“Đen như cột nhà cháy” là câu ta hay nói đùa khi ai đó đi biển, đi nắng về mà da sạm đi trông thấy. Đây là một thành ngữ so sánh rất dân dã, có nhiều cách nói gần giống như “đen như mực”, “đen như than”. Bài này giải thích nghĩa, cách dùng, kèm cách đặt câu, các câu so sánh cùng kiểu và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ.
✅ “Đen như cột nhà cháy” là thành ngữ so sánh, nghĩa là rất đen (thường nói đùa về làn da).
Nghĩa đen: đen như cái cột nhà bị cháy.
💡 Mẹo nhớ: thành ngữ so sánh: đen như cột nhà cháy.
Đen như cột nhà cháy nghĩa là gì?
| Thành phần | Trong thành ngữ | Vai trò |
|---|---|---|
| Cái được so sánh | đen | tính chất muốn nói: màu đen, sạm |
| Từ so sánh | như | nối hai vế |
| Cái để so sánh | cột nhà cháy | cây cột gỗ bị lửa thiêu, cháy đen thành than |
Nghĩa của thành ngữ. Nhà ở quê ngày trước dựng bằng cột gỗ. Khi nhà bị cháy, cây cột còn đứng lại nhưng cháy đen thui, sờ vào là dính muội than. Dân gian lấy hình ảnh ấy để so sánh với thứ gì đó rất đen, nhất là làn da bị sạm nắng. Thành ngữ chỉ mức độ đen rất cao.
Sắc thái. Câu thường dùng để trêu đùa thân mật, nhất là khi tự nói về mình: “Đi biển về, em đen như cột nhà cháy.” Nói về làn da của người khác, nhất là người lạ hay người lớn, câu dễ bị coi là chê bai ngoại hình, nên cần tế nhị. Mỗi người có một màu da riêng, và da sạm vì lao động, vì vui chơi ngoài trời cũng là điều bình thường.
Các cách nói gần giống. Tiếng Việt có nhiều thành ngữ so sánh chỉ màu đen: “đen như mực”, “đen như than”, “đen như cột nhà cháy”. Có khi câu dùng cho đồ vật: “nồi cơm cháy đen như cột nhà cháy”. Cùng kiểu so sánh này còn có “khỏe như voi”, “chậm như rùa”.
“Đen như cột nhà cháy” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là thành ngữ so sánh: cấu trúc “tính chất + như + hình ảnh” (đen như cột nhà cháy). Câu dùng như một tính từ trong câu, không nêu kinh nghiệm hay lời khuyên như tục ngữ. Cách phân biệt có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Đen như cột nhà cháy”
- Đi biển một tuần về, em đen như cột nhà cháy.
- Cả mùa hè đá bóng ngoài nắng, da thằng bé sạm hẳn, chỉ còn hàm răng là trắng.
- Mẹ cười: “Chơi cả ngày ngoài đồng, đen như cột nhà cháy rồi kìa!”
- Nồi cá kho quên tắt bếp, đáy nồi đen như cột nhà cháy.
- Thành ngữ “Đen như cột nhà cháy” dùng để nói thứ gì đó rất đen.
Thành ngữ dùng khi tả màu rất đen, nhất là da sạm nắng (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng tả đúng một người “đen như cột nhà cháy”.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa với “Đen như cột nhà cháy”
- Đen như mực (gần nghĩa): đen như mực viết, mực tàu.
- Đen như than (gần nghĩa): đen như hòn than.
- Trắng như trứng gà bóc (trái nghĩa): da trắng mịn như quả trứng đã bóc vỏ.
Mẹo nhớ thành ngữ “Đen như cột nhà cháy”
Mẹo 1 – So sánh: Thành ngữ SO SÁNH: đen như CỘT NHÀ CHÁY.
Mẹo 2 – Họ màu đen: đen như mực, đen như than, đen như cột nhà cháy.
Mẹo 3 – Viết đúng: “cột” vần ôt, âm cuối T (cột nhà); “cháy” viết CH.
Bài tập: Điền từ, chọn câu đúng
- Đen như cột nhà …
- Đen như … (thứ dùng để viết, để vẽ)
- Trắng như trứng gà …
- Chọn chữ đúng: Đen như (cột / cộc) nhà cháy.
- Câu nào nên tránh: “Đi biển về, mình đen như cột nhà cháy” hay chê một bạn mới quen “Sao bạn đen như cột nhà cháy thế”?
Xem đáp án
- cháy.
- mực.
- bóc.
- cột: âm cuối T.
- Câu thứ hai nên tránh: chê ngoại hình người mới quen là thiếu tế nhị. Tự nói đùa về mình thì không sao. Cả hai câu đều đúng ngữ pháp nên dễ chọn nhầm.
Câu hỏi thường gặp
Đen như cột nhà cháy là thành ngữ hay tục ngữ?
Là thành ngữ so sánh: tả thứ gì đó rất đen.
Đen như gì?
Thường nói đen như mực, đen như than, đen như cột nhà cháy.
Trái nghĩa với đen như cột nhà cháy là gì?
Trái nghĩa là “Trắng như trứng gà bóc”; cũng nói “trắng như tuyết”.
Đen như cột nhà cháy tiếng Anh là gì?
Câu so sánh tiếng Anh gần ý là “as black as coal” (đen như than); nói về da sạm nắng thì dùng “very tanned”.
