“Thắng không kiêu, bại không nản” là lời huấn luyện viên hay dặn cầu thủ, thầy cô hay dặn học trò trước và sau mỗi cuộc thi. Câu ngắn, hai vế đối nhau rất rõ, nói về thái độ đúng đắn trước thành công và thất bại. Bài này giải nghĩa từng vế, nêu bài học, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Thắng không kiêu, bại không nản” là câu tục ngữ, khuyên giữ tinh thần bình tĩnh, khiêm tốn khi thành công và bền chí khi thất bại.
Nghĩa đen: thắng thì không kiêu ngạo, thua thì không nản lòng. “Bại” là thua, thất bại.
💡 Mẹo nhớ: thắng → không kiêu; bại → không nản.
Giải thích câu tục ngữ “Thắng không kiêu, bại không nản”
| Vế | Nghĩa | Vì sao cần |
|---|---|---|
| Thắng không kiêu | khi thắng, thành công thì không kiêu ngạo, tự mãn | kiêu thì chủ quan, coi thường người khác, dễ thua lần sau |
| Bại không nản | khi thua, thất bại thì không nản lòng, bỏ cuộc | nản thì không cố gắng nữa, mất cơ hội thắng về sau |
Nghĩa của câu. Câu khuyên ta giữ thái độ cân bằng trước hai kết quả trái ngược nhau. Thắng là đáng mừng, nhưng nếu kiêu ngạo thì sẽ ngừng cố gắng, coi thường đối thủ, và thất bại có thể đến ngay sau đó. Thua là đáng buồn, nhưng nếu nản lòng thì sẽ bỏ cuộc, không bao giờ biết mình có thể thắng. Người vững vàng là người thắng vẫn khiêm tốn, thua vẫn bền chí.
Câu hay được dùng trong thể thao, thi cử, nhưng cũng đúng với mọi việc trong đời: làm ăn, học tập, công việc.
“Thắng không kiêu, bại không nản” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là tục ngữ. Câu có hai vế đối nhau rất chặt (thắng – bại, kiêu – nản), nói trọn một lời khuyên về thái độ sống. Cách phân biệt với thành ngữ có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Thắng không kiêu, bại không nản”
- Huấn luyện viên dặn cả đội: thắng không kiêu, bại không nản.
- Đạt giải nhất, bạn Minh vẫn khiêm tốn cảm ơn thầy cô và các bạn.
- Thua trận bán kết, đội bóng vẫn tập luyện chăm chỉ, đúng tinh thần bại không nản.
- Thắng không kiêu, bại không nản, kết quả thi thế nào em cũng sẽ cố gắng tiếp.
- Bố dạy em sống theo câu thắng không kiêu, bại không nản.
Câu dùng khi dặn dò trước, sau một cuộc thi (câu 1, 4), hoặc khen thái độ đúng (câu 3). Có thể dùng riêng một vế. Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một việc “thắng không kiêu”.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa với “Thắng không kiêu, bại không nản”
- Thua keo này, bày keo khác: thất bại thì làm lại, đúng tinh thần “bại không nản”.
- Thất bại là mẹ thành công: thất bại cho ta bài học.
- Sông có khúc, người có lúc: đời có lúc thắng lúc thua, không nên kiêu, không nên nản.
- Trái nghĩa: Được voi đòi tiên: được rồi lại muốn hơn, tham và kiêu.
Mẹo nhớ câu tục ngữ “Thắng không kiêu, bại không nản”
Mẹo 1 – Hai kết quả, hai lời dặn: THẮNG thì đừng KIÊU, BẠI thì đừng NẢN.
Mẹo 2 – Chữ “không” lặp lại: hai lần “không” làm hai vế cân đối, dễ thuộc.
Mẹo 3 – “Bại” là thua: như “thất bại”, “thua bại”.
Bài tập: Điền từ còn thiếu, chọn thái độ đúng
- Thắng không kiêu, bại không …
- Thắng không …, bại không nản.
- Thắng trận rồi chê đối thủ kém: có đúng tinh thần câu tục ngữ không?
- Thua rồi xem lại lỗi và tập tiếp: có đúng tinh thần câu tục ngữ không?
- Chữ “bại” trong câu nghĩa là gì?
Xem đáp án
- nản.
- kiêu.
- Không: thắng mà kiêu ngạo, coi thường người khác.
- Có: thua mà không nản, biết rút kinh nghiệm.
- Thua, thất bại: không phải “bại” trong “bại hoại” (hư hỏng).
Câu hỏi thường gặp
Thắng không kiêu bại không nản là thành ngữ hay tục ngữ?
Là tục ngữ: câu có hai vế đối, nói trọn một lời khuyên về thái độ trước thắng thua.
Câu tục ngữ khuyên ta điều gì?
Câu khuyên ta khi thành công thì khiêm tốn, không tự mãn; khi thất bại thì bền chí, không bỏ cuộc.
“Kiêu” và “nản” nghĩa là gì?
“Kiêu” là kiêu ngạo, tự cho mình hơn người. “Nản” là nản lòng, chán, không muốn cố gắng nữa.
Thắng không kiêu bại không nản tiếng Anh là gì?
Câu tiếng Anh gần nghĩa là “Be humble in victory and gracious in defeat” (khiêm tốn khi thắng, đàng hoàng khi thua), hay dùng trong thể thao.
