“Nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm” là câu tục ngữ về vệ sinh mà các bà, các mẹ hay nhắc khi giục con cháu quét nhà, rửa bát. Câu ngắn, hai vế đối nhau, nói về cái lợi của sự sạch sẽ trong đời sống hằng ngày. Bài này giải thích nghĩa, bài học, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm” là câu tục ngữ, nghĩa là giữ gìn vệ sinh sạch sẽ thì sống dễ chịu, khỏe mạnh.
Nghĩa đen: nhà sạch thì mát mẻ, bát sạch thì ăn ngon cơm.
💡 Mẹo nhớ: sạch nhà → mát; sạch bát → ngon cơm.
“Nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm” nghĩa là gì?
| Vế | Nghĩa | Vì sao |
|---|---|---|
| Nhà sạch thì mát | nhà cửa sạch sẽ thì thoáng mát, dễ chịu | không bụi bặm, rác rưởi, ít ruồi muỗi, không khí trong lành |
| Bát sạch ngon cơm | bát đũa sạch thì ăn cơm thấy ngon | bát sạch thì thức ăn không có mùi lạ, yên tâm, ăn ngon miệng |
Nghĩa của câu. Câu tục ngữ lấy hai việc gần gũi nhất trong nhà (nhà cửa và bát ăn cơm) để nói cái lợi của sự sạch sẽ. Nhà được quét dọn thì mát mẻ, dễ chịu; bát đũa rửa sạch thì bữa cơm ngon hơn, lại tránh được bệnh. Câu khuyên mỗi người giữ gìn vệ sinh trong gia đình, từ những việc nhỏ hằng ngày.
Ý rộng hơn. Sạch sẽ không chỉ làm cuộc sống dễ chịu mà còn giúp giữ sức khỏe. Ngày nay, câu còn được dùng để nói về vệ sinh trường lớp, đường phố, môi trường sống nói chung.
“Nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là tục ngữ. Câu có hai vế đối nhau (nhà sạch – bát sạch, mát – ngon cơm), lặp chữ “sạch” ở cả hai vế, nói trọn một kinh nghiệm sống. Cách phân biệt với thành ngữ có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm”
- Chủ nhật cả nhà dọn dẹp, nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm.
- Bà dặn cháu: “Nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm, ăn xong phải rửa bát ngay.”
- Sau buổi tổng vệ sinh, lớp học thoáng mát hẳn, ai cũng thấy dễ chịu.
- Nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm, nên mẹ luôn tráng bát bằng nước sôi.
- Câu tục ngữ “Nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm” khuyên giữ vệ sinh hằng ngày.
Câu dùng khi nhắc giữ vệ sinh nhà cửa, bát đũa (câu 1, 2, 4, 5). Câu 3 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng chuyện “sạch thì mát”.
Câu gần nghĩa với “Nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm”
- Đói cho sạch, rách cho thơm: dù nghèo vẫn giữ sạch sẽ, giữ phẩm giá.
- Cái răng, cái tóc là góc con người: chăm chút vệ sinh thân thể.
- Phòng bệnh hơn chữa bệnh: giữ vệ sinh để phòng bệnh.
- Ăn chín uống sôi: lời khuyên vệ sinh ăn uống quen thuộc.
Mẹo nhớ câu tục ngữ “Nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm”
Mẹo 1 – Hai chữ SẠCH: SẠCH nhà → MÁT; SẠCH bát → NGON cơm.
Mẹo 2 – Hai thứ quen thuộc: NHÀ và BÁT, hai thứ gần gũi nhất trong gia đình, đứng đầu hai vế.
Mẹo 3 – Viết đúng: “sạch” vần ach, như “sạch sẽ”, không viết “sạt”.
Bài tập: Điền từ còn thiếu vào câu tục ngữ
- Nhà sạch thì mát, bát sạch ngon …
- Nhà sạch thì …, bát sạch ngon cơm.
- Đói cho sạch, rách cho …
- Ăn chín uống …
- Chọn chữ đúng: Nhà (sạch / sạt) thì mát.
Xem đáp án
- cơm.
- mát.
- thơm.
- sôi.
- sạch: vần ach. “Sạt” là sạt lở, chữ khác.
Câu hỏi thường gặp
Nhà sạch thì mát bát sạch ngon cơm là thành ngữ hay tục ngữ?
Là tục ngữ: câu có hai vế đối, nói trọn một kinh nghiệm về vệ sinh.
Câu tục ngữ khuyên ta điều gì?
Câu khuyên ta giữ gìn vệ sinh nhà cửa, bát đũa sạch sẽ để sống dễ chịu, ăn ngon và khỏe mạnh.
Vì sao bát sạch thì ngon cơm?
Vì bát sạch thì thức ăn không bị mùi lạ, người ăn yên tâm, thấy ngon miệng, lại tránh được bệnh đường ruột.
Nhà sạch thì mát bát sạch ngon cơm tiếng Anh là gì?
Câu tiếng Anh gần ý là “Cleanliness is next to godliness” (sạch sẽ là đức tính rất đáng quý).
