Cần tìm ca dao, tục ngữ về sự chăm chỉ, cần cù cho bài văn về đức tính chăm chỉ, bài học đạo đức hay một câu nhắc em nhỏ chăm học? Ông bà ta có nhiều câu ngắn mà sâu: có làm mới có ăn, chăm nhặt thì đầy túi, cần cù bù cho cái chưa giỏi. Dưới đây là những câu quen thuộc nhất, mỗi câu kèm lời giải thích ngắn, cùng các câu chê sự lười biếng. Xem thêm các trang khác trong mục ca dao, tục ngữ theo chủ đề.
✅ Tục ngữ về chăm chỉ: “Tay làm hàm nhai, tay quai miệng trễ”, “Năng nhặt chặt bị”, “Siêng làm thì có, siêng học thì hay”.
✅ Câu nói quen thuộc: “Cần cù bù thông minh”.
💡 Mẹo nhớ: chăm chỉ trong tục ngữ gắn với đôi tay: tay làm thì hàm nhai, tay ngừng thì miệng trễ.
Tục ngữ về sự chăm chỉ, cần cù
- Tay làm hàm nhai, tay quai miệng trễ: chăm làm thì có ăn, bỏ việc thì đói.
- Năng nhặt chặt bị: chăm góp từng chút thì sẽ đầy túi.
- Siêng làm thì có, siêng học thì hay: chăm làm đủ ăn, chăm học thì giỏi.
- Kiến tha lâu cũng đầy tổ: chăm chỉ lâu ngày sẽ có nhiều.
- Có công mài sắt, có ngày nên kim: cần cù bền bỉ thì việc khó cũng thành.
- Cần cù bù thông minh (câu nói quen thuộc): chăm chỉ bù được chỗ chưa giỏi.
Ca dao, thành ngữ về người cần cù
- Có làm thì mới có ăn / Không dưng ai dễ mang phần đến cho (ca dao): phải lao động mới có cái ăn.
- Cày đồng đang buổi ban trưa / Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày (ca dao): sự cần cù của người nông dân.
- Một nắng hai sương (thành ngữ): làm lụng vất vả sớm khuya.
- Cày sâu cuốc bẫm (thành ngữ): chăm chỉ, chịu khó trong việc đồng áng.
- Chân lấm tay bùn (thành ngữ): cực nhọc mà chăm chỉ của nhà nông.
Câu đối lập: chê sự lười biếng
- Há miệng chờ sung: lười, chỉ chờ may mắn.
- Ăn không ngồi rồi: chỉ ăn mà không làm gì.
- Bữa đực bữa cái: làm việc thất thường, lúc có lúc không.
- Nhàn cư vi bất thiện (Hán Việt): rảnh rỗi quá dễ sinh làm điều xấu.
Chăm chỉ và kiên trì đi liền với nhau; nhiều câu khác có ở trang ca dao tục ngữ về siêng năng kiên trì và ca dao tục ngữ về lao động. Câu chê kẻ lười có thêm ở trang ca dao tục ngữ về sự lười biếng.
Dùng câu về sự chăm chỉ khi nào?
- Nhắc em nhỏ học bài: “Siêng làm thì có, siêng học thì hay”.
- Bài văn về người lao động: “Một nắng hai sương”, “Cày đồng đang buổi ban trưa…”.
- Động viên bạn học chưa giỏi: “Cần cù bù thông minh”, “Kiến tha lâu cũng đầy tổ”.
Mẹo 1 – Tay và miệng: TAY LÀM thì HÀM NHAI; TAY QUAI thì MIỆNG TRỄ.
Mẹo 2 – Siêng thì có: SIÊNG làm thì CÓ, SIÊNG học thì HAY.
Mẹo 3 – Viết đúng: “cần cù” (c), “siêng năng” (s), “chặt bị” (ch).
Bài tập: Ca dao, tục ngữ về chăm chỉ
- Điền tiếng còn thiếu: Tay làm hàm …
- Điền tiếng còn thiếu: Siêng làm thì có, siêng học thì …
- Câu nào chê kẻ lười: “Năng nhặt chặt bị” hay “Ăn không ngồi rồi”?
- Chọn chữ đúng: (Siêng / Xiêng) năng.
- “Cần cù bù thông minh” có nghĩa là không cần thông minh, chỉ cần chăm chỉ, đúng không?
Xem đáp án
- nhai.
- hay.
- “Ăn không ngồi rồi”.
- Siêng (s).
- Không hẳn: câu nói chăm chỉ có thể bù lại chỗ chưa giỏi, không chê trí thông minh. Thông minh mà chăm chỉ thì càng tốt.
Câu hỏi thường gặp
Câu tục ngữ nào nói về sự chăm chỉ?
Tiêu biểu: “Tay làm hàm nhai, tay quai miệng trễ”, “Năng nhặt chặt bị”.
Tục ngữ về cần cù?
Hay dùng: “Siêng làm thì có, siêng học thì hay”, “Kiến tha lâu cũng đầy tổ”.
Cần cù bù thông minh có phải tục ngữ không?
Chưa chắc: đây là câu nói quen thuộc, hay được gọi là tục ngữ nhưng chưa rõ nguồn gốc dân gian.
Thành ngữ về chăm chỉ?
Có thể dùng cày sâu cuốc bẫm, một nắng hai sương, chân lấm tay bùn.
