“Con dại cái mang” là câu người lớn hay nói khi đứa trẻ gây chuyện và cha mẹ phải đứng ra xin lỗi, bồi thường. Chữ “cái” trong câu làm nhiều bạn khó hiểu: “cái” ở đây không phải là từ chỉ đồ vật. Bài này giải nghĩa từng chữ, nêu bài học, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Con dại cái mang” là câu tục ngữ, nghĩa là con cái làm sai thì cha mẹ phải chịu trách nhiệm.
Nghĩa đen: con dại dột thì mẹ phải gánh chịu. “Cái” ở đây nghĩa là mẹ; “mang” là gánh, chịu.
💡 Mẹo nhớ: cái ở đây là mẹ (như “con cái”, “đường cái”).
Con dại cái mang nghĩa là gì?
| Chữ | Nghĩa |
|---|---|
| con dại | đứa con còn dại, nhỏ dại, làm điều dại dột |
| cái | mẹ (nghĩa cổ của chữ “cái”) |
| mang | gánh, chịu, mang tiếng |
Chữ “cái”. Ngày xưa “cái” có nghĩa là mẹ. Dấu vết nghĩa này còn trong danh hiệu “Bố Cái Đại Vương” mà nhân dân tôn Phùng Hưng (“bố cái” là cha mẹ), và trong “giống cái”. Chữ “cái” còn có nghĩa “chính, lớn”, như “sông cái”, “đường cái”, “ngón tay cái”.
Nghĩa của câu. Trẻ con còn nhỏ, chưa hiểu biết, dễ làm điều dại dột: làm vỡ đồ nhà người khác, gây gổ với bạn. Khi ấy người phải đứng ra xin lỗi, đền bù, chịu tiếng là cha mẹ, nhất là người mẹ, người gần con nhất. Câu tục ngữ nhắc cha mẹ có trách nhiệm dạy dỗ, trông nom con; đồng thời nhắc con cái: việc mình làm sai sẽ khiến cha mẹ khổ lây.
“Con dại cái mang” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là tục ngữ. Câu có hai vế ngắn (con dại – cái mang), nói trọn một nhận định về trách nhiệm của cha mẹ với con. Cách phân biệt với thành ngữ có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Con dại cái mang”
- Em đá bóng vỡ kính nhà hàng xóm, mẹ phải đền: con dại cái mang.
- Con dại cái mang, nên bố mẹ phải dạy con biết lễ phép từ nhỏ.
- Thằng bé trêu chó nhà bên bị cắn, bố mẹ lại phải sang xin lỗi hàng xóm.
- Mẹ bảo: “Con dại cái mang, con làm gì sai thì mẹ cũng phải chịu đấy.”
- Câu tục ngữ “Con dại cái mang” nhắc trách nhiệm dạy con của cha mẹ.
Câu dùng khi cha mẹ phải chịu trách nhiệm thay con (câu 1, 4), hoặc nhắc việc dạy con (câu 2, 5). Câu 3 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một chuyện “con dại cái mang”.
Câu gần nghĩa với “Con dại cái mang”
- Cá không ăn muối cá ươn, con cãi cha mẹ trăm đường con hư: con không nghe lời cha mẹ thì dễ hư.
- Dạy con từ thuở còn thơ: dạy con phải dạy từ nhỏ.
- Đời cha ăn mặn, đời con khát nước: chiều ngược lại, cha mẹ làm sai thì con cháu chịu.
Mẹo nhớ câu tục ngữ “Con dại cái mang”
Mẹo 1 – CÁI = MẸ: nhớ “con cái”, “giống cái” là nhớ chữ “cái” là mẹ.
Mẹo 2 – Con làm, mẹ chịu: CON DẠI thì CÁI (mẹ) MANG.
Mẹo 3 – Cặp chiều ngược: “Con dại cái mang” (con sai, mẹ chịu) ↔ “Đời cha ăn mặn, đời con khát nước” (cha sai, con chịu).
Bài tập: Chữ “cái” nghĩa là gì?
Chữ “cái” trong mỗi trường hợp sau nghĩa là gì: mẹ, chính/lớn, hay từ chỉ đồ vật?
- Con dại cái mang.
- Sông cái.
- Cái bàn.
- Ngón tay cái.
- Bố Cái Đại Vương.
Xem đáp án
- Mẹ.
- Chính, lớn: sông lớn.
- Từ chỉ đồ vật.
- Chính, lớn: ngón to nhất.
- Mẹ: “bố cái” là cha mẹ, danh hiệu nhân dân tôn Phùng Hưng. Dễ nhầm là “lớn” vì đi với “Đại Vương”.
Câu hỏi thường gặp
“Cái” trong “con dại cái mang” nghĩa là gì?
“Cái” nghĩa là mẹ. Đây là nghĩa cổ, còn thấy trong danh hiệu “Bố Cái Đại Vương” (bố cái là cha mẹ).
Con dại cái mang là thành ngữ hay tục ngữ?
Là tục ngữ: câu nói trọn một nhận định về trách nhiệm của cha mẹ khi con làm sai.
Câu tục ngữ khuyên ta điều gì?
Câu nhắc cha mẹ dạy dỗ, trông nom con chu đáo, và nhắc con cái cư xử cẩn thận để cha mẹ không phải khổ lây.
Con dại cái mang tiếng Anh là gì?
Không có câu khớp hẳn. Có thể dịch ý: “Parents pay for their children’s mistakes” (cha mẹ phải trả giá cho lỗi của con).
