“Anh em như thể tay chân” là câu ca dao mà hầu như ai cũng được ông bà, cha mẹ nhắc từ bé, nhất là mỗi lần anh chị em trong nhà giận dỗi, tranh giành nhau. Nhiều bạn thuộc dòng đầu nhưng quên dòng sau, hoặc chưa giải thích được “rách lành”, “dở hay” là gì. Bài này chép đầy đủ bài ca dao, giải thích từng dòng, ý nghĩa, kèm câu cùng chủ đề và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục ca dao.
✅ “Anh em như thể tay chân” là ca dao (thể lục bát), khuyên anh chị em ruột thịt phải yêu thương, đùm bọc, giúp đỡ nhau trong mọi hoàn cảnh.
Nghĩa đen: anh em gắn bó như tay với chân trên một cơ thể. Bài đầy đủ: “Anh em như thể tay chân, / Rách lành đùm bọc, dở hay đỡ đần.”
💡 Mẹo nhớ: tay chân không rời nhau → anh em phải đùm bọc.
Bài ca dao “Anh em như thể tay chân” đầy đủ
Anh em như thể tay chân,
Rách lành đùm bọc, dở hay đỡ đần.
Bài gồm một cặp lục bát: dòng trên sáu chữ, dòng dưới tám chữ. Có bản chép “Anh em như thể chân tay” (hoặc “Anh em như chân với tay”); ở bản này, chữ “tay” cuối dòng sáu vần với chữ “hay” (chữ thứ sáu) của dòng tám, đúng luật lục bát. Trong lời nói hằng ngày, cách nói “tay chân” phổ biến hơn, nghĩa không đổi.
Viết đúng. “Như thể” có dấu hỏi, nghĩa là giống như; đừng gõ thành “như the” hay “như thế”. “Đỡ đần” là giúp đỡ, chia sẻ công việc.
Giải thích câu ca dao “Anh em như thể tay chân”
| Dòng | Giải thích |
|---|---|
| Anh em như thể tay chân | “Như thể” là giống như. Anh em ruột thịt gắn bó như tay với chân trên cùng một cơ thể: thiếu một bên là cả cơ thể đau, khó làm việc. |
| Rách lành đùm bọc | “Rách” là lúc nghèo khó, thiếu thốn; “lành” là lúc đủ đầy. Dù nghèo hay khá, anh em đều phải che chở, đùm bọc nhau. |
| dở hay đỡ đần | “Dở” là lúc kém, gặp chuyện không hay; “hay” là lúc giỏi, thuận lợi. Lúc nào cũng phải giúp đỡ, nâng đỡ nhau. |
Hình ảnh so sánh. Tay và chân cùng thuộc một cơ thể, cùng phối hợp để đi, để làm việc. Chân vấp thì tay đỡ, tay đau thì cả người khó chịu. Ông cha ta mượn hình ảnh gần gũi ấy để nói anh em sinh ra từ cùng cha mẹ, có chung máu thịt, nên gắn bó không thể tách rời.
Bài ca dao “Anh em như thể tay chân” khuyên điều gì?
Ý nghĩa. Bài ca dao khuyên anh chị em trong nhà phải thương yêu, đoàn kết, giúp đỡ nhau trong mọi hoàn cảnh: lúc sung sướng cũng như lúc khó khăn, lúc thành công cũng như lúc thất bại. Anh em hòa thuận thì cha mẹ vui lòng, gia đình êm ấm.
Bài học hôm nay. Ở nhà, anh chị em có thể cãi nhau vì chuyện nhỏ, nhưng nên biết nhường nhịn: anh chị nhường em, em lễ phép với anh chị. Khi lớn lên, mỗi người một nơi, vẫn nên thăm hỏi, giúp nhau lúc khó, đúng như tinh thần “chị ngã em nâng”.
Đặt câu với “Anh em như thể tay chân”
- Mẹ nhắc hai anh em đừng cãi nhau, vì anh em như thể tay chân.
- Hồi anh trai ốm nằm viện, chị gái nghỉ làm cả tuần để chăm anh.
- Anh em như thể tay chân, có chuyện gì cũng nên bàn với nhau.
- Ông nội thường đọc câu “Anh em như thể tay chân, rách lành đùm bọc, dở hay đỡ đần” cho các cháu nghe.
Câu ca dao thường được trích khi khuyên anh em hòa thuận, giúp đỡ nhau (câu 1, 3, 4). Câu 2 không trích nguyên văn nhưng kể đúng tinh thần “rách lành đùm bọc”.
Ca dao, tục ngữ cùng chủ đề tình anh em
- Chị ngã em nâng: anh chị em đỡ đần nhau khi gặp khó khăn.
- Máu chảy ruột mềm: người thân gặp nạn thì mình cũng đau xót.
- Khôn ngoan đối đáp người ngoài / Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau: anh em một nhà đừng tranh chấp với nhau.
Mẹo nhớ bài ca dao “Anh em như thể tay chân”
Mẹo 1 – Tay chân: TAY CHÂN không rời nhau → anh em phải ĐÙM BỌC.
Mẹo 2 – Hai cặp trái nghĩa: RÁCH – LÀNH, DỞ – HAY: lúc nào cũng giúp nhau.
Mẹo 3 – Viết đúng: “như thể” (dấu hỏi) là giống như; “đỡ đần” là giúp đỡ.
Bài tập: Điền từ, giải nghĩa
- Anh em như thể tay …
- Rách lành đùm bọc, dở hay đỡ …
- “Rách lành” chỉ điều gì?
- Chọn chữ đúng: Anh em như (thể / thế) tay chân.
- Hai anh em chỉ giúp nhau lúc nhà khá giả, còn lúc khó khăn thì mỗi người một ngả. Có đúng với bài ca dao không?
Xem đáp án
- chân.
- đần.
- Lúc nghèo khó (rách) và lúc đủ đầy (lành).
- thể: dấu hỏi, “như thể” là giống như.
- Không đúng: bài ca dao dạy “rách lành đùm bọc”, tức cả lúc nghèo khó cũng phải đùm bọc nhau, chứ không chỉ lúc khá giả.
Câu hỏi thường gặp
Anh em như thể tay chân là ca dao, thành ngữ hay tục ngữ?
Cả hai dòng là ca dao (thể lục bát). Dòng đầu “anh em như thể tay chân” hay được tách riêng dùng như một câu so sánh quen thuộc.
Anh em như thể tay chân câu tiếp theo là gì?
Câu tiếp theo là “Rách lành đùm bọc, dở hay đỡ đần”.
Anh em như thể tay chân khuyên điều gì?
Khuyên anh chị em yêu thương, đùm bọc, giúp đỡ nhau trong mọi hoàn cảnh.
Anh em như thể tay chân tiếng Anh là gì?
Không có câu khớp hẳn. Câu tiếng Anh gần ý về tình ruột thịt là “Blood is thicker than water” (máu đặc hơn nước, người thân hơn người ngoài).
