“Chọn mặt gửi vàng” là câu hay nghe khi ai đó được giao giữ một thứ quý hoặc nhận một việc quan trọng: “Cô chọn mặt gửi vàng, em phải làm cho tốt.” Câu ngắn, dễ nhớ, nhưng nhiều bạn chỉ hiểu đúng nghĩa đen là gửi vàng. Bài này giải thích nghĩa, cách dùng, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa, trái nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ.
✅ “Chọn mặt gửi vàng” là thành ngữ, nghĩa là phải chọn người đáng tin mới giao việc quan trọng hoặc tài sản.
Nghĩa đen: chọn đúng người tin cậy mới gửi vàng.
💡 Mẹo nhớ: chọn đúng mặt (người) mới gửi vàng.
Chọn mặt gửi vàng nghĩa là gì?
| Hình ảnh | Nghĩa đen | Nghĩa bóng |
|---|---|---|
| chọn mặt | nhìn mặt, chọn người | xem xét cẩn thận để tìm người đáng tin |
| gửi vàng | đem vàng gửi người khác giữ hộ | giao việc quan trọng, tài sản, điều quý giá |
Nghĩa đen. Ngày xưa không có ngân hàng, ai có vàng mà phải đi xa thường gửi người quen giữ hộ. Vàng là thứ quý nhất trong nhà, nên phải nhìn mặt, biết rõ người ấy thật thà, tử tế mới dám gửi. Gửi nhầm người là mất trắng.
Nghĩa bóng. Thành ngữ khuyên khi giao việc quan trọng, tài sản hay một điều quý giá (kể cả lời hứa, bí mật), phải chọn người đáng tin cậy, có năng lực. Câu cũng dùng như lời khen người được giao việc: được “chọn mặt gửi vàng” nghĩa là được tin tưởng, nên phải xứng đáng với niềm tin ấy.
Hai cách dùng. Người giao việc nói “tôi chọn mặt gửi vàng” để bày tỏ sự tin tưởng; người ngoài nói “đúng là chọn mặt gửi vàng” để khen lựa chọn sáng suốt. Ngược lại, khi giao nhầm người, ta nói đó là “giao trứng cho ác”; tệ hơn nữa là tự rước kẻ xấu về như “cõng rắn cắn gà nhà”.
“Chọn mặt gửi vàng” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là thành ngữ. Câu là cụm từ cố định bốn chữ, dùng như một động từ trong câu: “công ty chọn mặt gửi vàng”, “được chọn mặt gửi vàng”. Câu không đứng riêng thành một nhận xét trọn vẹn như tục ngữ. Cách phân biệt có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Chọn mặt gửi vàng”
- Cô giao lớp trưởng giữ quỹ lớp, đúng là chọn mặt gửi vàng.
- Trước khi đi xa, bà để lại chìa khóa nhà cho bác hàng xóm thật thà nhất xóm.
- Được thầy chọn mặt gửi vàng, Minh quyết tâm ôn luyện để thi học sinh giỏi.
- Tuyển người giữ kho phải chọn mặt gửi vàng, không thể qua loa.
- Thành ngữ “Chọn mặt gửi vàng” khuyên giao việc cho người đáng tin.
Thành ngữ dùng khi nói việc chọn đúng người để giao việc quan trọng (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một chuyện “chọn mặt gửi vàng”.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa với “Chọn mặt gửi vàng”
- Dụng nhân như dụng mộc (gần nghĩa): dùng người như dùng gỗ, phải chọn cho đúng chỗ.
- Giao trứng cho ác (trái nghĩa): giao việc, giao của cho kẻ xấu, để rồi mất cả.
- Nuôi ong tay áo (cùng chủ đề): tin nhầm kẻ xấu rồi bị chính nó hại.
Mẹo nhớ thành ngữ “Chọn mặt gửi vàng”
Mẹo 1 – Mặt và vàng: Chọn đúng MẶT (người) mới GỬI VÀNG.
Mẹo 2 – Chọn trước, gửi sau: phải CHỌN xong mới GỬI; không nói “gửi vàng chọn mặt”.
Mẹo 3 – Câu đối lại: chọn mặt gửi vàng (giao đúng người) ↔ giao trứng cho ác (giao nhầm người).
Bài tập: Điền từ, chọn câu đúng
- Chọn mặt gửi …
- Chọn … gửi vàng.
- Giao trứng cho …
- Cách viết nào sai: Chọn mặt (gửi / gởi / dửi) vàng?
- Ông chủ giao két tiền cho một người mới quen hai hôm vì thấy người đó ăn mặc lịch sự. Đó có phải “chọn mặt gửi vàng” không?
Xem đáp án
- vàng.
- mặt.
- ác (con quạ).
- “dửi” là sai. “Gửi” là cách viết phổ biến, “gởi” là cách nói của miền Nam, cũng được dùng.
- Không: chỉ nhìn bề ngoài mà chưa biết rõ người. “Chọn mặt” là xem xét cẩn thận để tìm người đáng tin, không phải chọn theo vẻ ngoài; câu có chữ “mặt” nên dễ hiểu nhầm.
Câu hỏi thường gặp
Chọn mặt gửi vàng là thành ngữ hay tục ngữ?
Là thành ngữ: cụm từ cố định chỉ việc chọn người đáng tin để giao việc quan trọng.
“Mặt” trong chọn mặt gửi vàng là gì?
“Mặt” ở đây chỉ con người: chọn mặt là chọn người, không phải chọn theo khuôn mặt đẹp hay xấu.
Trái nghĩa với chọn mặt gửi vàng là gì?
Trái nghĩa là “Giao trứng cho ác”: giao việc, giao của cho kẻ không đáng tin.
Chọn mặt gửi vàng tiếng Anh là gì?
Không có thành ngữ khớp hẳn. Có thể dịch ý: “entrust something valuable only to someone you trust” (chỉ giao thứ quý cho người mình tin).
