“Nhai kĩ no lâu” là câu ông bà hay nhắc trong bữa cơm khi thấy con cháu ăn vội. Câu thật ra còn một vế nữa, nói về chuyện cày ruộng, và cả hai vế cùng chung một bài học về sự cẩn thận. Bài này chép câu đầy đủ, giải nghĩa từng vế, nói về cách viết “kĩ”, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Nhai kĩ no lâu, cày sâu tốt lúa” là câu tục ngữ, nghĩa là làm việc gì cũng phải cẩn thận, chu đáo thì mới đạt kết quả tốt.
Nghĩa đen: ăn nhai kĩ thì no lâu, cày ruộng sâu thì lúa tốt. Có bản nói “Ăn kĩ no lâu”.
💡 Mẹo nhớ: có bản “Ăn kĩ no lâu”: làm kĩ thì kết quả tốt, bền.
Giải thích câu tục ngữ “Nhai kĩ no lâu”
Câu đầy đủ có hai vế, cùng một cấu trúc:
Nhai kĩ no lâu, cày sâu tốt lúa.
| Vế | Nghĩa đen | Vì sao? |
|---|---|---|
| Nhai kĩ no lâu | ăn nhai kĩ thì no được lâu | thức ăn nhai nhuyễn thì dễ tiêu, cơ thể hấp thụ tốt, ăn chậm cũng thấy no hơn |
| Cày sâu tốt lúa | cày ruộng sâu thì lúa tốt | đất được cày sâu thì tơi xốp, rễ lúa ăn sâu, hút được nhiều chất |
Nghĩa bóng. Hai vế là hai kinh nghiệm rất đời thường (ăn uống và làm ruộng), nhưng gặp nhau ở một ý: làm việc gì cẩn thận, đến nơi đến chốn thì kết quả mới tốt và bền. Ăn vội thì nhanh đói, cày nông thì lúa kém; làm qua loa thì việc gì cũng dễ hỏng.
Viết “kĩ” hay “kỹ”? Chữ này có hai cách viết đều được chấp nhận: “kĩ” (i ngắn) và “kỹ” (y dài). Bài này viết “kĩ” theo cách in trên thẻ ghi nhớ; dù chọn cách nào, cả bài nên giữ một kiểu.
“Nhai kĩ no lâu” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là tục ngữ. Câu có hai vế song song, mỗi vế nêu một kinh nghiệm (nhai kĩ – no lâu, cày sâu – tốt lúa), có vần “lâu – sâu”, và nói trọn một lời khuyên. Đây đúng là đặc điểm của tục ngữ về đời sống và lao động sản xuất. Cách phân biệt với thành ngữ có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Nhai kĩ no lâu”
- Ông dặn ăn chậm, nhai kĩ no lâu, cày sâu tốt lúa.
- Mẹ nhắc em đừng ăn vội đi học, nhai kĩ no lâu.
- Bố cày ruộng sâu hơn mọi năm, mùa này lúa lên xanh tốt hẳn.
- Ôn bài cũng như nhai kĩ no lâu, hiểu chắc thì nhớ lâu.
- Nhai kĩ no lâu, cày sâu tốt lúa, làm gì cũng phải đến nơi đến chốn.
Câu 1, 2 dùng theo nghĩa đen (ăn uống); câu 4, 5 dùng theo nghĩa bóng (làm việc cẩn thận). Câu 3 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng vế “cày sâu tốt lúa”.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa với “Nhai kĩ no lâu”
- Ăn có nhai, nói có nghĩ: ăn phải nhai, nói phải nghĩ.
- Dục tốc bất đạt: thành ngữ Hán Việt, nóng vội thì không đạt kết quả.
- Mưa dầm thấm lâu: từ từ mà bền, thấm sâu.
- Trái ý: Ăn xổi ở thì: chỉ lo cái trước mắt, làm qua loa, tạm bợ.
Mẹo nhớ câu tục ngữ “Nhai kĩ no lâu”
Mẹo 1 – Hai việc, một bài học: NHAI KĨ (ăn) và CÀY SÂU (làm ruộng) → làm KĨ thì kết quả TỐT, BỀN.
Mẹo 2 – Vần “lâu – sâu”: cuối vế đầu là “lâu”, giữa vế sau là “sâu”, đọc lên là nối được.
Mẹo 3 – Hai bản: “Nhai kĩ no lâu” và “Ăn kĩ no lâu” cùng nghĩa.
Bài tập: Điền từ còn thiếu vào câu tục ngữ
- Nhai kĩ no …
- Nhai kĩ no lâu, cày sâu tốt …
- Nhai kĩ no lâu, cày … tốt lúa.
- Ăn có nhai, nói có …
- Dục tốc bất …
Xem đáp án
- lâu.
- lúa.
- sâu: vần với “lâu”. Nhiều bạn điền “kĩ” vì nhớ lẫn với vế đầu.
- nghĩ.
- đạt: nóng vội thì không đạt.
Câu hỏi thường gặp
Câu đầy đủ của “Nhai kĩ no lâu” là gì?
Câu đầy đủ là: “Nhai kĩ no lâu, cày sâu tốt lúa.” Có bản nói “Ăn kĩ no lâu, cày sâu tốt lúa”.
Viết “nhai kĩ” hay “nhai kỹ”?
Cả hai cách viết đều được chấp nhận. Chỉ cần giữ một kiểu trong cùng một bài viết.
Nhai kĩ no lâu là thành ngữ hay tục ngữ?
Là tục ngữ: câu có hai vế song song, nói trọn một kinh nghiệm và lời khuyên.
Nhai kĩ no lâu tiếng Anh là gì?
Không có câu khớp hẳn. Câu tiếng Anh nói cùng bài học từ phía ngược lại là “Haste makes waste” (vội vàng thì hỏng việc).
