“Ăn không nói có” là thành ngữ dùng để chê kẻ bịa chuyện, đổ oan cho người khác. Chữ “ăn” ở đây dễ làm nhiều bạn hiểu lầm là chuyện ăn uống, trong khi thành ngữ nói về lời nói. Bài này giải thích nghĩa, cách dùng, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ.
✅ “Ăn không nói có” là thành ngữ, chỉ việc bịa đặt, vu khống, đổ oan cho người khác.
Nghĩa đen: chuyện không có lại nói thành có.
💡 Mẹo nhớ: không mà nói có → bịa đặt, vu khống.
Ăn không nói có nghĩa là gì?
| Từ ngữ | Nghĩa |
|---|---|
| không | chuyện không có, không xảy ra |
| nói có | nói thành chuyện có thật |
| ăn không nói có | bịa ra chuyện không có để nói xấu, đổ tội cho người khác |
Nghĩa của thành ngữ. Cả cụm nói về chuyện nói năng, không phải chuyện ăn uống, nên không nên hiểu tách chữ “ăn” theo nghĩa ăn cơm. Người “ăn không nói có” là người lấy chuyện không có thật nói thành có thật, thường để vu oan, bôi nhọ người khác hoặc để chạy tội cho mình.
Cách dùng. Thành ngữ dùng để chê, phản bác lời vu khống: “Đừng ăn không nói có!”. Đây là lời nói nặng, dùng khi mình chắc chắn người kia đang bịa đặt. Bịa đặt, vu khống không chỉ xấu về đạo đức mà còn làm tổn thương người bị nói, nên ta không được làm, và khi nghe tin đồn cũng nên kiểm tra trước khi tin.
“Ăn không nói có” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là thành ngữ. Câu là cụm từ cố định bốn chữ, hai vế đối nhau (không – có), dùng như một động từ trong câu: “hắn ăn không nói có”. Câu không nêu một kinh nghiệm trọn vẹn như tục ngữ. Cách phân biệt có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Ăn không nói có”
- Đừng ăn không nói có, bạn ấy đâu có lấy bút của cậu.
- Hắn bịa chuyện chị hàng xóm nợ tiền không trả, cả xóm suýt tin.
- Kẻ ăn không nói có rồi sẽ bị mọi người xa lánh.
- Bà tức giận vì bị người ta ăn không nói có, đổ cho tội làm vỡ chậu cây.
- Thành ngữ “Ăn không nói có” chê kẻ bịa đặt, vu khống.
Thành ngữ dùng khi chê hoặc phản bác lời bịa đặt (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một chuyện “ăn không nói có”.
Thành ngữ gần nghĩa với “Ăn không nói có”
- Ngậm máu phun người: vu khống, đổ oan một cách độc ác.
- Đặt điều: bịa chuyện để nói xấu người khác.
- Cùng chủ đề: Lưỡi không xương nhiều đường lắt léo: lời nói dễ thay đổi, khó tin.
Mẹo nhớ thành ngữ “Ăn không nói có”
Mẹo 1 – Không thành có: KHÔNG mà nói CÓ → BỊA ĐẶT, VU KHỐNG.
Mẹo 2 – Không phải chuyện ăn: cả cụm nói về lời nói bịa đặt, đừng hiểu theo nghĩa ăn uống.
Mẹo 3 – Đúng thứ tự: “không” đứng trước, “có” đứng sau: từ không bịa thành có.
Bài tập: Điền từ, chọn câu đúng
- Ăn không nói …
- Ngậm máu phun …
- Lưỡi không xương nhiều đường …
- Câu nào dùng đúng: (a) Bé ăn không nói có, ăn hết bát cơm; (b) Đừng ăn không nói có, tôi chưa hề nói xấu ai.
- Chữ “ăn” trong “ăn không nói có” có phải là ăn cơm không?
Xem đáp án
- có.
- người.
- lắt léo.
- (b): thành ngữ nói về bịa đặt, không phải chuyện ăn uống.
- Không: cả cụm nói về chuyện bịa đặt, không phải ăn uống. Nhiều bạn hiểu theo nghĩa ăn cơm nên dùng sai như câu (a).
Câu hỏi thường gặp
Ăn không nói có là thành ngữ hay tục ngữ?
Là thành ngữ: cụm từ cố định chê kẻ bịa đặt, vu khống.
Ăn không nói có có liên quan đến ăn uống không?
Không. Cả cụm chỉ việc nói năng bịa đặt: lấy chuyện không có nói thành có.
Thành ngữ nào gần nghĩa với ăn không nói có?
Gần nghĩa là “Ngậm máu phun người”, cùng chỉ việc vu khống, đổ oan.
Ăn không nói có tiếng Anh là gì?
Không có thành ngữ khớp hẳn. Có thể dùng cụm “make things up” (bịa chuyện) hoặc “make false accusations” (vu khống).
