“Gieo gió gặt bão” là câu người ta hay dùng khi một người gây chuyện xấu rồi phải nhận hậu quả nặng nề hơn nhiều. Câu mượn hình ảnh gieo và gặt của nhà nông, nhưng thay hạt giống bằng gió, thay lúa bằng bão. Bài này giải thích nghĩa đen, nghĩa bóng, chuyện xếp loại, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Gieo gió gặt bão” là câu tục ngữ, nghĩa là làm điều xấu thì sẽ nhận hậu quả còn nặng nề hơn.
Nghĩa đen: gieo ra gió thì gặt về bão. Xếp loại: thường xếp là tục ngữ; có tài liệu xếp vào thành ngữ vì câu chỉ bốn chữ.
💡 Mẹo nhớ: gieo gió (nhỏ) → gặt bão (lớn): làm ác nhận hậu quả lớn hơn.
“Gieo gió gặt bão” nghĩa là gì?
| Hình ảnh | Nghĩa đen | Nghĩa bóng |
|---|---|---|
| gieo gió | gieo hạt, mà thứ được gieo là gió | gây ra điều xấu, dù tưởng là nhỏ |
| gặt bão | đến mùa gặt về cả cơn bão | nhận lại hậu quả lớn hơn nhiều |
Nghĩa đen. Người nông dân gieo hạt nào thì gặt lúa ấy, và một hạt gieo xuống có thể cho cả bông lúa. Câu tục ngữ lấy cách nói ấy nhưng đổi hạt giống thành “gió”: ai gieo gió thì đến mùa sẽ gặt về “bão”, thứ còn dữ dội hơn nhiều.
Nghĩa bóng. Ai làm điều xấu, gây hại cho người khác, thì sớm muộn cũng phải nhận hậu quả, và hậu quả thường còn nặng nề hơn việc xấu mình đã làm. Câu vừa là lời cảnh báo, vừa là lời khuyên đừng gây chuyện, vì chuyện nhỏ mình gây ra có thể quay lại thành chuyện lớn.
Câu có ý giống hệt câu trong Kinh Thánh, nay là thành ngữ tiếng Anh, “Sow the wind and reap the whirlwind” (gieo gió thì gặt lốc).
“Gieo gió gặt bão” là thành ngữ hay tục ngữ?
| Cách xếp | Căn cứ |
|---|---|
| Tục ngữ (cách xếp thường gặp) | Câu nêu trọn một nhận định về nhân – quả: làm xấu thì nhận hậu quả xấu. |
| Thành ngữ (có tài liệu xếp) | Câu chỉ bốn chữ, không có chủ ngữ, hay được chèn vào câu khác như một lời nhận xét. |
Khi làm bài, theo cách xếp trong sách lớp mình; nếu đề chỉ hỏi chung, có thể trả lời là tục ngữ và nêu căn cứ. Câu ở hiền gặp lành cũng thường bị hỏi theo kiểu này. Xem thêm bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Gieo gió gặt bão”
- Bắt nạt bạn rồi bị cả lớp xa lánh, đúng là gieo gió gặt bão.
- Hắn lừa đảo nhiều người, giờ phải ngồi tù: gieo gió gặt bão.
- Bạn ấy tung tin đồn sai về người khác, cuối cùng chẳng ai còn tin lời bạn nữa.
- Gieo gió gặt bão, phá rừng bừa bãi thì lũ quét sẽ đến.
- Mẹ nhắc anh đừng trêu chó nhà hàng xóm, kẻo gieo gió gặt bão.
Câu dùng khi nói về hậu quả của việc làm xấu (câu 1, 2, 4) hoặc cảnh báo trước (câu 5). Câu 3 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một chuyện “gieo gió gặt bão”. Câu 4 cho thấy câu tục ngữ còn dùng được cho cách con người đối xử với thiên nhiên.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa với “Gieo gió gặt bão”
- Ác giả ác báo: thành ngữ Hán Việt, làm ác thì bị trả giá bằng điều ác.
- Gậy ông đập lưng ông: dùng mưu hại người lại bị chính mưu ấy hại mình.
- Gieo nhân nào gặt quả nấy: làm gì thì nhận kết quả tương ứng.
- Trái nghĩa: Ở hiền gặp lành: sống tốt thì được đền đáp điều tốt.
Mẹo nhớ câu tục ngữ “Gieo gió gặt bão”
Mẹo 1 – Nhỏ thành lớn: gieo GIÓ (nhỏ) → gặt BÃO (lớn). Hậu quả luôn to hơn việc xấu đã làm.
Mẹo 2 – Gieo rồi gặt: như nhà nông, gieo gì thì gặt nấy; câu chỉ đổi hạt giống thành gió.
Mẹo 3 – Đừng nhầm với “Góp gió thành bão”: “góp gió” là chuyện tốt (đoàn kết, tích góp); “gieo gió” là chuyện xấu (gây họa).
Bài tập: “Gieo gió gặt bão” hay “Góp gió thành bão”?
- Mỗi bạn góp một quyển sách, lớp em có cả tủ sách: … gió thành bão.
- Hay nói xấu bạn, giờ không ai chơi cùng: … gió gặt bão.
- Phá rừng làm lũ quét về: … gió gặt bão.
- Cả làng mỗi nhà góp một ít, đủ tiền làm cầu: … gió thành bão.
- Câu nào trái nghĩa với “Gieo gió gặt bão”: “Ở hiền gặp lành” hay “Ác giả ác báo”?
Xem đáp án
- Góp: chuyện tốt, chung sức.
- Gieo: làm xấu, nhận hậu quả.
- Gieo.
- Góp.
- “Ở hiền gặp lành”. “Ác giả ác báo” là câu gần nghĩa, vì cùng nói làm ác thì bị trả giá.
Câu hỏi thường gặp
Gieo gió gặt bão là thành ngữ hay tục ngữ?
Thường được xếp là tục ngữ, vì câu nói trọn một nhận định về nhân – quả. Có tài liệu xếp vào thành ngữ do câu ngắn, bốn chữ.
Gieo gió gặt bão khác góp gió thành bão thế nào?
“Gieo gió gặt bão” là làm điều xấu thì nhận hậu quả lớn. “Góp gió thành bão” là nhiều cái nhỏ góp lại thành sức mạnh lớn. Một câu cảnh báo, một câu khích lệ.
Gieo gió gặt bão tiếng Anh là gì?
Tiếng Anh có câu gần như y hệt: “Sow the wind and reap the whirlwind” (gieo gió thì gặt lốc).
Gieo gió gặt bão trái nghĩa với câu nào?
Trái nghĩa với “Ở hiền gặp lành”: sống hiền lành, tốt bụng thì gặp điều tốt lành.
