“Thượng lộ bình an” là lời chúc quen thuộc khi tiễn người thân, bạn bè lên đường đi xa: về quê ăn Tết, đi công tác, đi du học. Câu gồm chữ Hán Việt ngắn gọn, nhưng chữ “thượng” ở đây nhiều bạn không biết nghĩa là gì. Bài này giải nghĩa từng chữ, cách dùng, kèm cách đặt câu, câu tương đương và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ Hán Việt.
✅ “Thượng lộ bình an” là thành ngữ Hán Việt, dùng làm lời chúc người đi xa được an toàn suốt chặng đường.
Giải nghĩa: thượng lộ (lên đường) + bình an (yên ổn).
💡 Mẹo nhớ: lời chúc: lên đường bình an.
Giải nghĩa từng chữ “Thượng lộ bình an”
| Chữ | Nghĩa | Gặp trong từ |
|---|---|---|
| thượng | lên | thượng nguồn (đầu nguồn), “thượng vàng hạ cám” |
| lộ | đường | quốc lộ, lộ trình |
| bình | yên, phẳng lặng | hòa bình, bình yên |
| an | yên ổn | an toàn, bình an |
Nghĩa đen. “Thượng lộ” là lên đường; “bình an” là yên ổn, không gặp chuyện gì. Ghép lại: lên đường thì bình an. Chữ “lộ” ở đây là đường (như “quốc lộ”), không phải “lộ” trong “lộ bí mật”.
Thượng lộ bình an nghĩa là gì?
Nghĩa của thành ngữ. Câu là lời chúc dành cho người sắp đi xa: mong người ấy đi đường an toàn, suôn sẻ, không gặp tai nạn, trắc trở, đến nơi bình yên. Câu thường được nói lúc tiễn biệt ở cửa nhà, ở bến xe, sân bay, hoặc viết trong tin nhắn.
Cách dùng. Câu mang sắc thái trang trọng, ấm áp. Có thể nói gọn “chúc thượng lộ bình an”, hoặc kết hợp với những lời chúc khác: “Chúc anh thượng lộ bình an, mã đáo thành công!”. Trong lời nói thân mật, người ta hay nói “đi đường cẩn thận nhé”, “đi mạnh giỏi”.
Chúc trước, hỏi sau. “Thượng lộ bình an” là lời chúc trước khi đi. Khi người ấy đã đến nơi, ta thường hỏi “đi đường có mệt không?”, “đến nơi an toàn chưa?”. Với người đi thuyền, đi biển, người xưa hay chúc “thuận buồm xuôi gió”; với người đi xa lập nghiệp, có thể chúc thêm lời mong sớm “an cư lạc nghiệp”.
Viết đúng. “Thượng” dấu nặng (thượng lộ), không viết “thường lộ”; “lộ” dấu nặng. Câu đúng thứ tự là “thượng lộ bình an”.
Đặt câu với “Thượng lộ bình an”
- Chúc cả nhà thượng lộ bình an.
- Trước lúc anh lên xe, mẹ dặn đi dặn lại phải cẩn thận, đến nơi nhớ gọi về.
- Bạn bè nhắn tin chúc em thượng lộ bình an trước chuyến bay du học.
- Ông thắp hương cầu cho con cháu đi xa thượng lộ bình an.
- Thành ngữ “Thượng lộ bình an” là lời chúc người đi xa được an toàn.
Thành ngữ dùng làm lời chúc khi tiễn người đi xa (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một lời dặn mang ý “thượng lộ bình an”.
Câu gần nghĩa, tương đương với “Thượng lộ bình an”
- Thuận buồm xuôi gió (gần nghĩa): chúc đi đường, làm việc thuận lợi.
- Mã đáo thành công (cùng chủ đề): chúc mọi việc nhanh chóng thành công.
- Sóng yên biển lặng (cùng chủ đề): mọi việc êm ả, bình yên.
Mẹo nhớ thành ngữ “Thượng lộ bình an”
Mẹo 1 – Lên đường bình an: Lời CHÚC: LÊN ĐƯỜNG BÌNH AN.
Mẹo 2 – Lộ là đường: “lộ” như “quốc lộ”, “lộ trình”.
Mẹo 3 – Thượng là lên: “thượng” như “thượng nguồn”, “thượng vàng hạ cám” (trên).
Bài tập: Giải nghĩa chữ Hán Việt
- Thượng lộ bình …
- “Lộ” trong thành ngữ nghĩa là gì?
- “Thượng lộ” nghĩa là gì?
- Chọn chữ đúng: (Thượng / Thường) lộ bình an.
- Bạn Hà vừa đi du lịch về đến nhà. Có nên chúc Hà “thượng lộ bình an” lúc này không?
Xem đáp án
- an.
- Đường.
- Lên đường.
- Thượng: dấu nặng, nghĩa là lên.
- Không nên: câu dùng khi tiễn người sắp đi xa. Hà đã về đến nhà thì nên hỏi thăm “đi đường có mệt không”.
Câu hỏi thường gặp
Thượng lộ bình an là gì?
Là thành ngữ Hán Việt dùng làm lời chúc người đi xa được an toàn; “thượng lộ” là lên đường.
Thượng lộ bình an dùng khi nào?
Dùng khi tiễn người sắp lên đường đi xa: về quê, đi công tác, đi du học.
Thượng lộ bình an hay thường lộ bình an?
Viết đúng là “thượng lộ bình an” (dấu nặng): “thượng” là lên.
Thượng lộ bình an tiếng Anh là gì?
Có thể chúc “Have a safe trip!”; cũng hay dùng “Bon voyage!” (gốc tiếng Pháp).
