“Đường vô xứ Nghệ quanh quanh” là câu ca dao quen thuộc về cảnh đẹp xứ Nghệ, hay được nhắc trong các bài viết, bài hát về Nghệ An, Hà Tĩnh. Câu rất dễ lẫn với bài “Đường vô xứ Huế quanh quanh” trong sách Ngữ văn 7 cũ, vì hai bài giống nhau gần hết. Bài này chép bài ca dao, giải thích từng chữ, ý nghĩa, chỉ ra chỗ khác với bài xứ Huế, kèm câu cùng chủ đề và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục ca dao.
✅ “Đường vô xứ Nghệ quanh quanh” là ca dao (thể lục bát), ca ngợi cảnh đẹp xứ Nghệ và lời mời gọi đến thăm.
Nghĩa đen: đường vào xứ Nghệ quanh co, núi xanh nước biếc đẹp như tranh vẽ. Bài đầy đủ: “Đường vô xứ Nghệ quanh quanh, / Non xanh nước biếc như tranh họa đồ.”
💡 Mẹo nhớ: có bản “Đường vô xứ Huế quanh quanh” (Ngữ văn 7 cũ) – hai bài khác nhau.
Bài ca dao “Đường vô xứ Nghệ quanh quanh” đầy đủ
Đường vô xứ Nghệ quanh quanh,
Non xanh nước biếc như tranh họa đồ.
Bài là một cặp lục bát: chữ “quanh” cuối dòng sáu vần với chữ “tranh” ở dòng tám; trong dòng tám còn có “xanh” cùng vần, đọc lên nghe rất êm.
Giải thích câu ca dao “Đường vô xứ Nghệ quanh quanh”
| Từ ngữ | Giải thích |
|---|---|
| vô | Vào (cách nói của miền Trung, miền Nam). |
| Xứ Nghệ | Vùng đất Nghệ An và Hà Tĩnh ngày nay. |
| quanh quanh | Uốn lượn, quanh co theo sườn núi, bờ sông. |
| Non xanh nước biếc | Núi xanh, nước trong xanh biếc: cảnh thiên nhiên tươi đẹp. |
| tranh họa đồ | Bức tranh vẽ; “họa” là vẽ, “đồ” là bức vẽ. |
Bức tranh xứ Nghệ. Dòng sáu tả con đường: không thẳng mà uốn quanh, vừa gợi đường đi xa, vừa gợi cảnh núi đồi trùng điệp. Dòng tám mở ra cả bức tranh: núi xanh, nước biếc, đẹp như được vẽ ra. Người đọc như đang theo con đường ấy mà ngắm cảnh.
“Đường vô xứ Nghệ” và “Đường vô xứ Huế” có phải một bài?
| Tiêu chí | Đường vô xứ Nghệ | Đường vô xứ Huế |
|---|---|---|
| Lời | Đường vô xứ Nghệ quanh quanh / Non xanh nước biếc như tranh họa đồ | Đường vô xứ Huế quanh quanh / Non xanh nước biếc như tranh họa đồ / Ai vô xứ Huế thì vô |
| Vùng đất | Nghệ An, Hà Tĩnh | Huế |
| Sách học | Hay gặp trong bài viết, bài hát về xứ Nghệ | Ngữ văn 7 cũ, bài “Những câu hát về tình yêu quê hương, đất nước, con người” |
Hai bài giống nhau ở dòng tám, chỉ khác tên vùng đất; bài xứ Huế có thêm dòng “Ai vô xứ Huế thì vô” như một lời mời. Vì nói về hai vùng khác nhau nên có thể coi là hai bài riêng. Khi làm bài Ngữ văn 7 cũ, phải chép đúng bản xứ Huế trong sách.
Ý nghĩa câu ca dao “Đường vô xứ Nghệ quanh quanh”
Nội dung. Bài ca dao ca ngợi vẻ đẹp thiên nhiên xứ Nghệ: núi non hùng vĩ, sông nước trong xanh. Đằng sau lời tả cảnh là niềm tự hào về quê hương và lời mời gọi khách phương xa đến thăm.
