“Trâu ơi ta bảo trâu này” là bài ca dao quen thuộc trong sách Tiếng Việt, Ngữ văn, kể chuyện người nông dân trò chuyện với con trâu như với một người bạn. Bài có nhiều bản chép khác nhau một vài chữ, và có bản dài hơn bản hay được học. Bài này chép bài ca dao, giải thích từng dòng, ý nghĩa, kèm câu cùng chủ đề và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục ca dao.
✅ “Trâu ơi ta bảo trâu này” là ca dao (thể lục bát), nói tình cảm gắn bó giữa người nông dân và con trâu, niềm vui lao động.
Nghĩa đen: người nông dân trò chuyện với con trâu, rủ trâu ra ruộng cày cùng.
💡 Mẹo nhớ: người nói với trâu như với bạn → gắn bó nhà nông.
Bài ca dao “Trâu ơi ta bảo trâu này” đầy đủ
Trâu ơi ta bảo trâu này,
Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta.
Cấy cày vốn nghiệp nông gia,
Ta đây trâu đấy ai mà quản công.
Về các bản chép. Bản thường gặp còn có thêm hai dòng: “Bao giờ cây lúa còn bông, / Thì còn ngọn cỏ ngoài đồng trâu ăn.” Có bản chép “Cái cày vốn nghiệp nông gia” thay cho “Cấy cày”, hoặc “trổ bông” thay cho “còn bông”. Các bản khác nhau vài chữ nhưng cùng một ý.
Giải thích câu ca dao “Trâu ơi ta bảo trâu này”
| Dòng | Giải thích |
|---|---|
| Trâu ơi ta bảo trâu này | Người nông dân gọi trâu thân mật như gọi bạn, xưng “ta”, gọi “trâu”. |
| Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta | Rủ trâu cùng ra đồng, cùng cày ruộng. |
| Cấy cày vốn nghiệp nông gia | Cày cấy vốn là nghề của nhà nông. “Nông gia” là nhà nông. |
| Ta đây trâu đấy ai mà quản công | Ta với trâu cùng làm, chẳng ai quản ngại vất vả. “Quản công” là nề hà, tính toán công sức. |
Biện pháp nhân hóa. Người nông dân trò chuyện với trâu như với một con người: “ta bảo trâu này”, “ta đây trâu đấy”. Con trâu được coi như người bạn, người cùng làm. Hai dòng thêm ở bản dài còn là lời hứa: còn lúa thì còn cỏ cho trâu ăn, ai cũng có phần.
Ý nghĩa bài ca dao “Trâu ơi ta bảo trâu này”
Nội dung. Bài ca dao thể hiện tình cảm thân thiết giữa người nông dân và con trâu, người bạn gắn bó trong công việc đồng áng. Qua đó, bài nói lên tình yêu lao động, niềm vui với nghề nông và sự chăm chỉ, không ngại vất vả của người nông dân.
Con trâu với nhà nông. Ngày xưa, con trâu kéo cày, kéo bừa, là tài sản quý nhất của nhà nông, đúng như câu “con trâu là đầu cơ nghiệp”. Vì thế người nông dân quý trâu, coi trâu như người nhà.
Đặt câu với “Trâu ơi ta bảo trâu này”
- Bài ca dao trâu ơi ta bảo trâu này cho thấy con trâu là bạn nhà nông.
- Mỗi sáng, ông vừa dắt trâu ra đồng vừa vỗ vào lưng nó, nói chuyện như với một người bạn.
- Cô giáo cho cả lớp đọc thuộc bài “Trâu ơi ta bảo trâu này”.
- Câu “trâu ơi ta bảo trâu này” là một ví dụ về biện pháp nhân hóa.
Câu ca dao thường được trích khi nói về con trâu, nghề nông, biện pháp nhân hóa (câu 1, 3, 4). Câu 2 không trích nguyên văn nhưng kể đúng tình cảm trong bài.
Ca dao, tục ngữ cùng chủ đề con trâu, nghề nông
- Con trâu là đầu cơ nghiệp: trâu là tài sản quan trọng nhất của nhà nông.
- Ai ơi bưng bát cơm đầy / Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần: nỗi vất vả của người làm ra hạt gạo.
- Bán mặt cho đất, bán lưng cho trời: sự vất vả của người làm ruộng.
Mẹo nhớ bài ca dao “Trâu ơi ta bảo trâu này”
Mẹo 1 – Trâu là bạn: Người nói với TRÂU như với BẠN → gắn bó NHÀ NÔNG.
Mẹo 2 – Ta và trâu: “ta bảo trâu”, “trâu cày với ta”, “ta đây trâu đấy”: ta và trâu luôn đi cùng.
Mẹo 3 – Nhân hóa: gọi con vật như gọi người là biện pháp NHÂN HÓA.
Bài tập: Điền từ, giải nghĩa
- Trâu ơi ta bảo trâu …
- Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với …
- “Nông gia” nghĩa là gì?
- Bài ca dao dùng biện pháp tu từ nào nổi bật?
- “Ai mà quản công” nghĩa là có người đứng ra trông coi công việc, đúng không?
Xem đáp án
- này.
- ta.
- Nhà nông, người làm ruộng.
- Nhân hóa: người nói chuyện với trâu như với người.
- Không đúng: “quản công” là nề hà, ngại công sức; “ai mà quản công” là chẳng ai ngại vất vả. Chữ “quản” dễ làm hiểu nhầm.
Câu hỏi thường gặp
Trâu ơi ta bảo trâu này nói lên điều gì?
Nói lên tình cảm gắn bó giữa người nông dân và con trâu, niềm vui lao động của nhà nông.
Bài ca dao trâu ơi ta bảo trâu này đầy đủ có mấy câu?
Bản hay học có bốn dòng; bản thường gặp có thêm hai dòng “Bao giờ cây lúa còn bông, / Thì còn ngọn cỏ ngoài đồng trâu ăn”.
Bài ca dao dùng biện pháp tu từ gì?
Dùng nhân hóa: người nông dân gọi, trò chuyện với trâu như với một người bạn.
“Quản công” là gì?
“Quản công” là nề hà, ngại công sức; “ai mà quản công” là chẳng ai ngại vất vả.
