Cần tìm ca dao, tục ngữ về thiên nhiên cho bài văn tả cảnh, bài học Ngữ văn 7 hay bài thuyết trình về vẻ đẹp đất nước? Người nông dân xưa sống gắn với trời đất, nên có rất nhiều câu ca ngợi cảnh đẹp, cùng những kinh nghiệm quan sát trời, mây, trăng, sao. Dưới đây là những câu quen thuộc nhất, mỗi câu kèm lời giải thích ngắn. Xem thêm các trang khác trong mục ca dao, tục ngữ theo chủ đề.
✅ Thành ngữ về thiên nhiên: non xanh nước biếc, rừng vàng biển bạc, sơn thủy hữu tình.
✅ Ca dao: “Đường vô xứ Nghệ quanh quanh / Non xanh nước biếc như tranh họa đồ”. Tục ngữ: “Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa”.
💡 Mẹo nhớ: câu về thiên nhiên có hai loại: ca ngợi cảnh đẹp (thường là ca dao, thành ngữ) và kinh nghiệm xem trời (thường là tục ngữ).
Thành ngữ ca ngợi cảnh đẹp thiên nhiên
- Non xanh nước biếc: núi xanh, nước biếc – cảnh tươi đẹp, thơ mộng.
- Rừng vàng biển bạc: rừng, biển giàu tài nguyên, quý như vàng bạc.
- Sơn thủy hữu tình (Hán Việt): núi sông (sơn thủy) đẹp, có tình, gợi cảm xúc.
- Sóng yên biển lặng: biển êm, cảnh thanh bình.
Ca dao về thiên nhiên, cảnh đẹp
- Đường vô xứ Nghệ quanh quanh / Non xanh nước biếc như tranh họa đồ: cảnh đẹp như tranh của xứ Nghệ.
- Gió đưa cành trúc la đà / Tiếng chuông Trấn Vũ canh gà Thọ Xương: cảnh và âm thanh của Thăng Long xưa.
- Trong đầm gì đẹp bằng sen / Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng: vẻ đẹp của hoa sen.
- Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa / Có nàng Tô Thị, có chùa Tam Thanh: cảnh đẹp xứ Lạng.
- Lúa nếp là lúa nếp làng / Lúa lên lớp lớp lòng nàng lâng lâng: cánh đồng lúa quê.
Tục ngữ về thiên nhiên (kinh nghiệm xem trời)
- Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa: nhìn sao đêm đoán nắng mưa.
- Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ: ráng vàng như mỡ gà báo bão.
- Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng, ngày tháng mười chưa cười đã tối: ngày đêm dài ngắn theo mùa.
- Tháng bảy kiến bò, chỉ lo lại lụt: nhìn kiến đoán lụt.
- Chuồn chuồn bay thấp thì mưa / Bay cao thì nắng, bay vừa thì râm (ca dao): nhìn chuồn chuồn đoán thời tiết.
Sách Ngữ văn 7 (chương trình cũ) có bài học riêng về chủ đề này; danh sách các câu trong bài có ở trang tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất. Muốn có thêm câu về nắng mưa, gió bão, xem trang ca dao tục ngữ về thời tiết.
Dùng câu về thiên nhiên khi nào?
- Bài văn tả cảnh quê hương: “non xanh nước biếc”, “Đường vô xứ Nghệ quanh quanh…”.
- Bài thuyết trình về tài nguyên: “rừng vàng biển bạc”.
- Tìm hiểu kinh nghiệm dân gian: “Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa”, “Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ”.
Mẹo 1 – Đẹp và đoán: câu TẢ ĐẸP → ca dao, thành ngữ; câu ĐOÁN TRỜI → tục ngữ.
Mẹo 2 – Sơn thủy: SƠN = núi, THỦY = nước; “sơn thủy hữu tình” = núi sông đẹp, có tình.
Mẹo 3 – Viết đúng: “nước biếc” (iêc), “ráng mỡ gà” (ráng: mây ửng màu, viết R).
Bài tập: Ca dao, tục ngữ về thiên nhiên
- Điền tiếng còn thiếu: Non xanh nước …
- Điền tiếng còn thiếu: Mau sao thì nắng, vắng sao thì …
- “Thủy” trong “sơn thủy hữu tình” nghĩa là gì?
- Chọn chữ đúng: (Ráng / Rán) mỡ gà, có nhà thì giữ.
- “Ráng mỡ gà” là nói chuyện rán mỡ gà để nấu ăn, đúng không?
Xem đáp án
- biếc.
- mưa.
- Nước (sông nước).
- Ráng: đám mây ửng màu lúc mặt trời mọc, lặn.
- Không: “ráng” là ráng mây trên trời có màu vàng như mỡ gà; thấy ráng ấy là sắp có bão. Viết “rán” (chiên) thì sai nghĩa hẳn.
Câu hỏi thường gặp
Thành ngữ về thiên nhiên?
Hay gặp: non xanh nước biếc, rừng vàng biển bạc, sơn thủy hữu tình.
Ca dao về cảnh đẹp thiên nhiên?
Tiêu biểu: “Đường vô xứ Nghệ quanh quanh / Non xanh nước biếc như tranh họa đồ”.
Tục ngữ về thiên nhiên lớp 7?
Gồm các câu như “Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng…”, “Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa”, “Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ”.
Câu ca dao tả thiên nhiên ngắn?
Có thể chọn “Trong đầm gì đẹp bằng sen / Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng”.
