Con ông cháu cha nghĩa là gì?

“Con ông cháu cha” là cụm từ hay xuất hiện khi người ta bàn về chuyện thi cử, tuyển dụng, đề bạt thiếu công bằng: người được ưu ái không phải vì giỏi mà vì nhà có thế lực. Cụm từ quen tai, nhưng nhiều bạn chưa rõ “ông”, “cha” ở đây là ai và dùng thế nào cho đúng. Bài này giải thích nghĩa, sắc thái, kèm cách đặt câu, câu cùng chủ đề và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ.

Con ông cháu cha nghĩa là gì?

Từ ngữ	Nghĩa
ông, cha	không chỉ ông, bố trong nhà mà chỉ những người có chức, có quyền, có thế lực
con, cháu	người trong gia đình, dòng họ của những người ấy
con ông cháu cha	người được nâng đỡ, ưu ái nhờ thế lực của gia đình

Nghĩa của thành ngữ. Cụm từ ghép xen “con – ông – cháu – cha” để chỉ con cháu của những gia đình có chức có quyền. Người “con ông cháu cha” được đi cửa sau, được ưu tiên trong học hành, xin việc, thăng chức, dù năng lực có khi chẳng hơn ai. Thành ngữ phê phán sự thiếu công bằng ấy.

Sắc thái. Cụm từ hầu như luôn mang ý chê, nhắm vào việc dựa dẫm thế lực gia đình chứ không chê việc sinh ra trong gia đình khá giả. Một người con nhà quyền thế nhưng tự học, tự thi, làm việc giỏi thì không đáng bị gọi là “con ông cháu cha”. Khi dùng, nên nói về hiện tượng, tránh quy chụp một người cụ thể khi chưa rõ sự thật.

Không nhầm với “cha truyền con nối”. “Cha truyền con nối” là nghề, của cải, chức vị truyền từ đời cha sang đời con; còn “con ông cháu cha” nhấn vào sự ưu ái không công bằng. Hai câu cùng nói về gia đình nhưng ý khác nhau.

“Con ông cháu cha” là thành ngữ hay tục ngữ?

Đây là thành ngữ. Cụm từ cố định bốn chữ, dùng như một danh từ để gọi một kiểu người: “toàn là con ông cháu cha”, “không ưu tiên con ông cháu cha”. Câu không nêu một kinh nghiệm hay lời khuyên như tục ngữ. Cách phân biệt có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.

Đặt câu với “Con ông cháu cha”

• Tuyển dụng phải công bằng, không ưu tiên con ông cháu cha.
• Anh ta học không giỏi nhưng vẫn được nhận vào làm nhờ có bố làm giám đốc.
• Dù là con ông cháu cha, cô ấy vẫn tự thi và đỗ thủ khoa bằng chính sức mình.
• Người dân bức xúc khi thấy nhiều suất học bổng rơi vào tay con ông cháu cha.
• Thành ngữ “Con ông cháu cha” chê việc được ưu ái nhờ thế lực gia đình.

Thành ngữ dùng khi phê phán sự ưu ái nhờ quan hệ gia đình (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một chuyện “con ông cháu cha”. Câu 3 cho thấy cách dùng công bằng: nhắc tới để khen người không dựa dẫm.

Câu cùng chủ đề với “Con ông cháu cha”

• Một người làm quan, cả họ được nhờ: một người có chức quyền thì họ hàng được hưởng lợi theo.
• Cha truyền con nối: nghề, chức vị, của cải truyền từ đời này sang đời khác.
• Con nhà tông không giống lông cũng giống cánh: con cháu thường giống cha ông về tính nết, tài năng (không nói chuyện ưu đãi).
• Con vua thì lại làm vua: câu ca dao nói chuyện địa vị được truyền theo dòng dõi.

Mẹo nhớ thành ngữ “Con ông cháu cha”

Bài tập: Điền từ, chọn câu đúng

1. Con ông cháu …
2. Con … cháu cha.
3. Một người làm quan, cả họ được …
4. Câu nào đúng thứ tự: “Con ông cháu cha” hay “Con cha cháu ông”?
5. Bố Lan là bác sĩ giỏi. Lan tự học, thi đỗ trường y với điểm cao nhất tỉnh. Có nên gọi Lan là “con ông cháu cha” không?

Xem đáp án

1. cha.
2. ông.
3. nhờ.
4. Con ông cháu cha.
5. Không: Lan đỗ nhờ chính sức mình, không nhờ thế lực của bố. Có bố giỏi không có nghĩa là “con ông cháu cha”.

Câu hỏi thường gặp

Con ông cháu cha là thành ngữ hay tục ngữ?

Là thành ngữ: cụm từ cố định chỉ người được ưu ái nhờ thế lực gia đình.

Con ông cháu cha là khen hay chê?

Là chê: phê phán việc dựa vào thế lực gia đình để được hưởng ưu đãi.

“Ông”, “cha” trong con ông cháu cha là ai?

Là những người có chức, có quyền, có thế lực, không chỉ riêng ông, bố trong nhà.

Con ông cháu cha tiếng Anh là gì?

Không có thành ngữ khớp hẳn. Hiện tượng này gọi là “nepotism” (thói thiên vị người nhà); người sinh ra trong nhà giàu có thì nói “born with a silver spoon in one’s mouth”.