Cần tìm ca dao, tục ngữ về mẹ để viết thiệp ngày 8/3, 20/10, mùa Vu Lan hay làm bài văn về tình mẫu tử? Dưới đây là những câu quen thuộc nhất, chia thành ca dao, tục ngữ, thành ngữ, mỗi câu kèm lời giải thích ngắn. Câu nào có bài riêng thì bấm vào để xem nghĩa đầy đủ, cách đặt câu và mẹo nhớ. Xem thêm các trang khác trong mục ca dao, tục ngữ theo chủ đề.
✅ Ca dao về mẹ hay nhất: “Công cha như núi Thái Sơn / Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra”; “Mẹ già như chuối ba hương / Như xôi nếp một, như đường mía lau”; “Nuôi con chẳng quản chi thân / Chỗ ướt mẹ nằm, chỗ ráo con lăn”.
✅ Tục ngữ về mẹ: “Con có mẹ như măng ấp bẹ”. Thành ngữ về mẹ: mẹ tròn con vuông, mang nặng đẻ đau.
💡 Mẹo nhớ: ca dao về mẹ thường ví công mẹ với nước nguồn, biển hồ, lá rừng: những thứ không đong đếm được.
Ca dao về mẹ
- Công cha như núi Thái Sơn / Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra: công cha nghĩa mẹ to lớn như núi cao, nước nguồn không bao giờ cạn.
- Mẹ già như chuối ba hương / Như xôi nếp một, như đường mía lau: mẹ già quý giá, ngọt ngào như những món ngon nhất của làng quê.
- Đố ai đếm được lá rừng / Đố ai đếm được mấy tầng trời cao / Đố ai đếm được vì sao / Đố ai đếm được công lao mẹ già: công mẹ nhiều như lá rừng, sao trời.
- Nuôi con chẳng quản chi thân / Chỗ ướt mẹ nằm, chỗ ráo con lăn: mẹ nhường chỗ khô ráo cho con, chịu nằm chỗ ướt; hình ảnh mẹ chịu khổ thầm lặng vì con.
- Mẹ nuôi con biển hồ lai láng / Con nuôi mẹ kể tháng kể ngày (có bản chép “lênh láng”): tình mẹ bao la, còn con báo đáp thì hay tính toán.
- Lên non mới biết non cao / Nuôi con mới biết công lao mẹ thầy: có làm cha mẹ mới hiểu hết công ơn cha mẹ mình.
- Chiều chiều ra đứng ngõ sau / Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều: nỗi nhớ mẹ, nhớ quê của người con gái đi lấy chồng xa (bài học trong Ngữ văn 7 cũ).
- Ầu ơ ví dầu cầu ván đóng đinh / Cầu tre lắt lẻo gập ghềnh khó đi: câu hát ru của mẹ miền Nam, gửi gắm nỗi lo đường đời của con.
- Đói lòng ăn hột chà là / Để cơm cho mẹ, mẹ già yếu răng: lòng hiếu thảo, nhường phần ngon cho mẹ.
Tục ngữ về mẹ
- Con có mẹ như măng ấp bẹ: con được mẹ che chở như măng tre được bẹ bao bọc.
- Sẩy cha còn chú, sẩy mẹ bú dì: mất cha còn chú, mất mẹ còn dì đỡ đần; tình ruột thịt trong họ hàng.
- Con dại cái mang: con làm sai thì mẹ (“cái”) phải chịu trách nhiệm.
- Cá không ăn muối cá ươn: con không nghe lời cha mẹ dạy thì dễ hư.
- Cha nào con nấy (cũng nói mẹ nào con nấy): con thường giống cha mẹ.
Thành ngữ về mẹ
- Mẹ tròn con vuông: sinh nở thuận lợi, mẹ và con đều khỏe.
- Mang nặng đẻ đau: nỗi vất vả của mẹ khi mang thai và sinh con.
- Chín tháng mười ngày: thời gian mẹ mang thai, nói lên công cưu mang.
- Quạt nồng ấp lạnh: con hiếu thảo, tận tình chăm sóc cha mẹ.
Ca dao, thành ngữ, tục ngữ khác nhau thế nào? Ca dao là lời thơ (thường lục bát) bày tỏ tình cảm; tục ngữ là câu trọn ý nêu kinh nghiệm; thành ngữ là cụm từ dùng như một từ. Muốn nắm chắc, xem bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ và bài tục ngữ và ca dao khác nhau.
Dùng ca dao, tục ngữ về mẹ khi nào?
- Viết thiệp tặng mẹ: chọn câu ngắn, ấm áp như “Mẹ già như chuối ba hương…” hoặc “Đố ai đếm được lá rừng…”.
- Mở bài văn về mẹ: dẫn “Công cha như núi Thái Sơn…” rồi nói về mẹ của mình.
- Làm dẫn chứng nghị luận về lòng hiếu thảo: dùng “Mẹ nuôi con biển hồ lai láng…” để nhắc con cái đừng tính toán khi báo hiếu.
Mẹo 1 – Thứ không đong đếm được: nước nguồn, biển hồ, lá rừng, vì sao → công mẹ.
Mẹo 2 – Chữ “cái” là mẹ: trong “Con dại cái mang”, “cái” nghĩa là mẹ (như “con cái”, “đực cái”).
Mẹo 3 – Viết đúng: “sẩy cha còn chú” (sẩy: lỡ mất), không phải “sảy” (sàng sảy thóc).
Bài tập: Ca dao, tục ngữ về mẹ
- Điền tiếng còn thiếu: Công cha như núi Thái Sơn / Nghĩa mẹ như nước trong … chảy ra.
- Điền tiếng còn thiếu: Chỗ ướt mẹ nằm, chỗ … con lăn.
- “Mẹ tròn con vuông” là ca dao, tục ngữ hay thành ngữ?
- Trong “Con dại cái mang”, chữ “cái” chỉ ai?
- Một bạn chép: “Đố ai đếm được lá rừng” là tục ngữ về mẹ. Chép vậy có đúng không?
Xem đáp án
- nguồn.
- ráo.
- Thành ngữ: cụm từ chỉ việc sinh nở thuận lợi, dùng như một từ.
- Người mẹ.
- Chưa đúng: đây là ca dao (bốn dòng lục bát, bày tỏ lòng biết ơn mẹ). Câu thường được gọi chung là “ca dao tục ngữ” nên dễ chép nhầm loại.
Câu hỏi thường gặp
Câu ca dao nào hay nhất về mẹ?
Được nhắc nhiều nhất là “Công cha như núi Thái Sơn / Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra”, sau đó là “Mẹ già như chuối ba hương” và “Đố ai đếm được lá rừng”.
Tục ngữ nào nói về mẹ?
Quen thuộc nhất là “Con có mẹ như măng ấp bẹ” và “Sẩy cha còn chú, sẩy mẹ bú dì”.
Thành ngữ về mẹ là gì?
Hay gặp: mẹ tròn con vuông, mang nặng đẻ đau, chín tháng mười ngày.
Ca dao về tình mẫu tử ngắn gọn?
Có thể chọn “Nuôi con chẳng quản chi thân / Chỗ ướt mẹ nằm, chỗ ráo con lăn”: chỉ hai dòng mà nói đủ tấm lòng của mẹ.
