Nhân chi sơ, tính bản thiện là gì? Giải nghĩa từng chữ

“Nhân chi sơ, tính bản thiện” là câu nổi tiếng mà nhiều người lớn tuổi thuộc lòng từ thuở đi học chữ Nho, nay vẫn hay được nhắc khi nói về bản tính con người. Câu gồm toàn chữ Hán Việt, mở đầu một cuốn sách dạy trẻ ngày xưa. Bài này giải nghĩa từng chữ, nguồn gốc, kèm cách đặt câu, câu tương đương và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ Hán Việt.

✅ “Nhân chi sơ, tính bản thiện” là thành ngữ Hán Việt, nghĩa là con người lúc mới sinh ra bản tính vốn lương thiện (câu mở đầu sách Tam tự kinh).

Giải nghĩa: nhân (người) + chi (của) + sơ (ban đầu); tính bản thiện (bản tính vốn tốt).

💡 Mẹo nhớ: lúc ban đầu, tính người vốn thiện.

Giải nghĩa từng chữ “Nhân chi sơ, tính bản thiện”

Chữ	Nghĩa	Gặp trong từ
nhân	người	nhân loại, nhân dân
chi	của (chữ nối)	“phá gia chi tử”
sơ	ban đầu, lúc mới	sơ sinh, sơ khai
tính	bản tính, tính nết	tính cách, bản tính
bản	vốn, gốc	bản chất, căn bản
thiện	tốt, lành	lương thiện, từ thiện

Nghĩa đen. “Nhân chi sơ” là lúc ban đầu của con người (khi mới sinh ra); “tính bản thiện” là bản tính vốn tốt. Ghép lại: “người lúc mới sinh, tính vốn lành”.

Nhân chi sơ, tính bản thiện nghĩa là gì?

Nghĩa của thành ngữ. Câu thể hiện quan niệm của Nho giáo: con người khi mới sinh ra ai cũng có bản tính tốt, trong sáng. Lớn lên, người tốt hay xấu phần lớn là do môi trường sống, sự dạy dỗ và thói quen. Vì vậy việc giáo dục, rèn luyện từ nhỏ rất quan trọng.

Nguồn gốc. Đây là câu mở đầu của “Tam tự kinh”, cuốn sách dạy trẻ học chữ Hán thời xưa, mỗi câu ba chữ. Câu tiếp theo là “tính tương cận, tập tương viễn”: bản tính người ta gần giống nhau, nhưng do thói quen, sự học tập mà dần cách xa nhau. Hai câu đi liền cho thấy ý chính: sinh ra như nhau, khác nhau là do học và rèn luyện.

Một quan điểm khác. Trong lịch sử tư tưởng Trung Hoa cũng có người cho rằng tính người vốn không tốt và cần được giáo dục để sửa (như Tuân Tử). Dù theo quan điểm nào, các nhà xưa đều coi trọng việc học và giáo dục.

Đặt câu với “Nhân chi sơ, tính bản thiện”

Câu nhân chi sơ, tính bản thiện nhắc rằng trẻ em sinh ra vốn trong sáng.
Ông nội bảo đứa trẻ nào lúc mới sinh cũng hiền như nhau, lớn lên mới khác vì cách dạy dỗ.
Tin vào nhân chi sơ, tính bản thiện, cô giáo luôn kiên nhẫn với học trò cá biệt.
Ngày xưa, trẻ đi học chữ Nho thường thuộc câu nhân chi sơ, tính bản thiện đầu tiên.
Thành ngữ “Nhân chi sơ, tính bản thiện” nói bản tính người lúc đầu vốn tốt.

Thành ngữ dùng khi nói về bản tính con người và vai trò của giáo dục (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng ý “nhân chi sơ, tính bản thiện”.

Câu gần nghĩa, tương đương với “Nhân chi sơ, tính bản thiện”

Tính tương cận, tập tương viễn (câu đi liền): tính người gần nhau, thói quen làm xa nhau.
Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng (cùng chủ đề): môi trường ảnh hưởng đến con người.
Tiên học lễ, hậu học văn (cùng chủ đề): học làm người trước, học chữ sau.

Mẹo nhớ thành ngữ “Nhân chi sơ, tính bản thiện”

Mẹo 1 – Ban đầu là thiện: Lúc BAN ĐẦU, tính người vốn THIỆN.

Mẹo 2 – Sơ là đầu: “sơ” như “sơ sinh” (mới sinh), “sơ khai”.

Mẹo 3 – Câu ba chữ: nhân chi sơ / tính bản thiện: mỗi vế ba chữ, như cả cuốn Tam tự kinh.

Mẹo ghi nhớ: lúc ban đầu, tính người vốn thiện.

Bài tập: Giải nghĩa chữ Hán Việt

Nhân chi sơ, tính bản …
“Sơ” trong thành ngữ nghĩa là gì?
“Thiện” nghĩa là gì?
Câu này mở đầu cuốn sách nào?
Một bạn giải thích: “Nhân chi sơ là người chi tiêu sơ sài.” Bạn ấy hiểu đúng không?

Xem đáp án

thiện.
Ban đầu, lúc mới.
Tốt, lành.
Tam tự kinh.
Không đúng: “chi” là của, “sơ” là ban đầu; câu nói về lúc con người mới sinh ra. Các chữ đều có chữ đồng âm thuần Việt nên dễ hiểu nhầm.

Câu hỏi thường gặp