“Đầu xuôi đuôi lọt” là câu người ta hay nói để động viên khi bắt đầu một việc: chỉ cần mở đầu trơn tru thì phần sau sẽ dễ dàng. Câu quen thuộc, nhưng chữ “xuôi” hay bị viết nhầm thành “suôi”, và khi hỏi “là thành ngữ hay tục ngữ” thì mỗi tài liệu nói một kiểu. Bài này giải thích nghĩa, chuyện xếp loại, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ.
✅ “Đầu xuôi đuôi lọt” là thành ngữ, nghĩa là việc gì khởi đầu suôn sẻ thì phần sau cũng thuận lợi.
Nghĩa đen: đầu đã xuôi thì đuôi cũng lọt. Xếp loại: thường xếp là thành ngữ; có tài liệu xếp vào tục ngữ.
💡 Mẹo nhớ: đầu xuôi → đuôi lọt: khởi đầu tốt thì mọi việc thuận.
Đầu xuôi đuôi lọt nghĩa là gì?
| Hình ảnh | Nghĩa đen | Nghĩa bóng |
|---|---|---|
| đầu xuôi | phần đầu (của vật, của con vật) đi qua trơn tru, đúng chiều | bước khởi đầu suôn sẻ |
| đuôi lọt | phần đuôi theo sau cũng qua được | các phần sau cũng thuận lợi, trót lọt |
Nghĩa đen. Khi luồn một vật dài qua một lỗ hẹp (như luồn chỉ qua kim, lùa con cá vào giỏ), phần khó nhất là cái đầu. Đầu đã đi qua xuôi chiều thì phần đuôi theo sau sẽ lọt qua dễ dàng.
Nghĩa bóng. Thành ngữ nói rằng bước khởi đầu rất quan trọng: việc gì mở đầu trơn tru, suôn sẻ thì phần sau cũng thuận lợi. Câu thường dùng để động viên người đang bắt tay vào việc, hoặc để giải thích vì sao phải chuẩn bị chu đáo cho bước đầu tiên.
Xuôi hay suôi? Viết đúng là “xuôi” (X), như “xuôi chiều”, “xuôi dòng”, “nói xuôi”. Chữ dễ lẫn là “suôn” trong “suôn sẻ” (S). Hai chữ cùng nghĩa trơn tru nhưng khác phụ âm đầu, nên cần nhớ riêng từng từ.
“Đầu xuôi đuôi lọt” là thành ngữ hay tục ngữ?
| Cách xếp | Căn cứ |
|---|---|
| Thành ngữ (cách xếp thường gặp) | Cụm từ cố định bốn chữ, hay chen vào câu: “cứ làm đi, đầu xuôi đuôi lọt”. |
| Tục ngữ (có tài liệu xếp) | Câu nêu một kinh nghiệm trọn vẹn: khởi đầu tốt thì kết quả tốt. |
Khi làm bài, theo cách xếp trong sách lớp mình; nếu đề chỉ hỏi chung, có thể trả lời là thành ngữ và nêu căn cứ. Xem thêm bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Đầu xuôi đuôi lọt”
- Câu đầu làm được rồi, đầu xuôi đuôi lọt, các câu sau dễ hơn.
- Buổi họp đầu tiên diễn ra trơn tru, cả dự án sau đó cũng chạy đều.
- Mẹ dặn: “Ngày đầu đi làm cố gắng cho tốt, đầu xuôi đuôi lọt con ạ.”
- Phần mở bài viết tốt thì bài văn đầu xuôi đuôi lọt.
- Thành ngữ “Đầu xuôi đuôi lọt” nói về tầm quan trọng của bước khởi đầu.
Thành ngữ dùng khi nói việc khởi đầu thuận lợi thì phần sau cũng suôn sẻ (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một chuyện “đầu xuôi đuôi lọt”.
Câu gần nghĩa, cùng chủ đề với “Đầu xuôi đuôi lọt”
- Vạn sự khởi đầu nan: mọi việc lúc bắt đầu đều khó; qua được bước đầu thì dễ hơn.
- Có công mài sắt, có ngày nên kim: kiên trì từ đầu đến cuối thì sẽ thành công.
- Đầu voi đuôi chuột (ý ngược): mở đầu hoành tráng mà kết thúc chẳng ra gì.
Mẹo nhớ thành ngữ “Đầu xuôi đuôi lọt”
Mẹo 1 – Đầu rồi đuôi: ĐẦU XUÔI → ĐUÔI LỌT: khởi đầu tốt thì mọi việc thuận.
Mẹo 2 – Xuôi viết X: xuôi như “xuôi dòng”, “xuôi chiều”; còn “suôn sẻ” viết S.
Mẹo 3 – Đừng nhầm: “đầu xuôi đuôi lọt” (đầu tốt, cuối tốt) khác “đầu voi đuôi chuột” (đầu to, cuối nhỏ).
Bài tập: Điền từ, chọn câu đúng
- Đầu xuôi đuôi …
- Đầu … đuôi lọt.
- Đầu voi đuôi …
- Chọn chữ đúng: Đầu (xuôi / suôi) đuôi lọt.
- Lớp tổ chức hội trại, khai mạc rất rầm rộ nhưng đến chiều thì bỏ dở, ai về nhà nấy. Nên dùng “đầu xuôi đuôi lọt” hay “đầu voi đuôi chuột”?
Xem đáp án
- lọt.
- xuôi.
- chuột.
- xuôi: viết X, như “xuôi dòng”.
- Đầu voi đuôi chuột: mở đầu to tát, kết thúc chẳng ra gì. Hai câu cùng có “đầu … đuôi …” nên dễ chọn nhầm.
Câu hỏi thường gặp
Đầu xuôi đuôi lọt là thành ngữ hay tục ngữ?
Thường xếp là thành ngữ; có tài liệu xếp vào tục ngữ. Khi làm bài, theo sách lớp mình.
Đầu xuôi đuôi lọt hay đầu suôi đuôi lọt?
Viết đúng là “đầu xuôi đuôi lọt”: “xuôi” viết X, như “xuôi dòng”.
Đầu xuôi đuôi lọt khuyên điều gì?
Khuyên ta chú trọng bước khởi đầu: mở đầu thuận lợi thì phần sau cũng dễ dàng.
Đầu xuôi đuôi lọt tiếng Anh là gì?
Câu tiếng Anh gần ý là “Well begun is half done” (khởi đầu tốt là đã xong một nửa).
