“Tam sao thất bản” là câu hay được nhắc khi một tin đồn đi qua nhiều người rồi bị thêm thắt, biến dạng đến mức chẳng còn giống chuyện ban đầu. Câu gồm chữ Hán Việt, trong đó chữ “sao” ở đây không phải ngôi sao, khiến nhiều bạn đoán sai. Bài này giải nghĩa từng chữ, cách dùng, kèm cách đặt câu, câu tương đương và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ Hán Việt.
✅ “Tam sao thất bản” là thành ngữ Hán Việt, nghĩa là truyền qua nhiều người, chép lại nhiều lần thì sai lệch so với bản gốc.
Giải nghĩa: tam (ba) + sao (chép) + thất (mất) + bản (bản gốc).
💡 Mẹo nhớ: chép ba lần → mất bản gốc.
Giải nghĩa từng chữ “Tam sao thất bản”
| Chữ | Nghĩa | Gặp trong từ |
|---|---|---|
| tam | ba | tam giác, tam cấp |
| sao | chép lại | sao chép, bản sao |
| thất | mất | thất lạc, thất bại |
| bản | bản gốc, bản chính | bản gốc, văn bản |
Nghĩa đen. Ngày xưa chưa có máy in, sách vở phải chép tay. Chép một lần có thể sai vài chữ; người sau lại chép từ bản đã sai, rồi người sau nữa… Chép đến lần thứ ba thì nội dung đã lệch xa bản gốc. “Tam sao thất bản” là “chép ba lần thì mất bản gốc”. Chữ “sao” ở đây là chép (như “sao chép”, “bản sao”), không phải ngôi sao.
Tam sao thất bản nghĩa là gì?
Nghĩa của thành ngữ. Câu chỉ việc một câu chuyện, một thông tin khi được truyền miệng qua nhiều người hoặc chép đi chép lại nhiều lần thì dễ bị sai lệch, thêm bớt, không còn đúng như ban đầu. “Tam” (ba) ở đây chỉ nhiều lần, không nhất thiết đúng ba.
Bài học. Câu nhắc ta thận trọng với tin nghe qua người khác, nhất là tin đồn trên mạng: nên tìm nguồn gốc, kiểm tra lại trước khi tin và trước khi chia sẻ. Khi kể lại chuyện gì, cũng nên kể đúng điều mình biết, không thêm mắm thêm muối, như lời khuyên “nói có sách, mách có chứng”.
“Tam sao thất bản” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là thành ngữ Hán Việt: cụm cố định bốn chữ, dùng như một vị ngữ: “câu chuyện đã tam sao thất bản”. Câu không nêu lời khuyên trọn vẹn như tục ngữ. Cách phân biệt có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Tam sao thất bản”
- Tin đồn truyền qua mấy người đã tam sao thất bản.
- Ban đầu chỉ là Nam bị ngã xước tay, đến lớp bên cạnh đã thành Nam bị gãy chân phải đi viện.
- Câu chuyện cổ ấy có nhiều dị bản vì tam sao thất bản qua bao đời.
- Đọc tin trên mạng phải cẩn thận, kẻo gặp tin tam sao thất bản.
- Thành ngữ “Tam sao thất bản” chỉ thông tin bị sai lệch khi truyền qua nhiều người.
Thành ngữ dùng khi nói về thông tin bị sai lệch do truyền qua nhiều người (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một chuyện “tam sao thất bản”.
Câu gần nghĩa, tương đương với “Tam sao thất bản”
- Thêm mắm thêm muối (gần nghĩa): kể chuyện có thêm thắt cho to chuyện.
- Ăn không nói có (cùng chủ đề): bịa chuyện không có thành có.
- Mắt thấy tai nghe (ý ngược): tận mắt chứng kiến, đáng tin hơn nghe kể lại.
Mẹo nhớ thành ngữ “Tam sao thất bản”
Mẹo 1 – Chép ba lần: CHÉP BA lần → MẤT BẢN GỐC.
Mẹo 2 – Sao là chép: “sao” như “sao chép”, “bản sao”, không phải ngôi sao.
Mẹo 3 – Thất là mất: “thất” như “thất lạc”.
Bài tập: Giải nghĩa chữ Hán Việt
- Tam sao thất …
- “Tam” nghĩa là số mấy?
- “Sao” trong thành ngữ nghĩa là gì?
- Từ nào có chữ “sao” cùng nghĩa với thành ngữ: “bản sao” hay “ngôi sao”?
- Một bạn giải thích: “Tam sao thất bản là ba ngôi sao bị mất.” Bạn ấy hiểu đúng không?
Xem đáp án
- bản.
- Ba.
- Chép lại.
- Bản sao: bản chép lại. “Ngôi sao” là chữ thuần Việt khác nghĩa.
- Không đúng: “sao” là chép, “bản” là bản gốc; câu nói chép nhiều lần thì sai bản gốc.
Câu hỏi thường gặp
Tam sao thất bản là gì?
Là thành ngữ Hán Việt nghĩa là truyền qua nhiều người, chép nhiều lần thì sai lệch bản gốc.
Tam sao thất bản là thành ngữ hay tục ngữ?
Là thành ngữ Hán Việt: cụm cố định chỉ thông tin bị sai lệch.
“Sao” trong tam sao thất bản là gì?
“Sao” là chép lại, như trong “sao chép”, “bản sao”.
Tam sao thất bản tiếng Anh là gì?
Gần ý là trò chơi “Chinese whispers” hay “telephone game”: lời nói truyền qua nhiều người thì bị sai lệch.