Nghệ thuật. Bài dùng từ láy “quanh quanh” gợi con đường uốn lượn, thành ngữ “non xanh nước biếc” và phép so sánh “như tranh họa đồ”. Chỉ hai dòng mà vẽ được cả một vùng đất.
Đặt câu với “Đường vô xứ Nghệ quanh quanh”
- Qua đèo Ngang, em nhớ câu đường vô xứ Nghệ quanh quanh.
- Xe chạy men theo dòng sông Lam, hai bên là núi biếc mờ sương.
- Bài giới thiệu du lịch mở đầu bằng câu “Đường vô xứ Nghệ quanh quanh, non xanh nước biếc như tranh họa đồ”.
- Câu ca dao đường vô xứ Nghệ quanh quanh ca ngợi cảnh đẹp Nghệ An, Hà Tĩnh.
Câu ca dao thường được trích khi giới thiệu cảnh đẹp, con người xứ Nghệ (câu 1, 3, 4). Câu 2 không trích nguyên văn nhưng tả đúng cảnh “non xanh nước biếc” của vùng đất này.
Ca dao, thành ngữ cùng chủ đề quê hương
- Non xanh nước biếc: thành ngữ chỉ cảnh thiên nhiên tươi đẹp.
- Gió đưa cành trúc la đà: cảnh Thăng Long xưa.
- Cần Thơ gạo trắng nước trong: niềm tự hào về đất Cần Thơ.
Mẹo nhớ câu ca dao “Đường vô xứ Nghệ quanh quanh”
Mẹo 1 – Nghệ hay Huế: có bản “Đường vô xứ HUẾ quanh quanh” (Ngữ văn 7 cũ) – hai bài khác nhau.
Mẹo 2 – Ba vần “anh”: QUANH – XANH – TRANH.
Mẹo 3 – “Vô” = vào: đường VÔ xứ Nghệ là đường VÀO xứ Nghệ.
Bài tập: Điền từ, chọn chữ đúng
- Đường vô xứ Nghệ quanh …
- Non xanh nước biếc như tranh … đồ.
- Chọn chữ đúng: Non xanh nước (biếc / biết) như tranh họa đồ.
- “Xứ Nghệ” là vùng đất nào ngày nay?
- Một bạn chép bài trong Ngữ văn 7 cũ là: “Đường vô xứ Nghệ quanh quanh / Non xanh nước biếc như tranh họa đồ / Ai vô xứ Nghệ thì vô.” Chép vậy có đúng sách không?
Xem đáp án
- quanh.
- họa.
- biếc: xanh biếc, vần “iêc”.
- Nghệ An và Hà Tĩnh.
- Không đúng: bài trong Ngữ văn 7 cũ là bài về xứ Huế: “Đường vô xứ Huế quanh quanh / Non xanh nước biếc như tranh họa đồ / Ai vô xứ Huế thì vô.” Hai bài giống nhau nên rất dễ chép nhầm.
Câu hỏi thường gặp
Đường vô xứ Nghệ quanh quanh nghĩa là gì?
Nghĩa là đường vào xứ Nghệ uốn lượn quanh co, cảnh núi xanh nước biếc đẹp như tranh vẽ; ca ngợi cảnh đẹp xứ Nghệ.
Câu tiếp theo của đường vô xứ Nghệ quanh quanh là gì?
Câu tiếp theo là “Non xanh nước biếc như tranh họa đồ”.
Đường vô xứ Nghệ hay đường vô xứ Huế?
Cả hai đều có, là hai bài khác nhau; bài trong Ngữ văn 7 cũ là “Đường vô xứ Huế quanh quanh”.
Xứ Nghệ gồm những tỉnh nào?
Xứ Nghệ gồm Nghệ An và Hà Tĩnh ngày nay.
