Cần tìm ca dao, tục ngữ về siêng năng, kiên trì cho bài văn nghị luận, bài học về đức tính chăm chỉ hay một câu tự nhắc mình mỗi ngày? Ông bà ta có rất nhiều hình ảnh dễ nhớ để nói về sự bền bỉ: mài sắt thành kim, nước chảy đá mòn, kiến tha đầy tổ. Dưới đây là những câu quen thuộc nhất, mỗi câu kèm lời giải thích ngắn, cùng các câu chê sự lười biếng để so sánh. Xem thêm các trang khác trong mục ca dao, tục ngữ theo chủ đề.
✅ Tục ngữ về kiên trì: “Có công mài sắt, có ngày nên kim”, “Nước chảy đá mòn”, “Kiến tha lâu cũng đầy tổ”.
✅ Tục ngữ về siêng năng: “Năng nhặt chặt bị”, “Có làm thì mới có ăn”.
💡 Mẹo nhớ: kiên trì là nhỏ mà đều: từng chút mài, từng giọt chảy, từng hạt tha → thành kết quả lớn.
Tục ngữ về sự kiên trì
- Có công mài sắt, có ngày nên kim: kiên trì thì việc khó mấy cũng thành.
- Nước chảy đá mòn: bền bỉ từng chút thì vượt được trở ngại lớn.
- Kiến tha lâu cũng đầy tổ: chăm chỉ góp nhặt lâu ngày sẽ có nhiều.
- Ai ơi đã quyết thì hành / Đã đan thì lận tròn vành mới thôi: đã làm thì làm đến nơi đến chốn.
- Hãy lo bền chí câu cua / Dù ai câu chạch, câu rùa mặc ai: đã chọn việc thì kiên trì theo đuổi.
- Đường dài mới biết ngựa hay: bền bỉ lâu dài mới thấy rõ tài năng.
Tục ngữ, ca dao về sự siêng năng
- Năng nhặt chặt bị: chăm chỉ tích góp từng chút thì sẽ có nhiều.
- Có làm thì mới có ăn / Không dưng ai dễ mang phần đến cho (ca dao): phải chăm làm mới có.
- Siêng làm thì có, siêng học thì hay: chăm làm thì đủ ăn, chăm học thì giỏi.
- Tay làm hàm nhai, tay quai miệng trễ: có làm thì có ăn, bỏ tay không làm thì đói.
- Tích tiểu thành đại (Hán Việt): góp nhặt cái nhỏ thành cái lớn.
- Cày sâu cuốc bẫm (thành ngữ): chăm chỉ, cần cù làm ruộng.
Câu đối lập: chê sự lười biếng
- Há miệng chờ sung: lười, chỉ ngồi chờ may mắn.
- Ôm cây đợi thỏ: thụ động trông chờ, không chịu làm.
- Bữa đực bữa cái: làm việc thất thường, lúc có lúc không.
Siêng năng, kiên trì gắn với ý chí; nhiều câu khác có ở trang ca dao tục ngữ về ý chí nghị lực và ca dao tục ngữ về chăm chỉ. Câu chê kẻ lười có thêm ở trang ca dao tục ngữ về sự lười biếng.
Dùng câu về siêng năng kiên trì khi nào?
- Động viên bản thân khi học khó: “Có công mài sắt, có ngày nên kim”, “Nước chảy đá mòn”.
- Bài nghị luận về đức tính chăm chỉ: “Năng nhặt chặt bị”, “Kiến tha lâu cũng đầy tổ”.
- Khuyên tiết kiệm, tích góp: “Tích tiểu thành đại” – để dành từng chút mỗi ngày.
- Phê phán thói lười: đặt “Há miệng chờ sung” cạnh “Có làm thì mới có ăn” để so sánh.
Mẹo 1 – Ba hình ảnh bền bỉ: mài SẮT nên KIM, nước chảy ĐÁ MÒN, KIẾN tha đầy TỔ.
Mẹo 2 – Năng nhặt chặt bị: NĂNG (chăm) nhặt thì bị (túi) CHẶT (đầy).
Mẹo 3 – Viết đúng: “chặt bị” (chặt: đầy, chật), không phải “chật bị” hay “trặt bị”.
Bài tập: Ca dao, tục ngữ về siêng năng kiên trì
- Điền tiếng còn thiếu: Nước chảy đá …
- Điền tiếng còn thiếu: Kiến tha lâu cũng đầy …
- “Bị” trong “Năng nhặt chặt bị” là gì?
- Câu nào trái nghĩa với siêng năng: “Có làm thì mới có ăn” hay “Há miệng chờ sung”?
- Chọn chữ đúng: Năng nhặt (chặt / chật) bị.
Xem đáp án
- mòn.
- tổ.
- Cái túi đan bằng cói, có quai xách.
- “Há miệng chờ sung”.
- chặt: “chặt bị” là đầy túi. Vì nghĩa gần “chật” (đầy chật) nên rất dễ viết nhầm.
Câu hỏi thường gặp
Câu tục ngữ nào nói về sự kiên trì?
Tiêu biểu: “Có công mài sắt, có ngày nên kim”, “Nước chảy đá mòn”, “Kiến tha lâu cũng đầy tổ”.
Tục ngữ về siêng năng?
Hay dùng: “Năng nhặt chặt bị”, “Siêng làm thì có, siêng học thì hay”.
Ca dao về sự kiên trì?
Quen thuộc là “Ai ơi đã quyết thì hành / Đã đan thì lận tròn vành mới thôi”.
Thành ngữ về kiên trì chăm chỉ?
Có thể dùng cày sâu cuốc bẫm, tích tiểu thành đại, chân cứng đá mềm.
