“Gậy ông đập lưng ông” là câu người ta hay nói khi ai đó bày mưu hại người, rốt cuộc chính mình lại chịu hậu quả. Câu ngắn, có nhịp đối, rất dễ nhớ, nhưng hay bị hỏi là thành ngữ hay tục ngữ. Bài này giải thích nghĩa, chuyện xếp loại, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ.
✅ “Gậy ông đập lưng ông” là thành ngữ, nghĩa là định hại người khác mà rốt cuộc tự hại mình.
Nghĩa đen: cái gậy của ông lại quay ra đập vào lưng ông. Xếp loại: thường xếp là thành ngữ; có tài liệu xếp vào tục ngữ.
💡 Mẹo nhớ: gậy của ông đập lưng ông → hại người, hại mình.
Gậy ông đập lưng ông nghĩa là gì?
| Hình ảnh | Nghĩa đen | Nghĩa bóng |
|---|---|---|
| gậy ông | cây gậy của chính ông | mưu kế, thủ đoạn của chính mình |
| đập lưng ông | quay lại đập vào lưng ông | hậu quả quay lại hại chính người bày ra |
Nghĩa đen. Người cầm gậy định đánh người khác, nhưng bị đối phương giằng lấy gậy rồi đánh lại vào lưng mình. Cái gậy là của ông, cái lưng bị đau cũng là của ông.
Nghĩa bóng. Thành ngữ nói về kẻ bày mưu, giở thủ đoạn để hại người, nhưng mưu ấy bị lật lại, cuối cùng chính mình chịu thiệt. Thành ngữ thường dùng với giọng phê phán, đôi khi hả hê, và cũng là lời nhắc: đừng tính chuyện hại người, vì có ngày hại đến thân.
“Gậy ông đập lưng ông” là thành ngữ hay tục ngữ?
| Cách xếp | Căn cứ |
|---|---|
| Thành ngữ (cách xếp thường gặp) | Cụm từ cố định, dùng để gọi tên một tình huống, hay được chèn vào câu: “đúng là gậy ông đập lưng ông”. |
| Tục ngữ (có tài liệu xếp) | Câu có chủ ngữ (gậy ông) và vị ngữ (đập lưng ông), có thể hiểu như một nhận xét kinh nghiệm: hại người thì hại mình. |
Khi làm bài, theo cách xếp trong sách lớp mình; nếu đề chỉ hỏi chung, có thể trả lời là thành ngữ và nêu căn cứ. Xem thêm bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Gậy ông đập lưng ông”
- Bày mưu cho bạn bị phạt, cuối cùng mình bị phạt: gậy ông đập lưng ông.
- Hắn tung tin đồn để hạ uy tín đối thủ, rồi bị chính tin đồn ấy làm lộ chuyện gian lận của mình.
- Đào hố cho người khác ngã, ai ngờ gậy ông đập lưng ông.
- Đội bạn chơi xấu, bị trọng tài phạt thẻ đỏ, đúng là gậy ông đập lưng ông.
- Thành ngữ “Gậy ông đập lưng ông” chê kẻ hại người rồi tự hại mình.
Thành ngữ dùng khi mưu hại người quay lại hại chính người bày ra (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một chuyện “gậy ông đập lưng ông”.
Câu gần nghĩa với “Gậy ông đập lưng ông”
- Gieo gió gặt bão: gây ra điều xấu thì nhận hậu quả còn nặng hơn.
- Ác giả ác báo: làm điều ác thì gặp quả báo.
- Kẻ cắp gặp bà già: kẻ ranh mãnh gặp người còn cao tay hơn.
Mẹo nhớ thành ngữ “Gậy ông đập lưng ông”
Mẹo 1 – Hai chữ “ông”: GẬY của ÔNG đập LƯNG ÔNG → hại người, HẠI MÌNH.
Mẹo 2 – Cùng một người: chủ cái gậy và chủ cái lưng là một, nên người bày mưu tự chịu.
Mẹo 3 – Viết đúng: “gậy” dấu nặng (cây gậy); “đập” dấu nặng.
Bài tập: Điền từ còn thiếu vào thành ngữ, tục ngữ
- Gậy ông đập lưng …
- Gieo gió gặt …
- Ác giả ác …
- Kẻ cắp gặp bà …
- Gậy ông đập … ông.
Xem đáp án
- ông.
- bão.
- báo.
- già.
- lưng: nhiều bạn điền “đầu”, nhưng thành ngữ là “đập lưng ông”.
Câu hỏi thường gặp
Gậy ông đập lưng ông là thành ngữ hay tục ngữ?
Thường xếp là thành ngữ; có tài liệu xếp vào tục ngữ vì câu có thể hiểu như một nhận xét kinh nghiệm.
Gậy ông đập lưng ông dùng khi nào?
Dùng khi người bày mưu hại người lại bị chính mưu ấy hại lại.
Câu nào gần nghĩa với gậy ông đập lưng ông?
Gần nghĩa là “Gieo gió gặt bão” và “Ác giả ác báo”.
Gậy ông đập lưng ông tiếng Anh là gì?
Thành ngữ tiếng Anh gần ý là “hoist with one’s own petard” (bị chính mìn của mình nổ tung), hoặc dùng động từ “backfire” (phản tác dụng): “His plan backfired on him.”
