Cần tìm ca dao, tục ngữ về thời tiết cho bài học Ngữ văn 7, bài thuyết trình về kinh nghiệm dân gian hay đơn giản là tò mò ông bà ngày xưa đoán mưa nắng thế nào khi chưa có dự báo thời tiết? Người nông dân quan sát sao, mây, gió, côn trùng rồi đúc kết thành câu dễ nhớ. Dưới đây là những câu quen thuộc nhất, mỗi câu kèm lời giải thích ngắn. Xem thêm các trang khác trong mục ca dao, tục ngữ theo chủ đề.
✅ Tục ngữ về thời tiết: “Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa”, “Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ”, “Tháng bảy kiến bò, chỉ lo lại lụt”.
✅ Ca dao: “Chuồn chuồn bay thấp thì mưa / Bay cao thì nắng, bay vừa thì râm”.
💡 Mẹo nhớ: ông bà đoán thời tiết bằng trời (sao, ráng, trăng) và con vật (chuồn chuồn, kiến, ếch).
Tục ngữ đoán thời tiết qua bầu trời
- Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa: đêm nhiều sao thì hôm sau nắng, ít sao thì mưa.
- Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ: ráng vàng như mỡ gà báo sắp có bão.
- Trăng quầng thì hạn, trăng tán thì mưa: nhìn vầng sáng quanh mặt trăng đoán nắng hạn hay mưa.
- Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng, ngày tháng mười chưa cười đã tối: mùa hè đêm ngắn, mùa đông ngày ngắn.
- Nắng chóng trưa, mưa chóng tối: trời nắng thấy mau trưa, trời mưa thấy mau tối.
Tục ngữ, ca dao đoán thời tiết qua con vật
- Chuồn chuồn bay thấp thì mưa / Bay cao thì nắng, bay vừa thì râm: chuồn chuồn bay thấp báo mưa.
- Tháng bảy kiến bò, chỉ lo lại lụt: kiến bò lên cao báo lụt.
- Gió heo may, chuồn chuồn bay thì bão: gió heo may cùng chuồn chuồn bay nhiều báo bão.
Thành ngữ về thời tiết
- Sáng nắng chiều mưa: thời tiết thất thường; cũng chỉ người tính khí hay thay đổi.
- Rét nàng Bân: đợt rét muộn vào khoảng tháng ba âm lịch.
- Mưa dầm thấm lâu: mưa nhỏ kéo dài thì ngấm sâu; nghĩa bóng là khuyên bảo từ từ thì hiệu quả.
- Dãi nắng dầm mưa: chịu nắng mưa vất vả ngoài trời.
- Phong ba bão táp: gió bão dữ dội; nghĩa bóng là khó khăn lớn trong đời.
Những câu này là kinh nghiệm quan sát, đúng trong nhiều trường hợp nhưng không chính xác như dự báo khoa học. Bài học Ngữ văn 7 cũ về chủ đề này có ở trang tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất; câu riêng về mưa có ở trang ca dao tục ngữ về mưa.
Đặt câu với tục ngữ về thời tiết
- Thấy chuồn chuồn bay thấp, bà vội gọi cả nhà rút quần áo vào.
- Chiều nay ráng vàng rực, ông bảo “ráng mỡ gà, có nhà thì giữ”, cần chằng mái tôn.
- Đêm qua mau sao, sáng nay trời nắng đẹp đúng như tục ngữ.
- Tháng ba rồi mà vẫn rét, mọi người gọi là rét nàng Bân.
Mẹo 1 – Mau và vắng: MAU (nhiều) sao → NẮNG; VẮNG sao → MƯA.
Mẹo 2 – Chuồn chuồn ba mức: bay THẤP mưa, bay CAO nắng, bay VỪA râm.
Mẹo 3 – Viết đúng: “ráng mỡ gà” (ráng, không phải rán), “gió heo may” (gió mùa thu se lạnh).
Bài tập: Ca dao, tục ngữ về thời tiết
- Điền tiếng còn thiếu: Chuồn chuồn bay thấp thì …
- Điền tiếng còn thiếu: Ráng mỡ gà, có nhà thì …
- Theo tục ngữ, đêm nhiều sao thì hôm sau thế nào?
- Chọn chữ đúng: Tháng bảy kiến bò, chỉ lo lại (lụt / lục).
- “Mưa dầm thấm lâu” chỉ nói chuyện mưa, đúng không?
Xem đáp án
- mưa.
- giữ.
- Trời nắng (mau sao thì nắng).
- lụt (lũ lụt).
- Không hẳn: câu còn có nghĩa bóng – khuyên bảo, dạy dỗ từ từ, bền bỉ thì người nghe mới thấm. Câu dùng theo nghĩa bóng nhiều hơn.
Câu hỏi thường gặp
Câu tục ngữ nào nói về thời tiết?
Tiêu biểu: “Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa”, “Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ”.
Ca dao về thời tiết?
Quen thuộc nhất: “Chuồn chuồn bay thấp thì mưa / Bay cao thì nắng, bay vừa thì râm”.
Tục ngữ dự báo bão?
Có “Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ” và “Gió heo may, chuồn chuồn bay thì bão”.
Kinh nghiệm dân gian về thời tiết có đúng không?
Đúng trong nhiều trường hợp vì dựa trên quan sát lâu đời, nhưng không chính xác bằng dự báo khoa học.
