Cần tìm ca dao, tục ngữ về con người – phẩm chất, vẻ đẹp, tính cách – cho bài học Ngữ văn 7 hay bài nghị luận về cách làm người? Ông bà ta có rất nhiều câu đề cao giá trị con người, khuyên coi trọng nết hơn vẻ ngoài, và nhận xét tinh tế về tính cách. Dưới đây là những câu quen thuộc nhất, mỗi câu kèm lời giải thích ngắn; câu nào có bài riêng thì bấm vào để xem nghĩa đầy đủ. Xem thêm các trang khác trong mục ca dao, tục ngữ theo chủ đề.
✅ Tục ngữ về con người: “Người ta là hoa đất”, “Một mặt người bằng mười mặt của”, “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn”.
✅ Về phẩm chất: “Đói cho sạch, rách cho thơm”, “Cái nết đánh chết cái đẹp”.
💡 Mẹo nhớ: tục ngữ về con người có hai ý lớn: người quý hơn của và nết quý hơn đẹp.
Tục ngữ đề cao giá trị con người
- Người ta là hoa đất: con người là tinh hoa, đẹp và quý nhất trong trời đất.
- Một mặt người bằng mười mặt của: con người quý hơn mọi của cải.
- Người sống hơn đống vàng: tính mạng con người quý hơn vàng bạc.
- Cái răng cái tóc là góc con người: vẻ ngoài gọn gàng cũng thể hiện cách sống.
Tục ngữ về phẩm chất, tính nết
- Tốt gỗ hơn tốt nước sơn: phẩm chất bên trong quan trọng hơn vẻ đẹp bên ngoài.
- Cái nết đánh chết cái đẹp: tính nết tốt quý hơn nhan sắc.
- Xấu người đẹp nết: vẻ ngoài không đẹp nhưng tính nết tốt.
- Đói cho sạch, rách cho thơm: nghèo khó vẫn giữ phẩm giá trong sạch.
- Giấy rách phải giữ lấy lề: sa sút vẫn giữ nề nếp, truyền thống.
- Nét chữ nết người: chữ viết thể hiện tính cách người viết.
- Giang sơn dễ đổi, bản tính khó dời: tính nết đã thành thì rất khó thay đổi.
- Thùng rỗng kêu to: người ít hiểu biết lại hay khoe khoang.
Ca dao, thành ngữ về con người
- Trong đầm gì đẹp bằng sen (ca dao): con người giữ được phẩm chất trong sạch dù sống giữa môi trường xấu.
- Hữu xạ tự nhiên hương (Hán Việt): người có tài, có đức thì tự khắc được biết đến.
- Nhân chi sơ, tính bản thiện (Hán Việt): con người sinh ra vốn có bản tính lương thiện.
- Ruột để ngoài da (thành ngữ): người thẳng tính, vô tư.
- Thẳng như ruột ngựa (thành ngữ so sánh): tính tình thẳng thắn, nghĩ gì nói nấy.
Sách Ngữ văn 7 (chương trình cũ) có bài học riêng gồm chín câu tục ngữ về chủ đề này; danh sách và cách giải thích có ở trang tục ngữ về con người và xã hội. Muốn có thêm câu về đức tính tốt, xem trang ca dao tục ngữ về đạo đức.
Mẹo 1 – Người hơn của: MỘT mặt người bằng MƯỜI mặt của; người sống hơn ĐỐNG VÀNG.
Mẹo 2 – Nết hơn đẹp: tốt GỖ hơn tốt NƯỚC SƠN; cái NẾT đánh chết cái ĐẸP.
Mẹo 3 – Viết đúng: “cái nết” (tính nết, vần êt), không phải “cái nếc”; “giữ lấy lề” (lề giấy, nề nếp).
Bài tập: Ca dao, tục ngữ về con người
- Điền tiếng còn thiếu: Người ta là hoa …
- Điền tiếng còn thiếu: Tốt gỗ hơn tốt nước …
- Câu nào đề cao con người hơn của cải: “Một mặt người bằng mười mặt của” hay “Thùng rỗng kêu to”?
- Chọn chữ đúng: Cái (nết / nếc) đánh chết cái đẹp.
- Một bạn hiểu: “Cái răng cái tóc là góc con người” khuyên chỉ cần chăm vẻ ngoài. Bạn ấy hiểu đúng không?
Xem đáp án
- đất.
- sơn.
- “Một mặt người bằng mười mặt của”.
- nết.
- Chưa đúng: câu nói vẻ ngoài gọn gàng, sạch sẽ cũng là một phần thể hiện cách sống, tính nết; không bảo bỏ qua phẩm chất bên trong. Đặt cạnh “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn” thì thấy hai câu bổ sung cho nhau.
Câu hỏi thường gặp
Tục ngữ về vẻ đẹp con người?
Tiêu biểu: “Người ta là hoa đất”, “Cái nết đánh chết cái đẹp”, “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn”.
Tục ngữ về phẩm chất con người?
Hay dùng: “Đói cho sạch, rách cho thơm” và “Giấy rách phải giữ lấy lề”.
Tục ngữ về tính cách con người?
Có thể dùng “Giang sơn dễ đổi, bản tính khó dời”, “Nét chữ nết người”, “Thùng rỗng kêu to”.
Ca dao về con người?
Quen thuộc là “Trong đầm gì đẹp bằng sen”: ca ngợi người giữ được sự trong sạch.
