“Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ” là câu tục ngữ về thời tiết trong bài tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất của Ngữ văn 7. Câu ngắn, nhưng hai chữ “ráng” và “mỡ gà” làm nhiều bạn thành phố bối rối: ráng là gì, vì sao lại có màu mỡ gà? Bài này giải nghĩa từng chữ, nêu kinh nghiệm của câu, kèm cách đặt câu, câu cùng chủ đề và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ” là câu tục ngữ, nêu kinh nghiệm xem trời đoán bão: thấy ráng mỡ gà thì phải giữ gìn nhà cửa.
Nghĩa: trời có ráng màu vàng như mỡ gà là sắp có bão. Câu nằm trong bài “Tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất” (Ngữ văn 7 chương trình cũ).
💡 Mẹo nhớ: ráng mỡ gà = sắp có bão → lo giữ nhà.
Giải thích câu tục ngữ “Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ”
| Từ ngữ | Nghĩa |
|---|---|
| ráng | đám mây ở chân trời được ánh mặt trời chiếu vào, ánh lên màu vàng, đỏ, thường thấy lúc sáng sớm hoặc chiều tối |
| ráng mỡ gà | ráng có màu vàng óng như màu mỡ gà |
| có nhà thì giữ | ai có nhà thì lo chằng chống, giữ gìn nhà cửa |
Nghĩa của câu. Theo kinh nghiệm của ông cha ta, khi bầu trời xuất hiện ráng màu vàng như mỡ gà thì thường sắp có gió to, có bão. Vì vậy ai có nhà phải lo giữ: chằng lại mái, chống cột, buộc chặt những gì dễ bay. Câu tục ngữ gói một kinh nghiệm dự báo thời tiết và một lời nhắc phòng tránh.
Giá trị của câu. Ngày xưa không có bản tin thời tiết, người nông dân phải tự quan sát trời mây để đoán nắng mưa, bão gió, rồi sắp xếp việc đồng áng, nhà cửa cho hợp. Những câu như thế này là “túi khôn” của nhân dân. Tuy nhiên, kinh nghiệm dân gian chỉ đúng một phần, vì chủ yếu dựa vào quan sát; ngày nay nên theo dõi thêm dự báo của cơ quan khí tượng.
Lưu ý chính tả: viết “ráng” (dấu sắc, vần ang), không viết “rán” (rán cá) hay “dáng”.
“Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là tục ngữ, thuộc nhóm tục ngữ về thiên nhiên (thời tiết). Sách Ngữ văn 7 chương trình cũ chọn câu này trong bài “Tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất”, cùng nhóm với “Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa” và “Tháng bảy kiến bò, chỉ lo lại lụt”. Câu có hai vế, có vần “gà – nhà”, nói trọn một kinh nghiệm. Cách phân biệt với thành ngữ có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ”
- Chiều nay ráng mỡ gà, ông bảo chằng lại mái nhà: ráng mỡ gà, có nhà thì giữ.
- Thấy chân trời vàng rực, bà nhắc cả nhà “ráng mỡ gà, có nhà thì giữ”, mau dọn đồ ngoài sân vào.
- Nghe tin bão sắp vào, bố lấy dây buộc chặt mấy tấm tôn trên mái bếp.
- Ông cha ta có câu “Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ” để nhắc nhau phòng bão.
- Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ, nên chiều nay ngư dân không ra khơi.
Câu dùng khi nói về dấu hiệu sắp có bão và việc phòng tránh (câu 1, 2, 4, 5). Câu 3 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một việc “có nhà thì giữ”.
Câu tục ngữ cùng chủ đề, gần nghĩa với “Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ”
- Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa: đêm nhiều sao thì hôm sau nắng, ít sao thì mưa.
- Tháng bảy kiến bò, chỉ lo lại lụt: tháng bảy thấy kiến bò lên cao là sắp có lụt.
- Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng, ngày tháng mười chưa cười đã tối: kinh nghiệm về độ dài ngày đêm theo mùa.
- Gần nghĩa: Phòng bệnh hơn chữa bệnh: lo trước thì đỡ vất vả sau.
Mẹo nhớ câu tục ngữ “Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ”
Mẹo 1 – Màu báo bão: RÁNG vàng như MỠ GÀ = sắp có BÃO.
Mẹo 2 – Vần “gà – nhà”: thấy “gà” thì nhớ “nhà”, thấy ráng thì lo giữ nhà.
Mẹo 3 – Viết đúng: “ráng” vần ang, dấu sắc; không phải “rán” vần an.
Bài tập: Điền từ còn thiếu vào câu tục ngữ về thời tiết
- Ráng mỡ gà, có nhà thì …
- Mau sao thì nắng, vắng sao thì …
- Tháng bảy kiến bò, chỉ lo lại …
- Đêm tháng năm chưa nằm đã …
- Chọn chữ đúng: (Ráng / Rán) mỡ gà, có nhà thì giữ.
Xem đáp án
- giữ: lo giữ nhà vì sắp có bão.
- mưa.
- lụt.
- sáng: đêm mùa hè rất ngắn.
- Ráng: chữ “mỡ gà” dễ khiến ta nghĩ đến chuyện bếp núc (rán mỡ), nhưng câu nói về ráng trời.
Câu hỏi thường gặp
Ráng mỡ gà là gì?
Ráng mỡ gà là ráng trời (mây ở chân trời được nắng chiếu vào) có màu vàng óng như màu mỡ gà. Theo kinh nghiệm dân gian, đó là dấu hiệu sắp có bão.
Ráng mỡ gà có nhà thì giữ là thành ngữ hay tục ngữ?
Là tục ngữ về thời tiết, có trong bài “Tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất” (Ngữ văn 7 chương trình cũ).
Kinh nghiệm “ráng mỡ gà” có đúng không?
Đây là kinh nghiệm đúc kết từ quan sát lâu đời nên có giá trị tham khảo, nhưng không phải lúc nào cũng đúng. Ngày nay nên kết hợp với bản tin dự báo thời tiết.
Ráng mỡ gà có nhà thì giữ tiếng Anh là gì?
Tiếng Anh có câu thời tiết cùng kiểu là “Red sky in the morning, sailor’s warning” (trời ráng đỏ buổi sáng thì người đi biển phải coi chừng). Có thể dịch ý câu tục ngữ: “A golden sky warns of a storm; look after your house.”
