“Ếch ngồi đáy giếng” là thành ngữ ai cũng từng nghe, gắn với truyện ngụ ngôn cùng tên trong sách Ngữ văn 6. Thành ngữ hay được dùng để nhắc người hiểu biết ít mà lại tự cho mình giỏi. Bài này kể tóm tắt câu chuyện, giải thích nghĩa, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa, trái nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ.
✅ “Ếch ngồi đáy giếng” là thành ngữ, chỉ người hiểu biết hạn hẹp mà lại tưởng mình biết nhiều.
Nghĩa đen: con ếch ở dưới đáy giếng, chỉ thấy khoảng trời bằng miệng giếng.
💡 Mẹo nhớ: giếng hẹp → nhìn trời hẹp → hiểu biết hạn hẹp mà tự cao.
Giải thích thành ngữ “Ếch ngồi đáy giếng”
Câu chuyện. Có con ếch sống lâu ngày dưới đáy một cái giếng. Xung quanh chỉ có vài con nhái, con cua, con ốc; mỗi lần ếch kêu, chúng đều hoảng sợ. Ếch tưởng bầu trời chỉ to bằng chiếc vung, còn mình là chúa tể. Một năm mưa to, nước giếng dềnh lên đưa ếch ra ngoài. Quen thói cũ, ếch nghênh ngang đi lại, nhâng nháo nhìn trời, chẳng thèm để ý xung quanh, và bị một con trâu đi qua giẫm bẹp.
| Hình ảnh | Nghĩa đen | Nghĩa bóng |
|---|---|---|
| ếch | con ếch | con người |
| đáy giếng | chỗ hẹp, tối, chỉ nhìn thấy một khoảng trời nhỏ | môi trường sống, hiểu biết chật hẹp |
| ngồi | ở yên một chỗ, không đi đâu | không chịu mở mang, học hỏi |
Nghĩa bóng. Thành ngữ chê người hiểu biết ít, chỉ quen với một môi trường nhỏ, nhưng lại huênh hoang, tưởng mình giỏi nhất. Khi ra môi trường rộng lớn hơn mà vẫn giữ thói kiêu ngạo ấy, người đó dễ thất bại. Bài học: phải không ngừng học hỏi, mở rộng tầm nhìn, và khiêm tốn.
“Ếch ngồi đáy giếng” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là thành ngữ, đồng thời là tên truyện ngụ ngôn trong sách Ngữ văn 6 chương trình cũ. Câu là cụm từ cố định dùng để gọi tên một kiểu người, thường chèn vào câu: “đừng làm ếch ngồi đáy giếng”. Người Trung Hoa cũng có thành ngữ cùng ý, đọc theo âm Hán Việt là “tỉnh để chi oa” (con ếch dưới đáy giếng). Cách phân biệt với tục ngữ có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Ếch ngồi đáy giếng”
- Đi du học mới thấy trước đây mình đúng là ếch ngồi đáy giếng.
- Đứng nhất lớp, Minh tưởng mình giỏi nhất, đến lúc thi học sinh giỏi tỉnh mới biết còn nhiều bạn giỏi hơn.
- Chịu khó đọc sách, đi đây đi đó để khỏi thành ếch ngồi đáy giếng.
- Mới biết chút ít đã chê người khác, đúng kiểu ếch ngồi đáy giếng.
- Thành ngữ “Ếch ngồi đáy giếng” chê người hiểu biết hạn hẹp mà tự cao.
Thành ngữ dùng khi chê người hiểu biết ít mà kiêu ngạo, hoặc khi tự nhận mình từng như vậy (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một chuyện “ếch ngồi đáy giếng”.
Thành ngữ gần nghĩa, trái nghĩa với “Ếch ngồi đáy giếng”
- Coi trời bằng vung: ngông cuồng, coi thường tất cả.
- Thầy bói xem voi (truyện ngụ ngôn): chỉ biết một phần mà tưởng biết cả.
- Trái nghĩa: Đi một ngày đàng, học một sàng khôn: đi nhiều thì hiểu biết rộng.
Mẹo nhớ thành ngữ “Ếch ngồi đáy giếng”
Mẹo 1 – Giếng hẹp: giếng hẹp → nhìn trời hẹp → HIỂU BIẾT HẠN HẸP mà tự cao.
Mẹo 2 – Trời bằng vung: ếch tưởng trời bằng chiếc vung, nên thành ngữ gần nghĩa là “coi trời bằng vung”.
Mẹo 3 – Viết đúng: “ếch” có dấu sắc trên chữ ê; “giếng” viết GI, dấu sắc.
Bài tập: Điền từ còn thiếu vào thành ngữ
- Ếch ngồi đáy …
- Coi trời bằng …
- Thầy bói xem …
- Đi một ngày đàng, học một sàng …
- Ếch … đáy giếng.
Xem đáp án
- giếng.
- vung.
- voi.
- khôn.
- ngồi: nhiều bạn điền “nằm” hay “sống”, nhưng thành ngữ là “ếch ngồi đáy giếng”.
Câu hỏi thường gặp
Ếch ngồi đáy giếng là thành ngữ hay tục ngữ?
Là thành ngữ, có gốc từ truyện ngụ ngôn “Ếch ngồi đáy giếng”.
Ếch ngồi đáy giếng ý nói gì?
Ý nói người hiểu biết hạn hẹp mà lại huênh hoang, tưởng mình giỏi; khuyên phải học hỏi, mở rộng tầm nhìn.
Ếch ngồi đáy giếng hay êch ngồi đáy giếng?
Viết đúng là “Ếch ngồi đáy giếng”: chữ “ếch” có dấu sắc. Viết “êch” là thiếu dấu.
Ếch ngồi đáy giếng tiếng Anh là gì?
Thành ngữ hay được dịch sát là “a frog in a well”. Thành ngữ tiếng Anh gần ý là “a big fish in a small pond” (con cá lớn trong ao nhỏ: tưởng mình lớn vì chỉ ở chỗ nhỏ).
