Tìm thành ngữ nói quá, thành ngữ có dùng biện pháp nói quá, là bài tập quen thuộc khi học bài “Nói quá” (Ngữ văn 8, chương trình cũ). Nói quá là phóng đại mức độ, quy mô của sự việc để nhấn mạnh, gây ấn tượng. Rất nhiều thành ngữ tiếng Việt dùng biện pháp này. Trang này giải thích nói quá, liệt kê thành ngữ nói quá kèm nghĩa, ví dụ trong ca dao, tục ngữ và bài tập. Xem thêm các trang khác trong mục kiến thức thành ngữ, tục ngữ.
✅ Thành ngữ nói quá: ngàn cân treo sợi tóc, nghèo rớt mồng tơi, vắt cổ chày ra nước, lớn nhanh như thổi, đen như cột nhà cháy, mình đồng da sắt.
✅ Nói quá là gì: biện pháp tu từ phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật để nhấn mạnh, gây ấn tượng.
💡 Mẹo nhớ: hỏi “có thật được không?” – chày gỗ không thể vắt ra nước → nói quá.
Nói quá là gì?
Nói quá (còn gọi là phóng đại, cường điệu, ngoa dụ) là cách nói phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng để nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm. Sách Ngữ văn 8 (chương trình cũ) lấy ví dụ từ tục ngữ “Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng, ngày tháng mười chưa cười đã tối” (đêm ngắn đến mức chưa kịp nằm, ngày ngắn đến mức chưa kịp cười) và ca dao “Cày đồng đang buổi ban trưa / Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày” (mồ hôi nhiều như mưa). Nói quá khác nói khoác: nói quá có mục đích nhấn mạnh, người nghe hiểu là phóng đại; nói khoác là nói sai sự thật để khoe.
Thành ngữ nói quá thường gặp
- Ngàn cân treo sợi tóc: tình thế vô cùng nguy hiểm.
- Nghèo rớt mồng tơi: nghèo đến cùng cực.
- Vắt cổ chày ra nước: keo kiệt đến mức không ai bằng.
- Lớn nhanh như thổi: lớn rất nhanh.
- Đen như cột nhà cháy: rất đen.
- Mình đồng da sắt: sức chịu đựng phi thường.
- Ba chân bốn cẳng: chạy cực nhanh.
- Nước sôi lửa bỏng: tình thế vô cùng khẩn cấp, gian nan.
- Dời non lấp biển: sức mạnh, ý chí phi thường.
- Một tấc đến trời: khoác lác, nói phét (chê kẻ nói khoác).
- Bầm gan tím ruột: tức giận đến cùng cực.
Thành ngữ có dùng biện pháp nói quá
Nhiều thành ngữ so sánh cũng dùng nói quá: Chậm như rùa, Khỏe như voi, Ướt như chuột lột – mức độ được đẩy lên cao hơn thực tế để người nghe hình dung rõ. Dấu hiệu nhận biết: hình ảnh không thể có thật hoặc vượt xa thực tế (treo nghìn cân bằng sợi tóc, chày gỗ vắt ra nước, đường lên trời chỉ một tấc). Muốn xem thêm thành ngữ dùng so sánh, xem bài thành ngữ so sánh; ca dao gây cười bằng nói quá có ở trang ca dao hài hước.
Mẹo 1 – Có thật không? không thể xảy ra (vắt chày ra nước) → nói quá.
Mẹo 2 – Nói quá khác nói khoác: nói quá để NHẤN MẠNH; nói khoác để KHOE, nói sai sự thật.
Mẹo 3 – Tên khác: phóng đại, cường điệu, ngoa dụ đều là nói quá.
Bài tập: Thành ngữ nói quá
- Điền tiếng còn thiếu: Ngàn cân treo sợi …
- Điền tiếng còn thiếu: Vắt cổ chày ra …
- Trong câu “Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày”, chỗ nào là nói quá?
- “Một tấc đến trời” khen hay chê?
- Nói quá và nói khoác là một, đúng không?
Xem đáp án
- tóc.
- nước.
- “Như mưa”: mồ hôi nhiều đến mức như mưa tưới ruộng.
- Chê kẻ khoác lác.
- Không: nói quá là biện pháp tu từ để nhấn mạnh, người nghe hiểu là phóng đại; nói khoác là nói sai sự thật để khoe khoang, bị chê.
Câu hỏi thường gặp
Thành ngữ nói quá là gì?
Là thành ngữ dùng cách phóng đại để nhấn mạnh, như “ngàn cân treo sợi tóc”, “nghèo rớt mồng tơi”.
Thành ngữ có dùng biện pháp nói quá?
Có vắt cổ chày ra nước, lớn nhanh như thổi, đen như cột nhà cháy, dời non lấp biển.
Tục ngữ có dùng nói quá?
Tiêu biểu: “Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng, ngày tháng mười chưa cười đã tối”.
Nói quá có tác dụng gì?
Giúp nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm cho lời nói.
