“Học tài thi phận” là câu người ta hay nói để an ủi khi một bạn học giỏi mà thi không như ý, hay khi kết quả thi bất ngờ. Câu ngắn, có hai chữ Hán Việt “tài”, “phận”, nhiều bạn nghe quen mà chưa hiểu hết. Bài này giải nghĩa từng chữ, cách hiểu đúng, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ.
✅ “Học tài thi phận” là thành ngữ, nghĩa là học giỏi chưa chắc thi đỗ; kết quả thi còn phụ thuộc may rủi.
Nghĩa đen: học là ở tài, thi là ở số phận.
💡 Mẹo nhớ: học do tài, thi còn do phận (may rủi).
Học tài thi phận nghĩa là gì?
| Từ ngữ | Nghĩa |
|---|---|
| học tài | việc học dựa vào tài năng, sức học của mỗi người |
| thi phận | việc thi còn tùy vào số phận, may rủi |
| phận | số phận, phận số (như “duyên phận”, “số phận”) |
Nghĩa của thành ngữ. Học giỏi là nhờ tài năng và sự chăm chỉ của mình. Nhưng đi thi thì còn nhiều điều mình không quyết được: đề khó hay dễ, hôm thi khỏe hay ốm, có lỡ tay ghi nhầm không. Vì thế người học giỏi đôi khi vẫn thi không như ý, còn người học bình thường có khi gặp may.
Hiểu cho đúng. Thành ngữ thường dùng để an ủi, không phải để bảo “học cũng vô ích, cứ trông vào may”. Người học chắc thì dù gặp đề khó vẫn có cơ hội làm tốt hơn; may rủi chỉ là một phần. Câu nhắc ta bình tĩnh đón nhận kết quả, rồi tiếp tục cố gắng.
“Học tài thi phận” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là thành ngữ. Câu là cụm từ cố định bốn chữ, hai vế song song (học tài – thi phận), thường được nói như một lời nhận xét, an ủi: “học tài thi phận thôi con”. Cách phân biệt với tục ngữ có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Học tài thi phận”
- Bạn ấy học giỏi mà thi trượt, học tài thi phận thôi.
- Hôm thi anh bị sốt, bài làm không tốt dù cả năm đứng đầu lớp.
- Mẹ an ủi: “Học tài thi phận, năm sau con thi lại.”
- Dù biết học tài thi phận, em vẫn ôn bài thật chắc để bớt phụ thuộc vào may rủi.
- Thành ngữ “Học tài thi phận” nói về may rủi trong thi cử.
Thành ngữ dùng khi an ủi, nhận xét về kết quả thi (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một chuyện “học tài thi phận”.
Câu gần nghĩa với “Học tài thi phận”
- Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên (Hán Việt): bày việc là ở người, thành hay không còn ở trời.
- Thua keo này, bày keo khác: thất bại thì làm lại.
- Thất bại là mẹ thành công: thất bại cho ta bài học để thành công.
Mẹo nhớ thành ngữ “Học tài thi phận”
Mẹo 1 – Tài và phận: HỌC do TÀI, THI còn do PHẬN (may rủi).
Mẹo 2 – Lời an ủi: dùng khi người học giỏi thi chưa tốt, không dùng để biện minh cho việc lười học.
Mẹo 3 – Viết đúng: “phận” dấu nặng (số phận), không viết “phân”.
Bài tập: Điền từ, chọn câu đúng
- Học tài thi …
- Học … thi phận.
- Mưu sự tại nhân, thành sự tại …
- Chọn chữ đúng: Học tài thi (phận / phân).
- Bạn lười học, thi trượt rồi nói “học tài thi phận”. Dùng như vậy có đúng không?
Xem đáp án
- phận.
- tài.
- thiên.
- phận: số phận.
- Không đúng: thành ngữ nói về người học giỏi mà gặp rủi; lười học thì trượt là do mình, không phải do “phận”.
Câu hỏi thường gặp
Học tài thi phận là thành ngữ hay tục ngữ?
Là thành ngữ: cụm từ cố định nói về may rủi trong thi cử.
Học tài thi phận có đúng không?
Đúng một phần: thi cử có may rủi, nhưng học chắc thì cơ hội làm tốt vẫn cao hơn nhiều.
“Phận” trong học tài thi phận là gì?
“Phận” là số phận, sự may rủi, như trong “số phận”, “duyên phận”.
Học tài thi phận tiếng Anh là gì?
Không có thành ngữ khớp hẳn. Có thể dịch ý: “Study depends on talent, exams depend on luck”.
