“Ầu ơ ví dầu” là tiếng mở đầu câu hát ru quen thuộc của miền Nam: “Ví dầu cầu ván đóng đinh, cầu tre lắt lẻo gập ghềnh khó đi”. Nhiều bạn nghe tiếng ru từ bé nhưng không biết “ví dầu” nghĩa là gì, có bạn còn viết thành “ví giầu”. Bài này chép câu hát ru, giải thích từng dòng, ý nghĩa, kèm câu cùng chủ đề và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục ca dao.
✅ “Ầu ơ ví dầu” là tiếng mở đầu một câu ca dao hát ru (thể lục bát): câu hát ru quen thuộc của miền Nam, nói về đường đời gian nan và tình mẹ.
Nghĩa đen: lời ru: cầu ván đóng đinh, cầu tre lắt lẻo gập ghềnh khó đi. Câu hát: “Ví dầu cầu ván đóng đinh, / Cầu tre lắt lẻo gập ghềnh khó đi.”
💡 Mẹo nhớ: “ví dầu” nghĩa là “ví như, nếu như”; “ầu ơ” là tiếng mở đầu câu hát ru.
Bài ca dao “Ầu ơ ví dầu” đầy đủ
Ầu ơ… Ví dầu cầu ván đóng đinh,
Cầu tre lắt lẻo gập ghềnh khó đi.
Cặp lục bát gốc là “Ví dầu cầu ván đóng đinh, / Cầu tre lắt lẻo gập ghềnh khó đi”; “ầu ơ” là tiếng ru kéo dài ở đầu câu. Trong lời ru, câu này thường được hát tiếp: “Khó đi mẹ dắt con đi, / Con thi trường học, mẹ thi trường đời.” Mỗi người mẹ, mỗi vùng có thể ru tiếp bằng những câu khác.
Giải thích câu ca dao “Ầu ơ ví dầu”
| Từ ngữ, dòng | Giải thích |
|---|---|
| ầu ơ | Tiếng ngân mở đầu câu hát ru của miền Nam. |
| ví dầu | Tiếng miền Nam, nghĩa là “ví như”, “nếu như”, “giả sử”. |
| cầu ván đóng đinh | Cây cầu làm bằng ván gỗ, đóng đinh chắc chắn. |
| Cầu tre lắt lẻo gập ghềnh khó đi | Cây cầu tre (cầu khỉ) nhỏ, rung rinh, chênh vênh, đi rất khó. |
Hình ảnh cây cầu. Miền Tây sông nước có nhiều kênh rạch, cầu tre, cầu khỉ bắc qua. Cầu ván đóng đinh thì vững, còn cầu tre lắt lẻo thì chông chênh, gập ghềnh. Hình ảnh ấy gợi đường đời nhiều gian nan, khó khăn mà con người phải bước qua.
Ý nghĩa câu hát ru “Ầu ơ ví dầu”
Nội dung. Câu hát ru vừa tả cảnh sông nước miền Nam, vừa gợi những khó khăn trên đường đời. Khi hát tiếp “Khó đi mẹ dắt con đi”, lời ru nói lên tình thương bao la của người mẹ: đường khó mấy, mẹ cũng dắt con đi, nâng đỡ con vượt qua.
Lời ru của tuổi thơ. Tiếng “ầu ơ ví dầu” gắn với hình ảnh mẹ đưa võng, ru con ngủ trưa. Những câu hát ru như vậy theo con suốt đời, nhắc con nhớ quê hương và tình mẹ, như hình ảnh con cò trong bài “Con cò mà đi ăn đêm”.
Đặt câu với “Ầu ơ ví dầu”
- Tiếng mẹ ru ầu ơ ví dầu đưa em vào giấc ngủ.
- Trưa hè, tiếng võng kẽo kẹt hòa với tiếng ru ngân nga của bà bên hiên nhà.
- Câu hát “Ví dầu cầu ván đóng đinh, cầu tre lắt lẻo gập ghềnh khó đi” rất quen với người miền Tây.
- Xa quê, chị vẫn nhớ tiếng ầu ơ ví dầu của mẹ.
Câu ca dao thường được trích khi nói về lời ru, tình mẹ, quê hương miền Nam (câu 1, 3, 4). Câu 2 không trích nguyên văn nhưng gợi đúng không khí hát ru.
Ca dao cùng chủ đề lời ru, tình mẹ
- Con cò mà đi ăn đêm: bài ca dao thường được hát ru.
- Má ơi đừng gả con xa: ca dao Nam Bộ về tình mẹ con.
- Công cha như núi Thái Sơn: công ơn cha mẹ to lớn.
Mẹo nhớ câu hát ru “Ầu ơ ví dầu”
Mẹo 1 – Ví dầu: “VÍ DẦU” nghĩa là “ví như, nếu như”; “ẦU Ơ” là tiếng mở đầu câu hát ru.
Mẹo 2 – Hai cây cầu: cầu VÁN đóng đinh (vững) – cầu TRE lắt lẻo (khó đi).
Mẹo 3 – Viết đúng: “ví dầu” viết D; “lắt lẻo” dấu sắc, dấu hỏi; “gập ghềnh” viết GH.
Bài tập: Điền từ, giải nghĩa
- Ví dầu cầu ván đóng …
- Cầu tre lắt lẻo gập ghềnh khó …
- “Ví dầu” nghĩa là gì?
- Chọn chữ đúng: Cầu tre lắt lẻo (gập ghềnh / gập gềnh) khó đi.
- Một bạn viết: “Ầu ơ ví giầu cầu ván đóng đinh.” Bạn ấy viết đúng chưa?
Xem đáp án
- đinh.
- đi.
- Ví như, nếu như (tiếng miền Nam).
- gập ghềnh: “ghềnh” viết GH vì đứng trước ê.
- Chưa đúng: phải viết “ví dầu” (D). “Giầu” dễ gõ nhầm vì nhiều nơi đọc D và GI giống nhau.
Câu hỏi thường gặp
Ầu ơ ví dầu nghĩa là gì?
“Ầu ơ” là tiếng mở đầu câu hát ru, “ví dầu” là “ví như, nếu như”; cả câu là lời ru miền Nam về đường đời gian nan và tình mẹ.
Ví dầu cầu ván đóng đinh câu tiếp theo là gì?
Câu tiếp theo là “Cầu tre lắt lẻo gập ghềnh khó đi”; lời ru thường hát tiếp “Khó đi mẹ dắt con đi, / Con thi trường học, mẹ thi trường đời.”
Ví dầu hay ví giầu?
Viết đúng là “ví dầu” (D).
Ầu ơ ví dầu là hát ru miền nào?
Là hát ru Nam Bộ, gắn với cảnh sông nước, cầu tre miền Tây.
