Cần tìm ca dao, tục ngữ về tệ nạn xã hội cho bài thuyết trình phòng chống tệ nạn, bài nghị luận hay buổi sinh hoạt lớp? Ông bà ta đã có nhiều câu cảnh báo về cờ bạc, trộm cắp, rượu chè, lười biếng – những điều dẫn đến nghèo khổ và tù tội. Dưới đây là những câu quen thuộc nhất, mỗi câu kèm lời giải thích ngắn. Xem thêm các trang khác trong mục ca dao, tục ngữ theo chủ đề.
✅ Tục ngữ về tệ nạn xã hội: “Cờ bạc là bác thằng bần”, “Ăn cắp quen tay, ngủ ngày quen mắt”, “Tiền mất tật mang”.
✅ Câu cảnh báo: “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”, “Nhàn cư vi bất thiện”.
💡 Mẹo nhớ: tệ nạn bắt đầu từ thói quen nhỏ (quen tay, quen mắt) và bạn xấu (gần mực thì đen).
Tục ngữ, ca dao về cờ bạc, trộm cắp
- Cờ bạc là bác thằng bần: cờ bạc dẫn đến nghèo khổ (bần: nghèo).
- Ăn cắp quen tay, ngủ ngày quen mắt: thói xấu làm mãi thành quen, khó bỏ.
- Tiền mất tật mang: tốn tiền mà còn mang bệnh, mang họa.
- Ngựa quen đường cũ: bỏ thói xấu rồi lại quay về thói cũ.
Câu cảnh báo nguyên nhân sa ngã
- Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng: chơi với bạn xấu dễ sa vào tệ nạn.
- Nhàn cư vi bất thiện (Hán Việt): ở không, rảnh rỗi dễ sinh làm điều xấu.
- Mật ngọt chết ruồi: lời dụ dỗ ngon ngọt dễ khiến người ta mắc bẫy.
- Rượu vào lời ra: say rượu thì nói, làm không kiểm soát.
- Chơi dao có ngày đứt tay: làm việc nguy hiểm, sai trái thì có ngày chuốc họa.
Câu về hậu quả
- Gieo gió gặt bão: làm điều xấu sẽ nhận hậu quả nặng nề.
- Ác giả ác báo: làm ác thì gặp quả ác.
- Đời cha ăn mặn, đời con khát nước: cha mẹ sa ngã, con cái chịu khổ.
- Phá gia chi tử (Hán Việt): đứa con phá tán của cải gia đình.
Ma túy, cá độ trên mạng… là tệ nạn hiện đại, kho tục ngữ cổ không nhắc tới, nhưng những câu trên vẫn đúng: tránh xa bạn xấu, đừng tập thói xấu, đừng tin lời dụ dỗ. Muốn có thêm câu về rượu, xem trang ca dao tục ngữ về rượu; về sự lười biếng, xem trang ca dao tục ngữ về sự lười biếng.
Đặt câu với câu về tệ nạn xã hội
- Chú ham cờ bạc mà mất cả nhà, đúng là cờ bạc là bác thằng bần.
- Lấy trộm đồ của bạn một lần rồi thành thói, ăn cắp quen tay.
- Nghỉ hè không có việc gì làm, mẹ nhắc: nhàn cư vi bất thiện.
- Chơi với nhóm bạn xấu, cậu ấy dần sa sút: gần mực thì đen.
- Chơi game cá cược trên mạng một thời gian, anh ấy nợ nần, tiền mất tật mang.
Mẹo 1 – Quen thì khó bỏ: ăn cắp QUEN TAY, ngủ ngày QUEN MẮT; ngựa QUEN đường cũ.
Mẹo 2 – Cờ bạc = nghèo: cờ bạc là “bác” của thằng BẦN (nghèo).
Mẹo 3 – Viết đúng: “tệ nạn” (tệ: xấu, nạn: tai họa), “bần” (nghèo).
Bài tập: Câu về tệ nạn xã hội
- Điền tiếng còn thiếu: Cờ bạc là bác thằng …
- Điền tiếng còn thiếu: Ăn cắp quen tay, ngủ ngày quen …
- “Bần” nghĩa là gì?
- Câu nào nói bạn xấu dễ kéo ta vào tệ nạn?
- “Tiền mất tật mang” chỉ nói chuyện đi khám bệnh, đúng không?
Xem đáp án
- bần.
- mắt.
- Nghèo.
- “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”.
- Không hẳn: câu vốn nói chữa bệnh sai cách, tốn tiền mà bệnh vẫn còn; rộng ra, dùng cho mọi việc làm sai vừa mất của vừa chuốc họa, như sa vào cờ bạc, rượu chè.
Câu hỏi thường gặp
Câu tục ngữ nào nói về tệ nạn xã hội?
Quen thuộc: “Cờ bạc là bác thằng bần”, “Ăn cắp quen tay, ngủ ngày quen mắt”.
Tục ngữ về cờ bạc?
Tiêu biểu nhất là “Cờ bạc là bác thằng bần”.
Câu cảnh báo tránh xa bạn xấu?
Có thể dùng “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”.
Có tục ngữ về ma túy không?
Không có câu cổ nói thẳng; có thể dùng “Tiền mất tật mang”, “Gần mực thì đen” rồi liên hệ.
