Cần tìm ca dao, tục ngữ về sự khiêm tốn cho bài nghị luận lớp 7 “Đức tính khiêm tốn”, bài học đạo đức hay một câu nhắc mình đừng tự cao? Ông bà ta có nhiều câu chê thói khoe khoang, tự cao và khuyên biết lắng nghe, biết người giỏi hơn mình. Dưới đây là những câu quen thuộc nhất, mỗi câu kèm lời giải thích ngắn. Xem thêm các trang khác trong mục ca dao, tục ngữ theo chủ đề.
✅ Câu khuyên khiêm tốn: “Biết thì thưa thốt, không biết thì dựa cột mà nghe”, “Thắng không kiêu, bại không nản”.
✅ Câu chê thiếu khiêm tốn: thùng rỗng kêu to, múa rìu qua mắt thợ, ếch ngồi đáy giếng, mèo khen mèo dài đuôi.
💡 Mẹo nhớ: người càng ít hiểu biết càng hay khoe (thùng rỗng kêu to); người giỏi thật thì tự khắc được biết (hữu xạ tự nhiên hương).
Tục ngữ khuyên khiêm tốn
- Biết thì thưa thốt, không biết thì dựa cột mà nghe: biết thì nói, không biết thì im lặng lắng nghe.
- Thắng không kiêu, bại không nản: thành công không kiêu căng, thất bại không nản chí.
- Hữu xạ tự nhiên hương (Hán Việt): có xạ hương thì tự nhiên thơm – người giỏi không cần tự khoe.
- Học thầy không tày học bạn: biết học hỏi cả người ngang hàng mình.
- Tốt gỗ hơn tốt nước sơn: quý ở thực chất, không ở vẻ ngoài phô trương.
Thành ngữ chê thói thiếu khiêm tốn
- Thùng rỗng kêu to: ít hiểu biết mà hay khoe khoang, nói nhiều.
- Múa rìu qua mắt thợ: khoe tài trước người giỏi hơn mình.
- Ếch ngồi đáy giếng: hiểu biết hạn hẹp mà tưởng mình giỏi.
- Mèo khen mèo dài đuôi: tự khen mình.
- Được voi đòi tiên: được nhiều lại muốn nhiều hơn, không biết đủ.
Lời nói khiêm tốn trong giao tiếp
- Rồng đến nhà tôm: lời khiêm tốn khi khách quý tới nhà.
- Người khôn ăn nói nửa chừng / Để cho người dại nửa mừng nửa lo (ca dao): nói có chừng mực, không phô hết.
Sách Ngữ văn 7 (chương trình cũ) có bài nghị luận “Đức tính giản dị của Bác Hồ”; khi viết về khiêm tốn, giản dị, các câu trên rất hợp làm dẫn chứng. Muốn có thêm câu về lòng tự trọng, xem trang ca dao tục ngữ về lòng tự trọng.
Đặt câu với câu về khiêm tốn
- Mới học được vài chữ đã khoe khắp lớp, đúng là thùng rỗng kêu to.
- Đọc thơ trước mặt nhà thơ thì chẳng khác gì múa rìu qua mắt thợ.
- Thầy dặn: biết thì thưa thốt, không biết thì dựa cột mà nghe.
- Đạt giải nhất, bạn ấy vẫn khiêm tốn: thắng không kiêu, bại không nản.
Mẹo 1 – Rỗng thì kêu: THÙNG RỖNG kêu TO → ít biết mà hay khoe.
Mẹo 2 – Thợ và rìu: MÚA RÌU qua MẮT THỢ → khoe tài trước người giỏi.
Mẹo 3 – Viết đúng: “khiêm tốn” (iêm), “thưa thốt” (th), “múa rìu” (r).
Bài tập: Câu về khiêm tốn
- Điền tiếng còn thiếu: Thùng rỗng kêu …
- Điền tiếng còn thiếu: Múa rìu qua mắt …
- Câu nào khuyên khiêm tốn: “Mèo khen mèo dài đuôi” hay “Biết thì thưa thốt, không biết thì dựa cột mà nghe”?
- “Hữu xạ tự nhiên hương” nghĩa là gì?
- Khiêm tốn có nghĩa là luôn tự chê mình kém, đúng không?
Xem đáp án
- to.
- thợ.
- “Biết thì thưa thốt, không biết thì dựa cột mà nghe”.
- Có xạ hương thì tự nhiên thơm: người có tài, có đức không cần khoe cũng được biết đến.
- Không: khiêm tốn là biết mình, không khoe khoang, sẵn sàng học hỏi; tự chê mình quá mức lại là tự ti. Câu “Thắng không kiêu, bại không nản” cho thấy cách cân bằng.
Câu hỏi thường gặp
Câu tục ngữ nào nói về khiêm tốn?
Tiêu biểu: “Biết thì thưa thốt, không biết thì dựa cột mà nghe”.
Thành ngữ trái nghĩa với khiêm tốn?
Hay gặp: thùng rỗng kêu to, múa rìu qua mắt thợ, mèo khen mèo dài đuôi.
Ca dao về sự khiêm tốn?
Có thể dùng “Người khôn ăn nói nửa chừng / Để cho người dại nửa mừng nửa lo”.
Múa rìu qua mắt thợ nghĩa là gì?
Nghĩa là khoe tài trước người giỏi hơn mình trong chính việc ấy.
