“Nắng chóng trưa, mưa chóng tối” là câu tục ngữ ông bà hay nói khi giục con cháu làm việc cho nhanh vì trời sắp hết ngày. Câu nghe lạ: ngày nắng hay mưa thì mặt trời vẫn mọc và lặn như nhau, sao lại “chóng”? Bài này giải nghĩa từng chữ, nêu kinh nghiệm trong câu, kèm cách đặt câu, câu cùng chủ đề và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Nắng chóng trưa, mưa chóng tối” là câu tục ngữ, nêu kinh nghiệm về cảm nhận thời gian theo thời tiết, để chủ động công việc trong ngày.
Nghĩa đen: trời nắng thì thấy nhanh đến trưa, trời mưa thì thấy nhanh tối. “Chóng” là nhanh, mau.
💡 Mẹo nhớ: nắng → nhanh trưa; mưa → nhanh tối.
Giải thích câu tục ngữ “Nắng chóng trưa, mưa chóng tối”
| Vế | Nghĩa | Vì sao có cảm giác ấy |
|---|---|---|
| Nắng chóng trưa | ngày nắng, thấy buổi trưa đến rất nhanh | trời sáng sớm, nắng lên cao nhanh, nóng nhanh |
| Mưa chóng tối | ngày mưa, thấy trời tối rất nhanh | mây đen che kín, chiều chưa muộn mà trời đã sẫm lại |
Nghĩa của câu. Thời gian trong ngày thì vẫn vậy, nhưng con người cảm nhận khác nhau theo thời tiết. Ngày nắng, nắng gắt lên nhanh, mới làm một lúc đã thấy trưa, nóng không làm được nữa. Ngày mưa, trời âm u từ sớm, đến chiều đã tối sầm, việc chưa xong mà trời đã tối.
Kinh nghiệm và bài học. Người nông dân xưa dựa vào kinh nghiệm này để sắp xếp việc: ngày nắng thì ra đồng thật sớm, tranh thủ lúc mát; ngày mưa thì làm nhanh tay, đừng để đến chiều. Hiểu rộng ra, câu nhắc ta biết quý thời gian và chủ động trong công việc.
“Nắng chóng trưa, mưa chóng tối” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là tục ngữ. Câu có hai vế đối nhau (nắng – mưa, trưa – tối), lặp chữ “chóng”, nói trọn một kinh nghiệm về thời tiết và thời gian. Cách phân biệt với thành ngữ có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Nắng chóng trưa, mưa chóng tối”
- Trời âm u từ sớm, mẹ giục làm nhanh vì nắng chóng trưa, mưa chóng tối.
- Hôm nay trời nắng to, ông ra vườn từ năm giờ sáng để tưới rau.
- Nắng chóng trưa, mưa chóng tối, nên bà dặn phơi lúa xong thì thu ngay.
- Mới bốn giờ chiều mà trời mưa đã tối om, đúng là mưa chóng tối.
- Câu tục ngữ “Nắng chóng trưa, mưa chóng tối” là kinh nghiệm của nhà nông.
Câu dùng khi nhắc làm việc nhanh tay theo thời tiết (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một cách tránh “nắng chóng trưa”.
Câu tục ngữ cùng chủ đề với “Nắng chóng trưa, mưa chóng tối”
- Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng, ngày tháng mười chưa cười đã tối: cảm nhận độ dài ngày đêm theo mùa.
- Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa: nhìn sao đoán nắng mưa.
- Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ: nhìn ráng trời đoán bão.
Mẹo nhớ câu tục ngữ “Nắng chóng trưa, mưa chóng tối”
Mẹo 1 – Hai cặp: NẮNG → nhanh TRƯA; MƯA → nhanh TỐI.
Mẹo 2 – Nắng đi với trưa: buổi trưa là lúc nắng nhất, nên “nắng” đi với “trưa”; mưa làm trời tối, nên “mưa” đi với “tối”.
Mẹo 3 – Viết đúng: “chóng” (ch, dấu sắc) là nhanh; không viết “trống”.
Bài tập: Điền từ còn thiếu vào câu tục ngữ
- Nắng chóng trưa, mưa chóng …
- Nắng chóng …, mưa chóng tối.
- Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng, ngày tháng mười chưa cười đã …
- Mau sao thì nắng, vắng sao thì …
- Chọn chữ đúng: Nắng (chóng / trống) trưa, mưa (chóng / trống) tối.
Xem đáp án
- tối.
- trưa.
- tối.
- mưa.
- chóng, chóng: “chóng” là nhanh (chóng mặt, chóng quên); “trống” là cái trống hoặc trống rỗng, sai nghĩa.
Câu hỏi thường gặp
Nắng chóng trưa mưa chóng tối nghĩa là gì?
Câu nghĩa là ngày nắng thấy nhanh đến trưa, ngày mưa thấy nhanh tối; khuyên chủ động làm việc theo thời tiết.
Nắng chóng trưa mưa chóng tối là thành ngữ hay tục ngữ?
Là tục ngữ: câu có hai vế đối nhau, nói trọn một kinh nghiệm của nhà nông.
“Chóng” nghĩa là gì?
“Chóng” nghĩa là nhanh, mau, như trong “chóng lớn”, “chóng quên”.
Câu tục ngữ có đúng không?
Đúng về cảm nhận: độ dài của ngày không đổi, nhưng nắng gắt làm ta thấy trưa đến sớm, mưa âm u làm trời tối sớm hơn ngày thường.
