“Học một biết mười” là thành ngữ dùng để khen người thông minh, học một điều mà hiểu ra được nhiều điều. Câu hay được thầy cô nhắc khi khuyến khích học sinh biết suy luận, vận dụng chứ không chỉ học thuộc. Bài này giải thích nghĩa, cách dùng, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ.
✅ “Học một biết mười” là thành ngữ, chỉ người thông minh, biết suy ra, hiểu rộng từ điều đã học.
Nghĩa đen: học một điều mà biết được mười điều.
💡 Mẹo nhớ: học 1 → biết 10: thông minh, biết suy ra.
Học một biết mười nghĩa là gì?
| Vế | Nghĩa |
|---|---|
| học một | được dạy một điều, một ví dụ |
| biết mười | tự suy ra, hiểu thêm nhiều điều liên quan (“mười” chỉ số nhiều) |
Nghĩa của thành ngữ. Thành ngữ khen người có trí thông minh, biết suy luận: chỉ cần được hướng dẫn một điều, họ tự hiểu ra quy luật, tự áp dụng vào nhiều trường hợp khác. “Mười” không phải con số đếm thật, mà chỉ ý nhiều, gấp bội.
Cách học “một biết mười”. Muốn được như vậy, không chỉ cần thông minh mà còn cần cách học: hiểu bản chất thay vì học thuộc, tự hỏi “vì sao”, tự đặt thêm ví dụ, liên hệ điều mới với điều đã biết. Người Trung Hoa cũng có câu cùng ý, đọc theo âm Hán Việt là “văn nhất tri thập” (nghe một biết mười).
“Học một biết mười” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là thành ngữ. Câu là cụm từ cố định bốn chữ, hai vế đối nhau (học một – biết mười), dùng như một tính từ để khen người: “cậu bé học một biết mười”. Câu không nêu một kinh nghiệm trọn vẹn như tục ngữ. Cách phân biệt có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Học một biết mười”
- Cô giảng một ví dụ, bạn ấy làm được cả mười bài: học một biết mười.
- Mới học cách tính diện tích hình chữ nhật, Minh đã tự tìm ra cách tính diện tích căn phòng hình chữ L.
- Ông khen cháu học một biết mười, dạy một lần là nhớ.
- Muốn học một biết mười thì phải hiểu bài, đừng chỉ học vẹt.
- Thành ngữ “Học một biết mười” khen người thông minh, biết suy luận.
Thành ngữ dùng khi khen người học nhanh, biết suy ra (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một chuyện “học một biết mười”.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa với “Học một biết mười”
- Sáng dạ: tiếp thu nhanh, mau hiểu.
- Cùng chủ đề: Muốn biết phải hỏi, muốn giỏi phải học: chăm hỏi, chăm học thì giỏi.
- Trái nghĩa: Học trước quên sau: học xong là quên, không nhớ được bài.
Mẹo nhớ thành ngữ “Học một biết mười”
Mẹo 1 – Một ra mười: học 1 → BIẾT 10: thông minh, BIẾT SUY RA.
Mẹo 2 – Mười là nhiều: “mười” là cách nói số nhiều, như “mười phân vẹn mười”.
Mẹo 3 – Đúng thứ tự: “học” đi với “một”, “biết” đi với “mười”; đảo lại là sai nghĩa.
Bài tập: Điền từ, chọn câu đúng
- Học một biết …
- Học … biết mười.
- Muốn biết phải hỏi, muốn giỏi phải …
- Câu nào dùng đúng: (a) Bạn ấy học mười biết một, rất giỏi; (b) Bạn ấy học một biết mười, rất giỏi.
- “Mười” trong thành ngữ có phải đúng mười điều không?
Xem đáp án
- mười.
- một.
- học.
- (b): “học mười biết một” là học nhiều mà hiểu ít, ngược nghĩa.
- Không: “mười” chỉ ý nhiều, gấp bội. Nhiều bạn hiểu theo con số nên thấy thành ngữ “nói quá”.
Câu hỏi thường gặp
Học một biết mười là thành ngữ hay tục ngữ?
Là thành ngữ: cụm từ cố định khen người thông minh.
Làm sao để học một biết mười?
Hãy hiểu bản chất thay vì học thuộc, tự hỏi “vì sao”, tự đặt thêm ví dụ và liên hệ điều mới với điều đã biết.
Đặt câu với thành ngữ học một biết mười?
Ví dụ: “Cô giảng một ví dụ, bạn ấy làm được cả mười bài: học một biết mười.”
Học một biết mười tiếng Anh là gì?
Không có thành ngữ khớp hẳn. Có thể nói “a quick learner” (người học nhanh) hoặc dịch ý: “learn one thing and understand ten”.
