“Gạn đục khơi trong” là thành ngữ hay dùng khi khuyên chọn lọc: bỏ cái xấu, giữ cái tốt, trong việc đọc sách, nghe tin, học hỏi người khác. Hai chữ “gạn” và “khơi” chỉ động tác với nước, nên nhiều bạn chưa hình dung được cách làm. Bài này giải nghĩa từng chữ, cách dùng, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ.
✅ “Gạn đục khơi trong” là thành ngữ, nghĩa là loại bỏ cái xấu, giữ lại và phát huy cái tốt.
Nghĩa đen: gạn bỏ phần nước đục, lấy phần nước trong.
💡 Mẹo nhớ: bỏ đục, giữ trong → bỏ xấu, giữ tốt.
Gạn đục khơi trong nghĩa là gì?
| Từ ngữ | Nghĩa |
|---|---|
| gạn | nghiêng vật đựng cho phần nước trong chảy ra, để lại phần cặn |
| đục | phần nước có cặn, bẩn |
| khơi | khơi thông, làm cho chảy ra, lấy ra |
| trong | phần nước sạch, trong |
Nghĩa đen. Ngày xưa, nước giếng, nước sông lấy về thường có cặn. Người ta để lắng một lúc rồi gạn lấy phần nước trong ở trên, bỏ lại phần cặn đục ở dưới.
Nghĩa bóng. Thành ngữ khuyên biết chọn lọc: trong một việc, một người, một nguồn thông tin, có cái tốt cái xấu lẫn lộn; ta cần bỏ cái xấu, giữ lại cái tốt, phát huy điều hay. Ngày nay, khi đọc tin trên mạng, học hỏi văn hóa nước ngoài, câu “gạn đục khơi trong” càng có ích.
Gạn đục khơi trong khi lên mạng. Mạng xã hội có rất nhiều tin, có tin thật, có tin bịa. Muốn “khơi trong”, hãy xem tin đến từ đâu, có nguồn chính thức không, đọc thêm vài nơi khác để so sánh, và đừng chia sẻ khi chưa chắc chắn. Với lời góp ý của người khác cũng vậy: lắng nghe hết, rồi giữ lại điều đúng để sửa mình.
“Gạn đục khơi trong” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là thành ngữ. Câu là cụm từ cố định bốn chữ, hai vế đối nhau (gạn đục – khơi trong), dùng như một động từ: “biết gạn đục khơi trong”. Câu không nêu một kinh nghiệm trọn vẹn như tục ngữ. Cách phân biệt có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Gạn đục khơi trong”
- Đọc tin trên mạng phải biết gạn đục khơi trong.
- Em chỉ học những thói quen tốt của bạn, còn tật xấu thì không bắt chước.
- Tiếp thu văn hóa nước ngoài cần gạn đục khơi trong.
- Cô dặn: “Nghe góp ý thì gạn đục khơi trong, giữ lại ý hay để sửa bài.”
- Thành ngữ “Gạn đục khơi trong” khuyên bỏ cái xấu, giữ cái tốt.
Thành ngữ dùng khi khuyên chọn lọc, giữ cái tốt (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một cách “gạn đục khơi trong”.
Câu gần nghĩa với “Gạn đục khơi trong”
- Chọn lọc: chọn lấy cái tốt, bỏ cái không tốt.
- Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng: phải chọn môi trường, bạn bè tốt.
- Chọn bạn mà chơi: chọn người tốt để kết bạn.
Mẹo nhớ thành ngữ “Gạn đục khơi trong”
Mẹo 1 – Lọc nước: bỏ ĐỤC, giữ TRONG → bỏ XẤU, giữ TỐT.
Mẹo 2 – Hai động tác: “gạn” đi với đục (bỏ đi), “khơi” đi với trong (lấy ra).
Mẹo 3 – Viết đúng: “gạn” dấu nặng, “khơi” không dấu; không viết “gặn đục khơi trong”.
Bài tập: Điền từ còn thiếu vào thành ngữ, tục ngữ
- Gạn đục khơi …
- Gạn … khơi trong.
- Gần mực thì đen, gần đèn thì …
- Chọn bạn mà …
- … đục … trong (điền hai động từ).
Xem đáp án
- trong.
- đục.
- sáng.
- chơi.
- Gạn đục khơi trong: nhiều bạn điền “lọc … giữ”, ý đúng nhưng thành ngữ dùng “gạn” và “khơi”.
Câu hỏi thường gặp
Gạn đục khơi trong là thành ngữ hay tục ngữ?
Là thành ngữ: cụm từ cố định khuyên bỏ cái xấu, giữ cái tốt.
“Gạn” nghĩa là gì?
“Gạn” là nghiêng vật đựng cho phần nước trong chảy ra, để lại phần cặn; cũng có nghĩa là hỏi cặn kẽ (“gạn hỏi”).
Gạn đục khơi trong dùng khi nào?
Dùng khi khuyên chọn lọc: đọc tin, học hỏi, tiếp thu cái mới thì giữ điều hay, bỏ điều dở.
Gạn đục khơi trong tiếng Anh là gì?
Thành ngữ tiếng Anh gần ý là “separate the wheat from the chaff” (tách hạt lúa mì khỏi trấu: tách cái tốt khỏi cái xấu).
