“Quạt nồng ấp lạnh” là thành ngữ hay gặp trong bài văn, bài học về lòng hiếu thảo: con cái chăm sóc cha mẹ từng chút, trời nóng thì quạt, trời lạnh thì ủ ấm. Chữ “nồng” ít dùng một mình nên nhiều bạn chưa hiểu, có bạn còn viết thành “lồng”. Bài này giải thích nghĩa, nguồn gốc, kèm cách đặt câu, câu cùng chủ đề và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ.
✅ “Quạt nồng ấp lạnh” là thành ngữ, chỉ con cái hiếu thảo, tận tình chăm sóc cha mẹ.
Nghĩa đen: trời nóng thì quạt, trời lạnh thì ủ ấm cho cha mẹ.
💡 Mẹo nhớ: nồng thì quạt, lạnh thì ấp → hiếu thảo.
Quạt nồng ấp lạnh nghĩa là gì?
| Từ ngữ | Nghĩa |
|---|---|
| nồng | nóng bức, oi ả (như “nồng nực”, “nồng nàn”) |
| quạt nồng | trời nóng thì quạt cho mát |
| ấp | ôm, ủ cho ấm (như “ấp ủ”, gà “ấp trứng”) |
| ấp lạnh | trời lạnh thì ủ ấm |
Nghĩa của thành ngữ. Mùa hè nóng nực thì quạt cho cha mẹ mát, mùa đông giá rét thì ủ ấm chăn chiếu cho cha mẹ. Thành ngữ chỉ sự chăm sóc chu đáo, tận tình của con cái đối với cha mẹ, nhất là khi cha mẹ già yếu, ốm đau. Rộng hơn, câu dùng để ca ngợi lòng hiếu thảo.
Nguồn gốc. Câu thường được gắn với chuyện cậu bé Hoàng Hương trong “Nhị thập tứ hiếu” (hai mươi bốn tấm gương hiếu thảo): mùa hè, cậu quạt cho gối chiếu của cha mát; mùa đông, cậu nằm vào chăn trước để ủ ấm rồi mới mời cha đi ngủ. Câu chuyện ấy trở thành hình ảnh quen thuộc của người con hiếu thảo.
Viết đúng. “Nồng” viết N (nồng nực, nồng ấm); không viết “lồng”. “Ấp” dấu sắc (ấp ủ); không viết “ắp” hay “ập”.
“Quạt nồng ấp lạnh” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là thành ngữ. Câu là cụm từ cố định bốn chữ, hai vế song song (quạt nồng – ấp lạnh), dùng như một động từ: “chị quạt nồng ấp lạnh cho mẹ”. Câu không nêu một kinh nghiệm hay lời khuyên như tục ngữ. Cách phân biệt có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Quạt nồng ấp lạnh”
- Chị quạt nồng ấp lạnh, chăm mẹ ốm suốt mấy tháng.
- Mỗi tối, anh bóp chân cho bố, đắp chăn cho bố rồi mới đi ngủ.
- Bà mừng vì có đứa cháu biết quạt nồng ấp lạnh.
- Ngày nay con cái đi làm xa, không thể quạt nồng ấp lạnh, nhưng vẫn có thể gọi điện hỏi thăm cha mẹ mỗi ngày.
- Thành ngữ “Quạt nồng ấp lạnh” ca ngợi lòng hiếu thảo với cha mẹ.
Thành ngữ dùng khi nói về sự chăm sóc cha mẹ chu đáo (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một người con “quạt nồng ấp lạnh”.
Câu cùng chủ đề với “Quạt nồng ấp lạnh”
- Uống nước nhớ nguồn: biết ơn cha mẹ, người đi trước.
- Công cha như núi Thái Sơn, nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra: ca dao nói công ơn cha mẹ to lớn.
- Ăn quả nhớ kẻ trồng cây: hưởng thành quả thì nhớ ơn người làm ra.
Mẹo nhớ thành ngữ “Quạt nồng ấp lạnh”
Mẹo 1 – Nóng và lạnh: NỒNG thì QUẠT, LẠNH thì ẤP → HIẾU THẢO.
Mẹo 2 – Nồng là nóng: “nồng” như “nồng nực”; viết N, không viết L.
Mẹo 3 – Đúng cặp: QUẠT đi với NỒNG, ẤP đi với LẠNH; không đảo thành “quạt lạnh ấp nồng”.
Bài tập: Điền từ, chọn chữ đúng
- Quạt nồng ấp …
- Quạt … ấp lạnh.
- Uống nước nhớ …
- Chọn chữ đúng: Quạt (nồng / lồng) ấp lạnh.
- Chọn chữ đúng: Đêm hè (nồng / lồng) nực, cả nhà ra hiên ngồi hóng gió.
Xem đáp án
- lạnh.
- nồng.
- nguồn.
- nồng: nóng bức, viết N.
- nồng: “nồng nực” cũng viết N. Câu không có chữ “quạt” hay “ấp” nên nhiều bạn quên mất là cùng một chữ.
Câu hỏi thường gặp
Quạt nồng ấp lạnh là thành ngữ hay tục ngữ?
Là thành ngữ: cụm từ cố định chỉ sự hiếu thảo, chăm sóc cha mẹ chu đáo.
Nồng trong quạt nồng ấp lạnh là gì?
Nồng là nóng bức, oi ả, như trong “nồng nực”.
Quạt nồng ấp lạnh hay quạt lồng ấp lạnh?
Viết đúng là “quạt nồng ấp lạnh” (N): “nồng” là nóng bức.
Quạt nồng ấp lạnh nói về ai?
Nói về người con hiếu thảo, tận tình chăm sóc cha mẹ khi nóng, khi lạnh, khi ốm đau.
