“Chậm như rùa” là câu ta hay buột miệng khi thấy ai đó làm gì cũng lề mề: ăn cơm, thay đồ, làm bài hay đi đường. Đây là thành ngữ so sánh đơn giản, dễ hiểu, nhưng khi làm bài, nhiều bạn vẫn lúng túng không biết gọi nó là gì và tìm câu trái nghĩa ra sao. Bài này giải thích nghĩa, cách dùng, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa, trái nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ.
✅ “Chậm như rùa” là thành ngữ so sánh, nghĩa là rất chậm chạp.
Nghĩa đen: chậm như con rùa bò.
💡 Mẹo nhớ: thành ngữ so sánh: chậm như rùa.
Chậm như rùa nghĩa là gì?
| Thành phần | Trong thành ngữ | Vai trò |
|---|---|---|
| Cái được so sánh | chậm | tính chất muốn nói |
| Từ so sánh | như | nối hai vế |
| Cái để so sánh | rùa | con vật bò rất chậm, mang mai nặng trên lưng |
Nghĩa của thành ngữ. Con rùa có bốn chân ngắn, lại phải cõng chiếc mai nặng, nên mỗi bước đi đều chậm rãi. Dân gian lấy hình ảnh ấy để nói về người hoặc vật di chuyển, làm việc rất chậm. Thành ngữ chỉ mức độ chậm cao, chậm đến mức người khác sốt ruột.
Sắc thái. Câu thường mang ý chê nhẹ hoặc trêu đùa: “Làm gì mà chậm như rùa thế!”. Có thể dùng cho cả vật: “Xe buýt giờ cao điểm đi chậm như rùa”, “mạng chậm như rùa”. Nói với người lớn thì nên nhẹ nhàng, tránh làm người nghe phật lòng.
Họ hàng thành ngữ so sánh. Tiếng Việt có rất nhiều thành ngữ so sánh cùng kiểu “tính chất + như + con vật”: khỏe như voi, nhanh như sóc, hôi như cú mèo. Học theo nhóm như vậy giúp nhớ lâu và dùng đúng hơn.
Chậm không phải lúc nào cũng xấu. Trong truyện ngụ ngôn “Rùa và Thỏ”, rùa chậm nhưng đi đều, không bỏ cuộc, nên về đích trước chú thỏ kiêu ngạo ngủ quên. Câu chuyện nhắc rằng chậm mà chắc vẫn hơn nhanh mà ẩu. Vì vậy, “chậm như rùa” là lời chê sự lề mề, chứ không chê sự cẩn thận.
“Chậm như rùa” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là thành ngữ so sánh: cấu trúc “tính chất + như + hình ảnh” (chậm như rùa). Câu dùng như một tính từ trong câu, không nêu kinh nghiệm hay lời khuyên như tục ngữ. Cách phân biệt có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Chậm như rùa”
- Cậu làm bài chậm như rùa, hết giờ rồi kìa.
- Cả lớp đã xếp hàng xong, Tùng vẫn còn đang loay hoay buộc dây giày.
- Giờ tan tầm, dòng xe trên cầu nhích từng chút, chậm như rùa.
- Mạng nhà em hôm nay chậm như rùa, tải mãi không xong một trang.
- Thành ngữ “Chậm như rùa” dùng để chê sự chậm chạp.
Thành ngữ dùng khi tả người, vật làm việc hay di chuyển quá chậm (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một người “chậm như rùa”.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa với “Chậm như rùa”
- Chậm như sên (gần nghĩa): chậm như con sên bò.
- Nhanh như cắt (trái nghĩa): nhanh như chim cắt lao xuống bắt mồi.
- Nhanh như chớp (trái nghĩa): nhanh như tia chớp lóe lên rồi tắt.
Mẹo nhớ thành ngữ “Chậm như rùa”
Mẹo 1 – So sánh: Thành ngữ SO SÁNH: chậm như RÙA.
Mẹo 2 – Cặp đối: chậm như RÙA ↔ nhanh như CẮT: một con bò dưới đất, một con lao trên trời.
Mẹo 3 – Viết đúng: “rùa” viết R (con rùa); “chậm” vần âm, dấu nặng.
Bài tập: Điền từ, chọn câu đúng
- Chậm như …
- Nhanh như …
- … như sên.
- Chọn chữ đúng: Chậm như (rùa / dùa).
- Bác thợ mộc bào từng thớ gỗ thật chậm rãi, cẩn thận để mặt bàn thật nhẵn. Có nên chê bác “chậm như rùa” không?
Xem đáp án
- rùa.
- cắt (hoặc “chớp”).
- Chậm.
- rùa: viết R.
- Không nên: bác làm chậm vì cẩn thận, kết quả tốt. “Chậm như rùa” là chê sự lề mề, không phải chê sự cẩn thận.
Câu hỏi thường gặp
Chậm như rùa là thành ngữ hay tục ngữ?
Là thành ngữ so sánh: tả sự chậm chạp, lề mề.
Trái nghĩa với chậm như rùa là gì?
Trái nghĩa là “Nhanh như cắt”; cũng có thể dùng “nhanh như chớp”.
Chậm như rùa là khen hay chê?
Là chê nhẹ hoặc trêu đùa sự lề mề, chậm chạp.
Chậm như rùa tiếng Anh là gì?
Cụm tiếng Anh tương đương là “at a snail’s pace” (chậm như ốc sên bò); tiếng Anh lấy con ốc sên chứ không lấy con rùa.
