“Nhất thì, nhì thục” là câu cuối trong bài “Tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất” của sách Ngữ văn 7. Câu chỉ có bốn tiếng, lại dùng chữ “thì”, “thục” ít gặp, nên nhiều bạn đọc mà chưa hiểu câu nói gì. Bài này giải nghĩa từng chữ, nêu kinh nghiệm trong câu, kèm cách đặt câu, câu cùng chủ đề và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Nhất thì, nhì thục” là câu tục ngữ, nêu kinh nghiệm trồng trọt: gieo trồng đúng thời vụ quan trọng nhất, sau đó là làm đất cho tốt.
Nghĩa đen: thứ nhất là thời vụ (thì), thứ hai là đất đã được cày bừa, chăm bón thuần thục (thục).
💡 Mẹo nhớ: thì = thời vụ (đứng nhất), thục = đất làm tốt (đứng nhì).
Giải thích câu tục ngữ “Nhất thì, nhì thục”
| Chữ | Nghĩa |
|---|---|
| nhất | thứ nhất, quan trọng nhất |
| thì | thời, thời vụ: đúng mùa, đúng lúc gieo trồng |
| nhì | thứ hai |
| thục | thuần thục: đất đã được cày bừa, chăm bón nhiều lần nên tơi xốp, dễ trồng |
Nghĩa của câu. Câu xếp thứ tự hai điều quyết định một vụ mùa. Đứng đầu là thời vụ: gieo cấy đúng lúc thì cây gặp thời tiết thuận, ít sâu bệnh; trễ mùa hay sớm mùa đều dễ mất mùa. Đứng thứ hai là đất: đất đã được khai phá, cày bừa cẩn thận, bón phân đều thì cây mới tốt.
Kinh nghiệm và bài học. Người nông dân xưa đúc kết điều này qua nhiều đời làm ruộng. Ngày nay câu vẫn đúng: lịch thời vụ vẫn là điều nhà nông theo dõi đầu tiên. Hiểu rộng ra, làm việc gì cũng phải chọn đúng thời điểm và chuẩn bị chu đáo nền tảng.
“Nhất thì, nhì thục” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là tục ngữ. Sách Ngữ văn 7 chương trình cũ xếp câu này vào bài “Tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất”, nhóm câu về kinh nghiệm trồng trọt. Câu rất ngắn nhưng nói trọn một nhận định, dùng lối xếp thứ bậc “nhất… nhì…” như câu “Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống”. Cách phân biệt với thành ngữ có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Nhất thì, nhì thục”
- Bác nông dân gieo mạ đúng tiết, vì nhất thì, nhì thục.
- Nhất thì, nhì thục, nên cuối năm bố cày ải ruộng thật tơi để chờ vụ mới.
- Ông xem lịch thời vụ rồi mới cho cả nhà xuống đồng cấy lúa.
- Bà bảo trồng rau trái mùa thì khó tốt, nhất thì, nhì thục mà.
- Câu tục ngữ “Nhất thì, nhì thục” nói về thời vụ và đất trồng.
Câu dùng khi nói về việc trồng trọt đúng mùa, làm đất tốt (câu 1, 2, 4, 5). Câu 3 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một việc “nhất thì”.
Câu tục ngữ cùng chủ đề với “Nhất thì, nhì thục”
- Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống: bốn yếu tố của nghề trồng lúa, xếp theo thứ tự quan trọng.
- Nhất canh trì, nhị canh viên, tam canh điền: nuôi cá lãi nhất, rồi đến làm vườn, rồi làm ruộng.
- Tấc đất, tấc vàng: đất đai quý như vàng.
- Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen: kinh nghiệm chọn đất trồng khoai, gieo mạ.
Mẹo nhớ câu tục ngữ “Nhất thì, nhì thục”
Mẹo 1 – Hai chữ khó: THÌ = THỜI VỤ (đứng nhất), THỤC = đất làm tốt, thuần thục (đứng nhì).
Mẹo 2 – Nghĩ tới từ quen: “thì” như trong “thời gian”, “thục” như trong “thuần thục”.
Mẹo 3 – Câu cuối bài tục ngữ lớp 7: đứng ngay sau câu “Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống”.
Bài tập: Điền từ còn thiếu vào câu tục ngữ
- Nhất thì, nhì …
- Nhất …, nhì thục.
- Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ …
- Tấc đất, tấc …
- Chữ “thì” trong câu tục ngữ có phải là “thì” trong “nếu… thì…” không?
Xem đáp án
- thục: đất đã làm tốt.
- thì: thời vụ.
- giống.
- vàng.
- Không: “thì” ở đây là thời, thời vụ (chữ Hán Việt), không phải từ nối “thì”.
Câu hỏi thường gặp
Nhất thì nhì thục nghĩa là gì?
Câu nghĩa là trong trồng trọt, quan trọng nhất là đúng thời vụ, thứ hai là đất được làm tốt. “Thì” là thời vụ, “thục” là đất đã thuần thục.
Nhất thì nhì thục là thành ngữ hay tục ngữ?
Là tục ngữ, nằm trong bài “Tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất” (Ngữ văn 7 chương trình cũ).
Câu tục ngữ Nhất thì nhì thục có còn đúng ngày nay không?
Vẫn còn đúng. Nhà nông ngày nay vẫn gieo trồng theo lịch thời vụ và chăm làm đất; máy móc, giống mới chỉ giúp việc ấy dễ hơn.
Câu tục ngữ dùng hình thức gì?
Câu dùng lối xếp thứ bậc “nhất… nhì…”, rất ngắn gọn, dễ nhớ, như câu “Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống”.
