“Chọn bạn mà chơi” là lời dặn mà hầu như ai cũng từng nghe từ cha mẹ khi bắt đầu đi học xa nhà, chuyển trường hay lên thành phố. Câu thường được nói tiếp “chọn nơi mà ở”, và còn có một bản đảo chữ là “Ở chọn nơi, chơi chọn bạn”. Bài này chép câu đầy đủ, giải nghĩa, nêu bài học, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Chọn bạn mà chơi, chọn nơi mà ở” là câu tục ngữ, nghĩa là bạn bè và môi trường sống ảnh hưởng đến ta, nên phải chọn lựa cẩn thận.
Nghĩa đen: phải chọn bạn rồi mới chơi, chọn nơi rồi mới ở. Câu còn có bản “Ở chọn nơi, chơi chọn bạn”, nghĩa không đổi.
💡 Mẹo nhớ: chọn bạn như chọn nơi ở: tốt thì ta tốt theo.
Giải thích câu tục ngữ “Chọn bạn mà chơi”
| Vế | Nghĩa |
|---|---|
| Chọn bạn mà chơi | xem xét cẩn thận, chọn người tốt rồi mới kết bạn |
| Chọn nơi mà ở | chọn nơi có hàng xóm tốt, môi trường lành mạnh để sinh sống |
Nghĩa của câu. Chữ “mà” ở đây nối việc chọn với việc làm: chọn rồi mới chơi, chọn rồi mới ở. Câu khuyên ta không kết bạn bừa bãi, không ở bừa một nơi, mà phải cân nhắc trước.
Vì sao phải chọn? Bạn bè là người ta gặp hằng ngày, nghe lời khuyên, bắt chước thói quen. Nơi ở là môi trường bao quanh ta, với hàng xóm, nếp sống, cái tốt cái xấu. Chơi với bạn chăm chỉ, tử tế thì ta cũng chăm chỉ, tử tế hơn; ở nơi nhiều thói xấu thì khó tránh bị ảnh hưởng. Điều này giống ý của câu gần mực thì đen, gần đèn thì sáng.
Hiểu cho đúng. “Chọn bạn” không có nghĩa là chỉ chơi với bạn giàu, bạn giỏi, hay xa lánh người khác. Chọn bạn là chọn người có tính nết tốt, biết giúp nhau tiến bộ. Với bạn còn nhiều thói xấu, ta vẫn có thể cư xử tử tế, chỉ không nên đi theo thói xấu ấy.
“Chọn bạn mà chơi” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là tục ngữ. Câu có hai vế đối nhau (chọn bạn – chọn nơi, chơi – ở), có vần “chơi – nơi”, và nói trọn một lời khuyên. Bản “Ở chọn nơi, chơi chọn bạn” có trong phần luyện tập bài “Tục ngữ về con người và xã hội” (Ngữ văn 7 chương trình cũ). Cách phân biệt với thành ngữ có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Chọn bạn mà chơi”
- Mẹ dặn lên thành phố học phải chọn bạn mà chơi, chọn nơi mà ở.
- Ông bà ta dạy “chọn bạn mà chơi”, nên con đừng theo nhóm bạn hay trốn học ấy.
- Bố mẹ dành dụm nhiều năm để chuyển về khu phố có trường học tốt, hàng xóm thân thiện.
- Chọn bạn mà chơi, nhờ chơi với Lan mà em cũng ham đọc sách hơn.
- Ở chọn nơi, chơi chọn bạn, đi làm xa nhà con nhớ cẩn thận.
Câu thường dùng khi dặn dò, khuyên nhủ (câu 1, 2, 5) hoặc nói về một ảnh hưởng tốt của bạn bè (câu 4). Câu 3 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một việc “chọn nơi mà ở”.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa với “Chọn bạn mà chơi”
- Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng: bạn bè, môi trường ảnh hưởng lớn đến con người.
- Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã: người giống nhau thường tìm đến nhau.
- Bán anh em xa, mua láng giềng gần: hàng xóm tốt quý như người thân, nên phải chọn nơi ở.
- Học thầy không tày học bạn: bạn bè ảnh hưởng nhiều đến việc học.
Mẹo nhớ câu tục ngữ “Chọn bạn mà chơi”
Mẹo 1 – Hai lần CHỌN: chọn BẠN để chơi, chọn NƠI để ở. Cả hai đều ảnh hưởng đến ta.
Mẹo 2 – Vần “chơi – nơi”: chữ cuối vế đầu vần với chữ thứ ba vế sau, đọc lên là nối được.
Mẹo 3 – Hai bản, một nghĩa: “Chọn bạn mà chơi, chọn nơi mà ở” = “Ở chọn nơi, chơi chọn bạn”.
Bài tập: Điền từ còn thiếu vào câu tục ngữ
- Chọn bạn mà chơi, chọn … mà ở.
- Ở chọn nơi, chơi chọn …
- Bán anh em xa, mua láng giềng …
- Gần mực thì đen, gần đèn thì …
- Chọn … mà chơi, chọn nơi mà ở.
Xem đáp án
- nơi: vần với “chơi”.
- bạn.
- gần: hàng xóm ở gần quý như người thân.
- sáng.
- bạn: nhiều bạn điền “người” hoặc “nhà”, nhưng câu tục ngữ là “chọn bạn mà chơi”.
Câu hỏi thường gặp
Câu đầy đủ của “Chọn bạn mà chơi” là gì?
Câu đầy đủ là “Chọn bạn mà chơi, chọn nơi mà ở”. Bản khác: “Ở chọn nơi, chơi chọn bạn”.
Chọn bạn mà chơi là thành ngữ hay tục ngữ?
Là tục ngữ: câu có hai vế đối, có vần, nói trọn một lời khuyên về chọn bạn, chọn nơi ở.
Câu tục ngữ khuyên ta điều gì?
Câu khuyên ta cẩn thận khi kết bạn và chọn nơi sinh sống, vì bạn bè và môi trường ảnh hưởng nhiều đến tính nết, cách sống của mình.
Chọn bạn mà chơi tiếng Anh là gì?
Câu tiếng Anh gần nghĩa là “A man is known by the company he keeps” (nhìn bạn bè là biết con người). Có thể dịch ý: “Choose your friends wisely”.
