“Ăn cây nào rào cây ấy” là câu tục ngữ về lòng biết ơn và sự gắn bó với nơi đã nuôi dưỡng mình. Câu hay bị nhầm với câu ngược nghĩa “Ăn cây táo, rào cây sung”, vì cả hai đều có “ăn cây” và “rào cây”. Bài này giải nghĩa từng chữ, phân biệt hai câu, nêu chuyện xếp loại, kèm cách đặt câu và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Ăn cây nào rào cây ấy” là câu tục ngữ, nghĩa là được ai giúp đỡ, nuôi dưỡng thì phải gắn bó, bảo vệ người đó.
Nghĩa đen: ăn quả cây nào thì rào giữ cây ấy. Xếp loại: thường xếp là tục ngữ; có tài liệu xếp vào thành ngữ vì câu ngắn, hay được dùng như một cụm từ.
💡 Mẹo nhớ: ăn cây nào thì rào (bảo vệ) cây đó → biết gắn bó, đền ơn.
Giải thích câu tục ngữ “Ăn cây nào rào cây ấy”
| Từ ngữ | Nghĩa đen | Nghĩa bóng |
|---|---|---|
| ăn cây | ăn quả của một cái cây | được một người, một nơi nuôi dưỡng, giúp đỡ |
| rào | dựng hàng rào quanh cây để giữ | bảo vệ, gìn giữ, hết lòng vì |
| cây ấy | chính cái cây cho mình quả | chính người, chính nơi đã giúp mình |
Nghĩa đen. Ngày trước, nhà nào có cây ăn quả thường rào quanh gốc để trẻ con, trâu bò không phá. Người được ăn quả của cây nào thì có trách nhiệm rào giữ cây ấy, để năm sau cây còn cho quả.
Nghĩa bóng. Ai được một người, một gia đình, một tập thể, một đất nước nuôi dưỡng, giúp đỡ thì phải gắn bó, trung thành, hết lòng bảo vệ và xây dựng nơi đó. Câu tục ngữ đề cao lòng biết ơn và sự thủy chung.
Đừng nhầm với “Ăn cây táo, rào cây sung”. Câu này chê người được bên này nuôi dưỡng lại đi bảo vệ, làm lợi cho bên khác, tức là kẻ phản bội, “ăn ở hai lòng”. Hai câu chỉ khác ở chỗ cây được ăn và cây được rào có phải là một hay không: cùng một cây thì là biết ơn, khác cây thì là phản bội.
“Ăn cây nào rào cây ấy” là thành ngữ hay tục ngữ?
| Cách xếp | Căn cứ |
|---|---|
| Tục ngữ (cách xếp thường gặp) | Câu có hai vế (ăn cây nào – rào cây ấy), nói trọn một lời khuyên về cách sống có nghĩa có tình. |
| Thành ngữ (có tài liệu xếp) | Câu ngắn, không có chủ ngữ, hay được dùng như một cụm từ: “sống theo kiểu ăn cây nào rào cây ấy”. |
Khi làm bài, theo cách xếp trong sách lớp mình; nếu đề chỉ hỏi chung, có thể trả lời là tục ngữ và nêu căn cứ. Xem thêm bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Ăn cây nào rào cây ấy”
- Công ty giúp anh nhiều nên anh hết lòng làm việc, ăn cây nào rào cây ấy.
- Lớn lên nhờ làng quê, chị về quê mở xưởng để bà con có việc làm: ăn cây nào rào cây ấy.
- Ông dặn các con: “Ăn cây nào rào cây ấy, đừng bao giờ quên ơn người đã giúp mình.”
- Được câu lạc bộ đào tạo từ nhỏ, cầu thủ ấy từ chối mọi lời mời của đội khác.
- Người biết ăn cây nào rào cây ấy thì đi đâu cũng được tin cậy.
Câu dùng khi khen người biết gắn bó, đền ơn (câu 1, 2, 5) hoặc khi khuyên răn (câu 3). Câu 4 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một chuyện “ăn cây nào rào cây ấy”.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa với “Ăn cây nào rào cây ấy”
- Ăn quả nhớ kẻ trồng cây: hưởng thành quả thì nhớ ơn người làm ra.
- Uống nước nhớ nguồn: nhớ ơn cội nguồn, người đi trước.
- Trái nghĩa: Ăn cây táo, rào cây sung: được bên này nuôi mà lại bảo vệ bên kia, kẻ phản bội.
- Trái nghĩa: Ăn cháo đá bát: được giúp rồi quay lại phản bội.
Mẹo nhớ câu tục ngữ “Ăn cây nào rào cây ấy”
Mẹo 1 – Cùng một cây: ĂN cây nào thì RÀO đúng cây ĐÓ → biết ơn, gắn bó.
Mẹo 2 – Khác cây là phản bội: ăn cây TÁO mà rào cây SUNG → kẻ hai lòng.
Mẹo 3 – Vần “nào – rào”: hai chữ cùng vần ao nối hai vế lại.
Bài tập: Biết ơn hay phản bội?
- Ăn cây nào rào cây ấy.
- Ăn cây táo, rào cây sung.
- Uống nước nhớ nguồn.
- Ăn cháo đá bát.
- Điền chữ còn thiếu: Ăn cây nào … cây ấy.
Xem đáp án
- Biết ơn: gắn bó, bảo vệ nơi đã nuôi mình.
- Phản bội: ăn bên này, giữ bên kia.
- Biết ơn.
- Phản bội.
- rào: không phải “trồng” hay “chăm”. “Rào” là dựng rào bảo vệ, vần với “nào”.
Câu hỏi thường gặp
Ăn cây nào rào cây ấy là thành ngữ hay tục ngữ?
Thường được xếp là tục ngữ, vì câu nói trọn một lời khuyên. Có tài liệu xếp vào thành ngữ do câu ngắn và không có chủ ngữ.
Ăn cây nào rào cây ấy trái nghĩa với câu nào?
Trái nghĩa với “Ăn cây táo, rào cây sung”: được bên này nuôi dưỡng mà lại bảo vệ, làm lợi cho bên khác.
Câu tục ngữ khuyên ta điều gì?
Câu khuyên ta biết ơn, gắn bó và hết lòng bảo vệ người, nơi đã nuôi dưỡng, giúp đỡ mình: gia đình, quê hương, tập thể, đất nước.
Ăn cây nào rào cây ấy tiếng Anh là gì?
Không có câu khớp hẳn. Câu “Don’t bite the hand that feeds you” (đừng cắn bàn tay cho mình ăn) nói cùng chuyện từ phía ngược lại.
