“Dù ai đi ngược về xuôi” là câu ca dao vang lên mỗi dịp giỗ Tổ Hùng Vương, ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch, trên báo chí, băng rôn và trong các bài học lịch sử. Nhiều bạn thuộc câu nhưng chưa hiểu “đi ngược về xuôi” là đi đâu, và vì sao lại nhớ đúng ngày ấy. Bài này chép đầy đủ bài ca dao, giải thích từng dòng, ý nghĩa, kèm câu cùng chủ đề và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục ca dao.
✅ “Dù ai đi ngược về xuôi” là ca dao (thể lục bát), nhắc người Việt nhớ cội nguồn, nhớ công các vua Hùng dựng nước.
Nghĩa đen: dù đi đâu, ở đâu cũng nhớ ngày giỗ Tổ mùng 10 tháng 3 âm lịch. Bài đầy đủ: “Dù ai đi ngược về xuôi, / Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng ba.”
💡 Mẹo nhớ: mùng mười tháng ba = giỗ Tổ Hùng Vương.
Bài ca dao “Dù ai đi ngược về xuôi” đầy đủ
Dù ai đi ngược về xuôi,
Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng ba.
Đây là bản phổ biến nhất, gồm một cặp lục bát: chữ “xuôi” cuối dòng sáu vần với chữ “mười” ở dòng tám. Có bản chép nối thêm hai dòng nữa, nói câu ca được truyền khắp các miền và non sông bền vững nghìn năm; các bản ấy không thống nhất lời nên bài này chỉ chép hai dòng quen thuộc.
Giải thích câu ca dao “Dù ai đi ngược về xuôi”
| Dòng | Giải thích |
|---|---|
| Dù ai đi ngược về xuôi | “Đi ngược” là lên miền núi, ngược dòng sông; “về xuôi” là xuống đồng bằng, xuôi dòng sông. Ý nói dù đi đâu, làm gì, ở nơi nào. |
| Nhớ ngày giỗ Tổ | Ngày giỗ các vua Hùng, những người được coi là Tổ dựng nước Văn Lang. |
| mùng mười tháng ba | Ngày 10 tháng 3 âm lịch, ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, có lễ hội lớn ở Đền Hùng (Phú Thọ). |
Nghĩa của bài. “Đi ngược về xuôi” bao trọn mọi miền đất nước, mọi nẻo đường. Câu ca dao nhắc mỗi người Việt, dù sống ở đâu, làm nghề gì, cũng đều có chung một cội nguồn và phải nhớ ngày giỗ Tổ. Lời ca ngắn gọn mà thiêng liêng, như một lời dặn của cha ông.
Ý nghĩa câu ca dao “Dù ai đi ngược về xuôi”
Nhớ cội nguồn. Bài ca dao thể hiện đạo đức “uống nước nhớ nguồn” của người Việt: biết ơn các vua Hùng đã có công dựng nước, biết ơn tổ tiên, ông cha. Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương cũng là ngày cả dân tộc hướng về nguồn cội chung.
Gắn kết dân tộc. Câu ca dao nhắc rằng mọi người Việt Nam đều là “con Rồng cháu Tiên”, cùng chung một gốc, nên phải đoàn kết, thương yêu nhau. Vì thế câu ca được nhắc nhiều mỗi dịp tháng ba âm lịch.
Đặt câu với “Dù ai đi ngược về xuôi”
- Mùng 10 tháng 3, cả nước nhớ câu dù ai đi ngược về xuôi.
- Dù làm việc ở nước ngoài, năm nào chú cũng thắp hương tưởng nhớ các vua Hùng vào ngày giỗ Tổ.
- Câu ca dao “Dù ai đi ngược về xuôi, nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng ba” được viết trên cổng trường.
- Dù ai đi ngược về xuôi, ai cũng mong một lần về Đền Hùng.
Câu ca dao thường được trích dịp Giỗ Tổ Hùng Vương, khi nói về lòng nhớ cội nguồn (câu 1, 3, 4). Câu 2 không trích nguyên văn nhưng kể đúng tinh thần của bài.
Ca dao, tục ngữ cùng chủ đề cội nguồn
- Uống nước nhớ nguồn: biết ơn nguồn cội, người đi trước.
- Con Rồng cháu Tiên: người Việt cùng chung nguồn gốc từ Lạc Long Quân và Âu Cơ.
- Ăn quả nhớ kẻ trồng cây: hưởng thành quả thì nhớ ơn người làm ra.
Mẹo nhớ bài ca dao “Dù ai đi ngược về xuôi”
Mẹo 1 – Ngày nhớ: MÙNG MƯỜI THÁNG BA = giỗ Tổ HÙNG VƯƠNG.
Mẹo 2 – Ngược, xuôi: ngược là lên núi, xuôi là xuống đồng bằng → mọi nơi.
Mẹo 3 – Vần: XUÔI (dòng sáu) vần với MƯỜI (dòng tám).
Bài tập: Điền từ, giải nghĩa
- Dù ai đi ngược về …
- Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng …
- “Giỗ Tổ” trong bài là giỗ ai?
- Chọn chữ đúng: Dù ai đi ngược về (xuôi / suôi).
- Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương là mùng 10 tháng 3 dương lịch, đúng không?
Xem đáp án
- xuôi.
- ba.
- Các vua Hùng, những người có công dựng nước.
- xuôi: viết X, như “xuôi dòng”.
- Không đúng: ngày giỗ Tổ là mùng 10 tháng 3 âm lịch. Câu ca dao không ghi rõ “âm lịch” nên nhiều bạn nhầm.
Câu hỏi thường gặp
Dù ai đi ngược về xuôi nghĩa là gì?
Nghĩa là dù đi đâu, ở đâu cũng phải nhớ ngày giỗ Tổ Hùng Vương, nhớ cội nguồn dân tộc.
Câu tiếp theo của dù ai đi ngược về xuôi là gì?
Câu tiếp theo là “Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng ba”.
Giỗ Tổ Hùng Vương là ngày nào?
Là ngày 10 tháng 3 âm lịch hằng năm.
“Đi ngược về xuôi” là gì?
“Đi ngược” là lên miền núi, “về xuôi” là xuống đồng bằng; cả cụm chỉ mọi nơi, mọi nẻo đường.
