng lạ”.
Câu tục ngữ cùng chủ đề với “Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen”
- Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa: mỗi loại cây hợp với một kiểu thời tiết.
- Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống: những điều quan trọng khi trồng lúa.
- Tấc đất, tấc vàng: đất đai quý như vàng.
- Nhai kĩ no lâu, cày sâu tốt lúa: cày sâu thì lúa tốt.
Mẹo nhớ câu tục ngữ “Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen”
Mẹo 1 – Ghép cặp: KHOAI đi với ruộng LẠ, MẠ đi với ruộng QUEN.
Mẹo 2 – Khoai “thích đi xa”: khoai đổi đất thì củ to; mạ non “thích ở nhà”, ruộng quen thì mạ khỏe.
Mẹo 3 – “Mạ” là lúa non: gieo mạ rồi nhổ mạ đi cấy.
Bài tập: Điền từ còn thiếu vào câu tục ngữ
- Khoai ruộng lạ, mạ ruộng …
- Khoai ruộng …, mạ ruộng quen.
- Nắng tốt dưa, mưa tốt …
- “Mạ” là gì?
- … ruộng lạ, … ruộng quen.
Xem đáp án
- quen.
- lạ.
- lúa.
- Mạ là cây lúa non, gieo dày rồi nhổ đi cấy.
- Khoai, mạ: nhiều bạn đảo thành “mạ ruộng lạ, khoai ruộng quen”, sai với kinh nghiệm nhà nông.
Câu hỏi thường gặp
Khoai ruộng lạ mạ ruộng quen là thành ngữ hay tục ngữ?
Là tục ngữ về lao động sản xuất: câu có hai vế đối, nói trọn một kinh nghiệm chọn đất trồng cây.
Vì sao trồng khoai lại cần ruộng lạ?
Vì trồng khoai mãi một chỗ thì đất bạc màu, sâu bệnh tích lại; đổi sang đất mới thì đất còn nhiều màu, khoai tốt và củ to hơn.
Câu tục ngữ có ý nghĩa gì?
Câu cho biết kinh nghiệm chọn đất phù hợp cho từng loại cây, giúp nhà nông trồng trọt hiệu quả hơn.
Khoai ruộng lạ mạ ruộng quen tiếng Anh là gì?
Không có câu khớp hẳn. Có thể dịch ý: “Plant sweet potatoes in new fields, sow rice seedlings in familiar ones” (trồng khoai ở ruộng mới, gieo mạ ở ruộng quen).
