Cần tìm ca dao, tục ngữ về lòng biết ơn cho bài nghị luận về truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, ngày 20/11, ngày 27/7 hay giỗ Tổ Hùng Vương? Đây là chủ đề có rất nhiều câu quen thuộc, từ biết ơn cha mẹ, thầy cô đến biết ơn người đi trước. Dưới đây là danh sách chia theo từng ý, mỗi câu kèm lời giải thích ngắn, cùng những câu chê thói vô ơn để so sánh. Xem thêm các trang khác trong mục ca dao, tục ngữ theo chủ đề.
✅ Tục ngữ về lòng biết ơn: “Uống nước nhớ nguồn”, “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, “Uống nước nhớ người đào giếng”.
✅ Ca dao: “Công cha như núi Thái Sơn / Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra”; “Dù ai đi ngược về xuôi / Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng ba”.
💡 Mẹo nhớ: câu về lòng biết ơn hay có cặp hưởng – nhớ: uống nước – nhớ nguồn, ăn quả – nhớ kẻ trồng cây.
Tục ngữ về lòng biết ơn
- Uống nước nhớ nguồn: hưởng thành quả thì nhớ cội nguồn, nhớ người đi trước.
- Ăn quả nhớ kẻ trồng cây: biết ơn người làm ra thành quả mình đang hưởng.
- Uống nước nhớ người đào giếng: cùng ý, nhớ công người đã khó nhọc tạo ra.
- Ăn cây nào rào cây ấy: được ai giúp đỡ thì gắn bó, bảo vệ người ấy.
- Một miếng khi đói bằng một gói khi no: sự giúp đỡ lúc khó khăn đáng nhớ ơn hơn cả.
- Không thầy đố mày làm nên: biết ơn người thầy đã dạy dỗ.
- Nhất tự vi sư, bán tự vi sư (Hán Việt): dạy một chữ, nửa chữ cũng là thầy.
Ca dao về lòng biết ơn
- Công cha như núi Thái Sơn / Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra: biết ơn công sinh thành, nuôi dưỡng.
- Dù ai đi ngược về xuôi / Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng ba: nhớ công các vua Hùng dựng nước.
- Ai ơi bưng bát cơm đầy / Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần: biết ơn người nông dân làm ra hạt gạo.
- Muốn sang thì bắc cầu kiều / Muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy: kính yêu, biết ơn thầy cô.
- Ngó lên nuộc lạt mái nhà / Bao nhiêu nuộc lạt nhớ ông bà bấy nhiêu: nhớ ơn ông bà, tổ tiên.
Câu trái nghĩa: chê thói vô ơn
- Ăn cháo đá bát: được giúp rồi quay lưng phản bội.
- Qua cầu rút ván: đạt được mục đích rồi thì bỏ rơi người đã giúp.
- Vắt chanh bỏ vỏ: lợi dụng xong thì không đoái hoài.
- Nuôi ong tay áo: giúp kẻ xấu rồi bị chính kẻ đó hại.
Nhiều câu khác về thói vô ơn có ở trang ca dao tục ngữ về vô ơn. Lòng biết ơn cha mẹ gắn với chữ hiếu; xem thêm trang ca dao tục ngữ về hiếu thảo. Còn “Uống nước nhớ nguồn” là thành ngữ hay tục ngữ, đã có bài riêng giải thích hai cách xếp.
Dùng câu về lòng biết ơn khi nào?
- Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11: “Không thầy đố mày làm nên”, “Muốn sang thì bắc cầu kiều…”.
- Ngày Thương binh – Liệt sĩ 27/7: “Uống nước nhớ nguồn”, “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”.
- Giỗ Tổ Hùng Vương: “Dù ai đi ngược về xuôi / Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng ba”.
Mẹo 1 – Hưởng thì nhớ: UỐNG nước NHỚ nguồn, ĂN quả NHỚ kẻ trồng cây.
Mẹo 2 – Vô ơn có hình ảnh vứt bỏ: đá BÁT, rút VÁN, bỏ VỎ → quên ơn người giúp mình.
Mẹo 3 – Viết đúng: “kẻ trồng cây” (tr), “rút ván” (r), “đá bát” (đ).
Bài tập: Ca dao, tục ngữ về lòng biết ơn
- Điền tiếng còn thiếu: Uống nước nhớ …
- Điền tiếng còn thiếu: Ăn quả nhớ kẻ trồng …
- Tìm một thành ngữ trái nghĩa với “Uống nước nhớ nguồn”.
- Câu ca dao nào nhắc ngày giỗ Tổ Hùng Vương?
- “Ăn cây nào rào cây ấy” có phải câu chê thói vô ơn không?
Xem đáp án
- nguồn.
- cây.
- Ví dụ: ăn cháo đá bát, qua cầu rút ván.
- “Dù ai đi ngược về xuôi / Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng ba”.
- Không: câu khuyên được ai giúp thì gắn bó, bảo vệ người ấy – tức là biết ơn. Câu chê là “Ăn cây táo, rào cây sung” (được người này nuôi lại đi giúp người khác). Hai câu gần giống chữ nên dễ nhầm.
Câu hỏi thường gặp
Câu tục ngữ nào nói về lòng biết ơn?
Tiêu biểu nhất là “Uống nước nhớ nguồn” và “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”.
Ca dao về lòng biết ơn?
Quen thuộc nhất là “Công cha như núi Thái Sơn…” và “Dù ai đi ngược về xuôi…”.
Thành ngữ trái nghĩa với lòng biết ơn?
Hay gặp: ăn cháo đá bát, qua cầu rút ván, vắt chanh bỏ vỏ.
Tục ngữ về truyền thống uống nước nhớ nguồn?
Ngoài chính câu “Uống nước nhớ nguồn”, có thể dùng “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, “Uống nước nhớ người đào giếng”.
