“Người có chí thì nên, nhà có nền thì vững” là câu đầy đủ của câu tục ngữ quen thuộc “Có chí thì nên”, một trong bảy câu của bài tập đọc “Có chí thì nên” (Tiếng Việt 4 chương trình cũ). Nhiều bạn chỉ nhớ vế đầu, nên chưa thấy cái hay của phép so sánh ở vế sau. Bài này giải nghĩa, nêu ý nghĩa, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Người có chí thì nên, nhà có nền thì vững” là câu tục ngữ, nghĩa là ý chí là nền tảng để con người thành công.
Nghĩa đen: nhà có nền móng thì vững, người có ý chí thì làm nên.
💡 Mẹo nhớ: chí với người như nền với nhà.
Giải thích câu tục ngữ “Người có chí thì nên, nhà có nền thì vững”
| Vế | Nghĩa |
|---|---|
| Người có chí thì nên | người có ý chí, quyết tâm thì làm nên việc, thành công |
| Nhà có nền thì vững | ngôi nhà xây trên nền móng chắc thì đứng vững |
| Hai vế ghép lại | ý chí với con người giống như nền móng với ngôi nhà |
Nghĩa của câu. “Chí” là ý chí, sự quyết tâm theo đuổi mục tiêu; “nên” là làm nên, thành công. Vế sau là một phép so sánh rất dễ thấy: nhà muốn vững thì phải có nền móng chắc, không có nền thì gió to là đổ. Con người cũng vậy: có ý chí làm “nền” thì gặp khó khăn không nản, gặp thất bại không bỏ, nhờ đó mà thành công.
Ý nghĩa. Câu tục ngữ khẳng định vai trò của ý chí và khuyên ta rèn luyện ý chí từ nhỏ: chăm học mỗi ngày, làm việc đến nơi, không bỏ cuộc giữa chừng. Trong bài “Có chí thì nên”, câu này cùng ý với câu “Có công mài sắt, có ngày nên kim”: có ý chí thì nhất định thành công.
“Người có chí thì nên, nhà có nền thì vững” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là tục ngữ. Sách Tiếng Việt 4 chương trình cũ đưa câu vào bài “Có chí thì nên”, bài gồm bảy câu tục ngữ về ý chí, nghị lực. Câu có hai vế song song (người có chí – nhà có nền, thì nên – thì vững), có vần “nên – nền”, nói trọn một nhận định. Cách phân biệt với thành ngữ có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Người có chí thì nên, nhà có nền thì vững”
- Bạn ấy vượt khó đỗ đại học, người có chí thì nên, nhà có nền thì vững.
- Nhà nghèo, anh vừa đi làm vừa học buổi tối, mười năm sau thành bác sĩ.
- Người có chí thì nên, nhà có nền thì vững, con cứ kiên trì luyện viết mỗi ngày.
- Thầy viết lên bảng: “Người có chí thì nên, nhà có nền thì vững.”
- Câu tục ngữ “Người có chí thì nên, nhà có nền thì vững” đề cao ý chí.
Câu dùng khi khen người có ý chí vượt khó, hoặc để động viên (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một người “có chí thì nên”.
Câu gần nghĩa với “Người có chí thì nên, nhà có nền thì vững”
- Có chí thì nên: dạng rút gọn, hay dùng nhất.
- Có công mài sắt, có ngày nên kim: kiên trì thì việc khó cũng thành.
- Thua keo này, bày keo khác: thất bại thì làm lại, không nản chí.
- Nước chảy đá mòn: bền bỉ thì việc khó mấy cũng xong.
Mẹo nhớ câu tục ngữ “Người có chí thì nên, nhà có nền thì vững”
Mẹo 1 – So sánh: CHÍ với NGƯỜI như NỀN với NHÀ.
Mẹo 2 – Vần “nên – nền”: hai chữ chỉ khác dấu huyền: có chí thì NÊN, có NỀN thì vững.
Mẹo 3 – Câu rút gọn: “Có chí thì nên” chính là vế đầu của câu này.
Bài tập: Điền từ còn thiếu vào câu tục ngữ
- Người có chí thì nên, nhà có nền thì …
- Người có … thì nên, nhà có nền thì vững.
- Có công mài sắt, có ngày nên …
- Thua keo này, bày keo …
- Người có chí thì …, nhà có … thì vững.
Xem đáp án
- vững.
- chí.
- kim.
- khác.
- nên, nền: hai chữ gần giống nhau nên dễ đổi chỗ. Người thì “nên” (thành công), nhà thì có “nền” (nền móng).
Câu hỏi thường gặp
Ý nghĩa câu tục ngữ Người có chí thì nên nhà có nền thì vững là gì?
Câu nghĩa là ý chí là nền tảng để con người thành công, như nền móng giữ cho ngôi nhà đứng vững.
Câu tục ngữ dùng biện pháp tu từ gì?
Câu dùng phép so sánh ngầm: đặt “người có chí” song song với “nhà có nền” để thấy ý chí quan trọng như nền móng.
“Có chí thì nên” và câu này có khác nhau không?
Cùng một ý. “Có chí thì nên” là cách nói rút gọn; câu đầy đủ thêm vế “nhà có nền thì vững” để so sánh.
Người có chí thì nên nhà có nền thì vững tiếng Anh là gì?
Câu tiếng Anh gần ý là “Where there’s a will, there’s a way” (có ý chí thì sẽ có cách).
