“Gió đưa cành trúc la đà” là bài ca dao nổi tiếng về Hà Nội xưa, thường có trong sách Ngữ văn và các bài viết về Thăng Long. Bài nhắc nhiều địa danh cũ như Trấn Vũ, Thọ Xương, Yên Thái, Tây Hồ, lại có cụm “canh gà” khiến không ít bạn hiểu nhầm thành món canh. Bài này chép đầy đủ bài ca dao, giải thích từng dòng, ý nghĩa, kèm câu cùng chủ đề và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục ca dao.
✅ “Gió đưa cành trúc la đà” là ca dao (thể lục bát), ca ngợi vẻ đẹp thanh bình, thơ mộng của kinh thành Thăng Long – Hà Nội, thể hiện tình yêu quê hương.
Nghĩa đen: tả cảnh Hà Nội xưa: cành trúc, tiếng chuông chùa Trấn Vũ, tiếng gà Thọ Xương, chày giã giấy Yên Thái, mặt hồ Tây.
💡 Mẹo nhớ: bài ca dao về Hà Nội xưa: Trấn Vũ, Thọ Xương, Yên Thái, Tây Hồ.
Bài ca dao “Gió đưa cành trúc la đà” đầy đủ
Gió đưa cành trúc la đà,
Tiếng chuông Trấn Vũ, canh gà Thọ Xương.
Mịt mù khói tỏa ngàn sương,
Nhịp chày Yên Thái, mặt gương Tây Hồ.
Về các bản chép. Có bản viết “Trấn Võ” thay cho “Trấn Vũ”, “An Thái” thay cho “Yên Thái” (hai cách đọc của cùng một chữ). Cũng có bản lưu truyền ở Huế đổi địa danh thành “Tiếng chuông Thiên Mụ, canh gà Thọ Cương”. Về tác giả, có ý kiến cho rằng đây là thơ của một nhà nho thời xưa, nhưng chưa thống nhất; trong sách học, bài thường được xếp vào ca dao.
Giải thích câu ca dao “Gió đưa cành trúc la đà”
| Dòng | Giải thích |
|---|---|
| Gió đưa cành trúc la đà | Gió nhẹ đung đưa những cành trúc rủ thấp, “la đà” là sà xuống thấp, đưa qua đưa lại. |
| Tiếng chuông Trấn Vũ, canh gà Thọ Xương | Tiếng chuông đền Trấn Vũ (Quán Thánh) bên Hồ Tây; “canh gà” là tiếng gà gáy báo canh (báo giờ) ở vùng Thọ Xương, không phải món canh gà. |
| Mịt mù khói tỏa ngàn sương | Sương sớm phủ mờ, khói bếp lan tỏa khắp nơi. |
| Nhịp chày Yên Thái, mặt gương Tây Hồ | Tiếng chày giã vỏ cây làm giấy dó ở làng Yên Thái; mặt Hồ Tây phẳng lặng sáng như tấm gương. |
Cảnh và âm thanh. Bài ca dao vừa có hình ảnh (cành trúc, khói sương, mặt hồ) vừa có âm thanh (tiếng chuông, tiếng gà, tiếng chày). Âm thanh và hình ảnh hòa vào nhau, gợi một buổi sớm mờ sương yên bình ở vùng Hồ Tây, Thăng Long xưa.
Ý nghĩa bài ca dao “Gió đưa cành trúc la đà”
Nội dung. Bài ca dao vẽ nên bức tranh Thăng Long – Hà Nội thanh bình, thơ mộng, có cuộc sống lao động (nghề làm giấy Yên Thái) và đời sống tâm linh (đền Trấn Vũ). Qua đó, người xưa bày tỏ tình yêu, niềm tự hào với kinh thành, với quê hương.
Nghệ thuật. Bài dùng thể lục bát mềm mại, liệt kê địa danh nối nhau, kết hợp âm thanh và hình ảnh. Câu cuối “mặt gương Tây Hồ” là một so sánh ngầm đẹp: mặt hồ như tấm gương soi cả trời mây.
Ca dao cùng chủ đề Hà Nội, quê hương
- Chẳng thơm cũng thể hoa nhài / Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An: ca ngợi người Hà Nội thanh lịch.
- Đường vô xứ Nghệ quanh quanh: ca dao ca ngợi cảnh đẹp xứ Nghệ.
- Cần Thơ gạo trắng nước trong: ca dao ca ngợi Cần Thơ trù phú.
Mẹo nhớ bài ca dao “Gió đưa cành trúc la đà”
Mẹo 1 – Bốn địa danh: Bài ca dao về HÀ NỘI xưa: Trấn Vũ, Thọ Xương, Yên Thái, Tây Hồ.
Mẹo 2 – Ba âm thanh: tiếng CHUÔNG, tiếng GÀ, tiếng CHÀY.
Mẹo 3 – Canh gà: là tiếng gà gáy báo canh, không phải món ăn.
Bài tập: Điền từ, giải nghĩa
- Gió đưa cành trúc la …
- Tiếng chuông Trấn Vũ, canh gà …
- Nhịp chày Yên Thái, mặt gương …
- “Nhịp chày Yên Thái” là tiếng chày làm gì?
- Một bạn giải thích: “Canh gà Thọ Xương là món canh gà nổi tiếng ở Thọ Xương.” Bạn ấy hiểu đúng không?
Xem đáp án
- đà.
- Thọ Xương.
- Tây Hồ.
- Giã vỏ cây làm giấy dó ở làng Yên Thái.
- Không đúng: “canh” là canh giờ (một phần của đêm), “canh gà” là tiếng gà gáy báo canh. Chữ “canh” đồng âm với món canh nên rất dễ hiểu nhầm.
Câu hỏi thường gặp
Gió đưa cành trúc la đà nghĩa là gì?
Bài ca dao tả cảnh Hà Nội xưa thanh bình, thơ mộng và thể hiện tình yêu, niềm tự hào về kinh thành Thăng Long.
Canh gà Thọ Xương là gì?
Là tiếng gà gáy báo canh (báo giờ) ở vùng Thọ Xương, Hà Nội xưa; không phải món canh gà.
Trấn Vũ hay Trấn Võ?
Cả hai cách viết đều gặp; đây là đền Trấn Vũ (đền Quán Thánh) bên Hồ Tây.
Bài ca dao gió đưa cành trúc la đà có mấy câu?
Bản quen thuộc có bốn dòng lục bát (hai cặp sáu – tám), như chép ở trên.
