“Vắt cổ chày ra nước” là thành ngữ dân gian dùng để chê người keo kiệt, bủn xỉn đến mức quá đáng. Ngày nay ít nhà còn cái chày giã gạo, nên nhiều bạn không hình dung được “cổ chày” là gì và vì sao vắt chày lại thành chuyện lạ. Bài này giải nghĩa từng chữ, cách dùng, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ.
✅ “Vắt cổ chày ra nước” là thành ngữ, chỉ người keo kiệt, bủn xỉn đến mức quá đáng.
Nghĩa đen: vắt cái chày khô để lấy nước.
💡 Mẹo nhớ: chày gỗ khô mà cũng vắt lấy nước → keo kiệt.
Vắt cổ chày ra nước nghĩa là gì?
| Từ ngữ | Nghĩa |
|---|---|
| chày | khúc gỗ cứng dùng để giã gạo, giã cua |
| cổ chày | chỗ thắt nhỏ ở giữa cái chày, nơi tay cầm |
| vắt … ra nước | bóp, vặn cho nước chảy ra như vắt khăn, vắt chanh |
Nghĩa đen. Cái chày làm bằng gỗ cứng, khô, chẳng có chút nước nào. Vậy mà có người vẫn cố “vắt” cái cổ chày để lấy ra nước: một việc chẳng ai làm, chỉ người tham lam, hà tiện quá mức mới nghĩ tới.
Nghĩa bóng. Thành ngữ chê người keo kiệt, bủn xỉn: tiền bạc tính toán từng đồng, chẳng chịu chi cho ai, kể cả khi người khác cần giúp; hoặc tìm mọi cách bòn rút, lấy cho bằng được cả ở chỗ không thể lấy. Đây là lời chê khá nặng, nên dùng cẩn thận.
Khác với tiết kiệm. Tiết kiệm là chi tiêu vừa phải, đúng chỗ, vẫn sẵn lòng giúp người khi cần. Còn “vắt cổ chày ra nước” là giữ của đến mức khó coi, đến cả việc đáng chi cũng không chi.
“Vắt cổ chày ra nước” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là thành ngữ. Câu là cụm từ cố định, dùng như một tính từ để tả tính keo kiệt của một người: “ông ta vắt cổ chày ra nước”. Câu không nêu một kinh nghiệm trọn vẹn như tục ngữ. Cách phân biệt có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Vắt cổ chày ra nước”
- Ông ta giàu mà vắt cổ chày ra nước, chẳng giúp ai bao giờ.
- Chủ nhà trọ tính cả tiền nước rửa tay của khách đến chơi.
- Tiết kiệm thì tốt, nhưng đừng vắt cổ chày ra nước với chính người thân.
- Nhân vật lão hà tiện trong truyện nổi tiếng vì thói vắt cổ chày ra nước.
- Thành ngữ “Vắt cổ chày ra nước” chê người keo kiệt, bủn xỉn.
Thành ngữ dùng khi chê người keo kiệt quá mức (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một kiểu “vắt cổ chày ra nước”.
Thành ngữ gần nghĩa với “Vắt cổ chày ra nước”
- Rán sành ra mỡ: rán mảnh sành mà đòi ra mỡ, cũng chỉ người keo kiệt, bòn rút.
- Trái ý: Lá lành đùm lá rách: người có điều kiện sẵn lòng giúp người khó khăn.
Mẹo nhớ thành ngữ “Vắt cổ chày ra nước”
Mẹo 1 – Gỗ khô: CHÀY gỗ khô mà cũng VẮT lấy nước → KEO KIỆT.
Mẹo 2 – Cặp keo kiệt: “vắt cổ chày ra nước” và “rán sành ra mỡ”: đều đòi lấy thứ không thể có.
Mẹo 3 – Viết đúng: “chày” viết CH, dấu huyền (cái chày); “vắt” dấu sắc.
Bài tập: Điền từ, chọn chữ đúng
- Vắt cổ chày ra …
- Rán sành ra …
- Vắt cổ … ra nước.
- Chọn chữ đúng: Bà dùng cái (chày / trày) để giã gạo.
- Người chi tiêu vừa phải, vẫn sẵn lòng giúp bạn khi cần, có phải “vắt cổ chày ra nước” không?
Xem đáp án
- nước.
- mỡ.
- chày.
- chày: viết CH.
- Không: đó là tiết kiệm. “Vắt cổ chày ra nước” là keo kiệt đến mức quá đáng.
Câu hỏi thường gặp
Vắt cổ chày ra nước là thành ngữ hay tục ngữ?
Là thành ngữ: cụm từ cố định chê người keo kiệt.
“Cổ chày” là gì?
“Cổ chày” là chỗ thắt nhỏ ở giữa cái chày giã gạo, nơi tay cầm. Chày làm bằng gỗ khô nên không thể vắt ra nước.
Vắt cổ chày ra nước khác tiết kiệm thế nào?
Tiết kiệm là chi tiêu vừa phải, đúng chỗ; vắt cổ chày ra nước là keo kiệt quá mức, việc đáng chi cũng không chi.
Vắt cổ chày ra nước tiếng Anh là gì?
Người keo kiệt trong tiếng Anh gọi là “a skinflint” hoặc “a penny-pincher”; tính từ là “tight-fisted”.
