“Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa” là một câu tục ngữ về kinh nghiệm trồng trọt của nhà nông: mỗi loại cây hợp với một kiểu thời tiết. Câu ngắn, có hai vế đối nhau rất gọn, nên dễ thuộc. Bài này giải nghĩa từng vế, nêu kinh nghiệm của câu, kèm cách đặt câu, câu cùng chủ đề và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa” là câu tục ngữ, nêu kinh nghiệm trồng trọt: mỗi loại cây hợp với một kiểu thời tiết.
Nghĩa: trời nắng thì dưa tốt, trời mưa thì lúa tốt.
💡 Mẹo nhớ: nắng → dưa; mưa → lúa.
Giải thích câu tục ngữ “Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa”
| Vế | Nghĩa | Vì sao |
|---|---|---|
| Nắng tốt dưa | trời nắng thì dưa tốt, quả ngọt | dưa (dưa hấu, dưa lê, dưa chuột) ưa nắng, ít mưa thì ít sâu bệnh, quả không bị úng |
| Mưa tốt lúa | trời mưa thì lúa tốt | lúa là cây cần nhiều nước, ruộng đủ nước thì lúa xanh tốt |
Nghĩa của câu. Qua bao đời làm ruộng, ông cha ta nhận ra: cây dưa ưa nắng, gặp năm nắng nhiều thì dưa được mùa; cây lúa cần nước, gặp năm mưa thuận thì lúa tốt. Câu tục ngữ gói kinh nghiệm ấy trong hai vế đối nhau, giúp nhà nông chọn cây trồng, chọn thời vụ cho hợp với thời tiết.
Ý rộng hơn. Câu còn được hiểu: mỗi người, mỗi việc hợp với một hoàn cảnh riêng; hoàn cảnh này bất lợi cho việc này lại có thể thuận lợi cho việc khác. Tuy vậy, nghĩa chính vẫn là kinh nghiệm sản xuất.
“Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là tục ngữ, thuộc nhóm tục ngữ về lao động sản xuất. Câu có hai vế đối nhau (nắng – mưa, dưa – lúa), nói trọn một kinh nghiệm trồng trọt. Cách phân biệt với thành ngữ có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa”
- Năm nay mưa thuận, nắng tốt dưa, mưa tốt lúa, ruộng lúa nhà em rất tốt.
- Mùa hè nắng gắt, vườn dưa hấu của ông cho quả to, ngọt lịm.
- Ông nội hay nói “nắng tốt dưa, mưa tốt lúa” khi dạy bố cách chọn cây trồng theo mùa.
- Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa, nên mùa khô làng em trồng dưa, mùa mưa cấy lúa.
- Câu tục ngữ “Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa” cho thấy kinh nghiệm quý của nhà nông.
Câu dùng khi nói về chuyện trồng trọt, thời tiết, mùa vụ (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng vế “nắng tốt dưa”.
Câu tục ngữ cùng chủ đề với “Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa”
- Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống: thứ tự những điều quan trọng khi trồng lúa.
- Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen: chọn đất cho phù hợp với từng loại cây.
- Tấc đất, tấc vàng: đất đai quý như vàng.
- Nhai kĩ no lâu, cày sâu tốt lúa: cày ruộng sâu thì lúa tốt.
Mẹo nhớ câu tục ngữ “Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa”
Mẹo 1 – Ghép cặp: NẮNG đi với DƯA (cây ưa nắng), MƯA đi với LÚA (cây cần nước).
Mẹo 2 – Vần “dưa – mưa”: cuối vế đầu là “dưa”, đầu vế sau là “mưa”.
Mẹo 3 – Lúa cần nước: nhớ ruộng lúa luôn ngập nước là không đảo nhầm hai vế.
Bài tập: Điền từ còn thiếu vào câu tục ngữ
- Nắng tốt dưa, mưa tốt …
- Nắng tốt …, mưa tốt lúa.
- Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ …
- Khoai ruộng lạ, mạ ruộng …
- … tốt dưa, … tốt lúa.
Xem đáp án
- lúa.
- dưa.
- giống.
- quen.
- Nắng, mưa: nhiều bạn đảo thành “mưa tốt dưa, nắng tốt lúa”, sai với kinh nghiệm vì lúa mới là cây cần nước.
Câu hỏi thường gặp
Nắng tốt dưa mưa tốt lúa là thành ngữ hay tục ngữ?
Là tục ngữ về lao động sản xuất: câu có hai vế đối, nói trọn một kinh nghiệm trồng trọt.
Vì sao nắng tốt dưa, mưa tốt lúa?
Vì cây dưa ưa nắng, ít mưa thì quả ngọt, ít bị úng; còn cây lúa cần nhiều nước nên gặp mưa thuận thì lúa tốt.
Câu tục ngữ có ý nghĩa gì?
Câu cho biết kinh nghiệm chọn cây trồng theo thời tiết, giúp nhà nông sắp xếp mùa vụ hợp với nắng mưa để được mùa.
Nắng tốt dưa mưa tốt lúa tiếng Anh là gì?
Không có câu khớp hẳn. Có thể dịch ý: “Sunshine is good for melons, rain is good for rice” (nắng tốt cho dưa, mưa tốt cho lúa).
