“Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã” là câu hay được nói nửa đùa nửa thật khi thấy những người cùng tính nết chơi thân với nhau, nhất là cùng tính xấu. Câu gồm chữ Hán Việt có hình ảnh trâu, ngựa, nghe vui tai nên nhiều người dùng nhưng chưa chắc hiểu đúng sắc thái. Bài này giải nghĩa từng chữ, cách dùng, kèm cách đặt câu, câu tương đương và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ Hán Việt.
✅ “Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã” là thành ngữ Hán Việt, nghĩa là người cùng tính cách, cùng loại thường tìm đến nhau (hay dùng với ý chê).
Giải nghĩa: ngưu (trâu) + tầm (tìm) + ngưu; mã (ngựa) + tầm + mã → trâu tìm trâu, ngựa tìm ngựa.
💡 Mẹo nhớ: trâu tìm trâu, ngựa tìm ngựa → cùng loại tìm nhau.
Giải nghĩa từng chữ “Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã”
| Chữ | Nghĩa | Gặp trong từ |
|---|---|---|
| ngưu | trâu, bò | Ngưu Lang (chàng chăn trâu), tê ngưu |
| tầm | tìm | sưu tầm, tầm nã |
| mã | ngựa | mã lực, chiến mã, “mã đáo thành công” |
Nghĩa đen. Trâu thì tìm đến với trâu, ngựa thì tìm đến với ngựa, mỗi loài đi với đồng loại của mình. Ngoài đồng, đàn trâu gặm cỏ cùng nhau, đàn ngựa chạy cùng nhau, ít khi lẫn vào nhau.
Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã nghĩa là gì?
Nghĩa của thành ngữ. Thành ngữ nói rằng người có cùng tính cách, sở thích, lối sống thường tìm đến nhau, kết bạn với nhau. Câu hay dùng với ý chê: những kẻ cùng thói xấu (lười biếng, gian dối, ăn chơi) dễ tụ tập thành một nhóm.
Sắc thái. Vì thường mang ý chê, nên không nên dùng câu này để khen bạn bè tốt chơi với nhau; khi đó nên nói “tâm đầu ý hợp” hay “đồng cam cộng khổ”. Câu cũng là lời nhắc: nhìn bạn bè của một người có thể đoán phần nào tính nết người ấy, nên cần chọn bạn mà chơi.
“Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã” là thành ngữ hay tục ngữ?
Câu thường được gọi là thành ngữ Hán Việt; vì có hai vế và nêu một nhận xét trọn ý về lòng người, cũng có tài liệu gọi là tục ngữ. Khi làm bài, theo cách gọi trong sách lớp mình. Cách phân biệt có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã”
- Hai đứa cùng lười, ngưu tầm ngưu, mã tầm mã.
- Mấy cậu hay trốn học lại rủ nhau ra quán điện tử, ngày nào cũng đi cùng nhau.
- Bọn chúng ngưu tầm ngưu, mã tầm mã, toàn bày trò nghịch dại.
- Mẹ dặn chọn bạn mà chơi, vì ngưu tầm ngưu, mã tầm mã.
- Thành ngữ “Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã” nói người cùng loại hay tìm đến nhau.
Thành ngữ dùng khi nói những người cùng tính nết tụ lại với nhau, thường là chê (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một chuyện “ngưu tầm ngưu, mã tầm mã”.
Câu gần nghĩa, tương đương với “Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã”
- Gió tầng nào gặp mây tầng đó: người cùng hạng thì gặp nhau.
- Nồi nào úp vung nấy: ai hợp với người nấy.
- Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng (cùng chủ đề): chơi với ai thì dễ giống người ấy.
Mẹo nhớ thành ngữ “Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã”
Mẹo 1 – Trâu và ngựa: TRÂU tìm TRÂU, NGỰA tìm NGỰA → cùng LOẠI tìm nhau.
Mẹo 2 – Ngưu Lang: “ngưu” như “Ngưu Lang” (chàng chăn trâu); “mã” như “mã lực”.
Mẹo 3 – Tầm là tìm: “tầm” như “sưu tầm” (tìm và gom lại).
Bài tập: Giải nghĩa chữ Hán Việt
- Ngưu tầm ngưu, mã tầm …
- “Ngưu” nghĩa là con gì?
- “Tầm” trong thành ngữ nghĩa là gì?
- Gió tầng nào gặp mây tầng …
- Hai bạn học giỏi nhất lớp hay cùng nhau làm bài khó. Có nên nói hai bạn “ngưu tầm ngưu, mã tầm mã” không?
Xem đáp án
- mã.
- Trâu.
- Tìm.
- đó.
- Không nên: câu thường mang ý chê, dễ làm hai bạn phật lòng. Khen bạn hợp nhau thì nói “tâm đầu ý hợp”. Nghĩa “cùng loại tìm nhau” vẫn đúng nên dễ chọn nhầm.
Câu hỏi thường gặp
Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã là gì?
Là thành ngữ Hán Việt nghĩa là người cùng loại, cùng tính nết thường tìm đến nhau, hay dùng với ý chê.
Ngưu tầm ngưu là thành ngữ hay tục ngữ?
Thường gọi là thành ngữ Hán Việt; có tài liệu gọi là tục ngữ vì câu có hai vế, nêu một nhận xét trọn ý.
Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã là khen hay chê?
Thường là chê, nói những kẻ cùng thói xấu hay tụ tập với nhau.
Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã tiếng Anh là gì?
Câu tiếng Anh tương đương là “Birds of a feather flock together” (chim cùng lông thì bay cùng đàn).
