Tìm thành ngữ, tục ngữ, ca dao có màu sắc là bài tập hay gặp khi học từ chỉ màu, biện pháp so sánh hay ẩn dụ. Tiếng Việt có rất nhiều câu dùng màu xanh, đỏ, đen, trắng, vàng, bạc để nói về con người và tính nết. Dưới đây là danh sách chia theo từng màu, mỗi câu kèm lời giải thích ngắn; câu nào có bài riêng thì bấm vào để xem nghĩa đầy đủ. Xem thêm các trang khác trong mục ca dao, tục ngữ theo chủ đề.
✅ Thành ngữ có màu sắc: xanh vỏ đỏ lòng, đen như cột nhà cháy, non xanh nước biếc, xanh như lá bạc như vôi.
✅ Ca dao có màu sắc: “Trong đầm gì đẹp bằng sen / Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng”.
💡 Mẹo nhớ: màu sắc trong thành ngữ thường mang nghĩa bóng: “xanh vỏ đỏ lòng” không nói chuyện quả dưa mà nói người hai mặt.
Thành ngữ có màu xanh, đỏ
- Xanh vỏ đỏ lòng: bề ngoài một đằng, bên trong một nẻo.
- Non xanh nước biếc: cảnh thiên nhiên tươi đẹp (biếc: xanh biếc).
- Xanh như lá, bạc như vôi: chỉ người bạc bẽo, phụ tình; Hồ Xuân Hương đưa vào bài thơ “Mời trầu” (“Đừng xanh như lá, bạc như vôi”).
- Nhiễu điều phủ lấy giá gương (ca dao): “điều” là màu đỏ, tấm nhiễu đỏ che giá gương.
Thành ngữ có màu đen, trắng
- Đen như cột nhà cháy: rất đen (hay nói đùa về làn da).
- Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng (tục ngữ): bạn xấu làm ta “đen”, bạn tốt làm ta “sáng”.
- Giấy trắng mực đen: đã viết rõ ràng, không chối được.
- Tay trắng, hai bàn tay trắng: không có vốn liếng gì (như trong “Nước lã mà vã nên hồ / Tay không mà nổi cơ đồ mới ngoan”).
Thành ngữ có vàng, bạc
- Rừng vàng biển bạc: thiên nhiên giàu tài nguyên, quý như vàng bạc.
- Gan vàng dạ sắt: ý chí kiên định.
- Tấc đất, tấc vàng (tục ngữ): đất quý như vàng.
Lưu ý: “vàng”, “bạc” trong các câu này thường chỉ kim loại quý (của quý), không hẳn là màu; còn “bạc” trong “bạc như vôi” lại là bạc bẽo. Muốn có thêm thành ngữ có tiếng “vàng”, xem trang thành ngữ có từ vàng.
Ca dao có nhiều màu sắc
- Trong đầm gì đẹp bằng sen / Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng / Nhị vàng bông trắng lá xanh / Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn: ba màu xanh – trắng – vàng của hoa sen.
- Đường vô xứ Nghệ quanh quanh / Non xanh nước biếc như tranh họa đồ: màu xanh của núi sông.
- Cần Thơ gạo trắng nước trong: màu trắng của gạo, nước trong của sông miền Tây.
Mẹo 1 – Màu mang nghĩa bóng: XANH VỎ ĐỎ LÒNG = hai mặt; XANH NHƯ LÁ BẠC NHƯ VÔI = phụ bạc.
Mẹo 2 – Ba màu của sen: lá XANH, bông TRẮNG, nhị VÀNG.
Mẹo 3 – Viết đúng: “nước biếc” (vần iêc), “nhị vàng” (nhị: nhụy hoa).
Bài tập: Thành ngữ, ca dao có màu sắc
- Điền màu còn thiếu: Xanh vỏ … lòng.
- Điền màu còn thiếu: Lá xanh bông … lại chen nhị vàng.
- “Điều” trong “nhiễu điều” là màu gì?
- Câu “Xanh như lá, bạc như vôi” có trong bài thơ nào?
- “Rừng vàng biển bạc” có nghĩa là rừng màu vàng, biển màu bạc, đúng không?
Xem đáp án
- đỏ.
- trắng.
- Màu đỏ.
- Bài “Mời trầu” của Hồ Xuân Hương.
- Không: “vàng”, “bạc” ở đây là kim loại quý; câu nói rừng và biển giàu tài nguyên, quý như vàng bạc. Hiểu là màu sắc là nhầm nghĩa.
Câu hỏi thường gặp
Thành ngữ nào có màu sắc?
Hay gặp: xanh vỏ đỏ lòng, đen như cột nhà cháy, non xanh nước biếc, giấy trắng mực đen.
Ca dao có màu sắc?
Tiêu biểu là “Trong đầm gì đẹp bằng sen / Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng”.
Xanh như lá bạc như vôi nghĩa là gì?
Chỉ người bạc bẽo, phụ tình; câu gắn với miếng trầu (lá trầu xanh, vôi trắng) và được Hồ Xuân Hương dùng trong “Mời trầu”.
Tục ngữ có màu đen trắng?
Quen thuộc nhất: “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”.
