Ca dao yêu thương tình nghĩa là những bài ca dao nói về tình yêu đôi lứa, tình vợ chồng thủy chung và nghĩa tình gắn bó giữa con người với nhau. Đây là nửa sau của bài “Ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa” trong sách Ngữ văn 10 (chương trình cũ). Trang này chép các bài trong sách, giải thích hình ảnh quen thuộc (khăn, đèn, muối, gừng, sao Hôm sao Mai) và kèm bài tập. Xem thêm các trang khác trong mục kiến thức thành ngữ, tục ngữ.
✅ Ca dao yêu thương tình nghĩa nói về nỗi nhớ, lòng chung thủy và tình nghĩa bền lâu giữa những người yêu nhau, vợ chồng, bà con.
✅ Bài tiêu biểu: “Khăn thương nhớ ai / Khăn rơi xuống đất…”, “Muối ba năm muối đang còn mặn / Gừng chín tháng gừng hãy còn cay…”.
💡 Mẹo nhớ: muối mặn, gừng cay để lâu vẫn giữ vị – như tình nghĩa vợ chồng không phai.
Ca dao yêu thương tình nghĩa trong Ngữ văn 10
- Trèo lên cây khế nửa ngày / Ai làm chua xót lòng này khế ơi! / Mặt trăng sánh với mặt trời / Sao Hôm sánh với sao Mai chằng chằng / Mình ơi! Có nhớ ta chăng? / Ta như sao Vượt chờ trăng giữa trời: nỗi nhớ mong, chờ đợi người thương; sao Hôm, sao Mai thật ra là một (sao Kim) nhưng không bao giờ gặp nhau.
- Khăn thương nhớ ai / Khăn rơi xuống đất / Khăn thương nhớ ai / Khăn vắt lên vai… / Đèn thương nhớ ai / Mà đèn không tắt / Mắt thương nhớ ai / Mắt ngủ không yên: nỗi nhớ người yêu được gửi vào cái khăn, ngọn đèn, đôi mắt.
- Ước gì sông rộng một gang / Bắc cầu dải yếm để chàng sang chơi: ước muốn táo bạo, đáng yêu của cô gái, lấy dải yếm làm cầu.
- Muối ba năm muối đang còn mặn / Gừng chín tháng gừng hãy còn cay / Đôi ta tình nặng nghĩa dày / Có xa nhau đi nữa cũng ba vạn sáu ngàn ngày mới xa: lời thề thủy chung; ba vạn sáu ngàn ngày là khoảng một trăm năm, tức là trọn đời.
Hai bài đầu của cùng bài học (“Thân em như tấm lụa đào”, “Thân em như củ ấu gai”) thuộc nhóm than thân, xem ở trang ca dao than thân.
Ca dao tình nghĩa khác
- Râu tôm nấu với ruột bầu / Chồng chan vợ húp gật đầu khen ngon: vợ chồng nghèo mà đầm ấm.
- Yêu nhau cởi áo cho nhau / Về nhà dối mẹ qua cầu gió bay: tình yêu tha thiết, sẵn lòng cho nhau mọi thứ.
- Bầu ơi thương lấy bí cùng / Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn: tình nghĩa đồng bào.
- Thương nhau củ ấu cũng tròn (tục ngữ): đã thương thì nhìn gì cũng thấy đẹp.
Đặc điểm nghệ thuật: dùng vật quen thuộc để gửi tình (khăn, đèn, muối, gừng), điệp từ (“thương nhớ ai” lặp nhiều lần), so sánh, ẩn dụ và lời thề nguyền. Muốn có thêm câu về tình yêu, xem trang ca dao tục ngữ về tình yêu; về vợ chồng, xem trang ca dao tục ngữ về vợ chồng.
Mẹo 1 – Ba vật gửi nỗi nhớ: KHĂN – ĐÈN – MẮT (bài “Khăn thương nhớ ai”).
Mẹo 2 – Muối và gừng: MUỐI BA NĂM còn mặn, GỪNG CHÍN THÁNG còn cay → tình bền lâu.
Mẹo 3 – Con số: BA VẠN SÁU NGÀN ngày ≈ 100 năm → trọn đời.
Bài tập: Ca dao yêu thương tình nghĩa
- Điền tiếng còn thiếu: Muối ba năm muối đang còn …
- Điền tiếng còn thiếu: Khăn thương nhớ ai / Khăn rơi xuống …
- “Ba vạn sáu ngàn ngày” là khoảng bao nhiêu năm?
- Trong bài “Khăn thương nhớ ai”, những vật nào được nhắc tới?
- Sao Hôm và sao Mai là hai ngôi sao khác nhau, đúng không?
Xem đáp án
- mặn.
- đất.
- Khoảng 100 năm (36.000 ngày).
- Khăn, đèn, mắt.
- Không: cả hai là sao Kim, mọc buổi tối gọi là sao Hôm, mọc lúc sáng sớm gọi là sao Mai – hình ảnh hai người gắn bó mà khó gặp nhau.
Câu hỏi thường gặp
Ca dao yêu thương tình nghĩa là gì?
Là ca dao nói về tình yêu, nỗi nhớ, lòng chung thủy và nghĩa tình giữa con người với nhau.
Bài ca dao Muối ba năm muối đang còn mặn nói gì?
Bài là lời thề thủy chung: tình nghĩa vợ chồng bền như muối mặn, gừng cay, trọn đời không phai.
Khăn thương nhớ ai thể hiện điều gì?
Thể hiện nỗi nhớ người yêu da diết của cô gái, gửi vào khăn, đèn, đôi mắt.
Ca dao than thân yêu thương tình nghĩa có mấy bài?
Bài học trong Ngữ văn 10 (chương trình cũ) có 6 bài: hai bài than thân và bốn bài yêu thương tình nghĩa.
