“Xứng đôi vừa lứa” là lời khen quen thuộc trong đám cưới, khi họ hàng, bạn bè nhìn cô dâu chú rể và khen hai người thật hợp nhau. Câu rất hay dùng, nhưng chữ “lứa” lại dễ bị viết nhầm thành “nứa”, và nhiều bạn chưa rõ “vừa lứa” là vừa cái gì. Bài này giải thích nghĩa, cách dùng, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa, trái nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ.
✅ “Xứng đôi vừa lứa” là thành ngữ, chỉ hai người hợp nhau về tuổi tác, tài năng, hoàn cảnh để thành vợ chồng.
Nghĩa đen: xứng làm một đôi, vừa một lứa tuổi.
💡 Mẹo nhớ: xứng đôi + vừa lứa → rất hợp nhau.
Xứng đôi vừa lứa nghĩa là gì?
| Từ ngữ | Nghĩa |
|---|---|
| xứng đôi | tương xứng để thành một đôi, không ai hơn kém ai quá nhiều |
| lứa | lớp người cùng độ tuổi (như “lứa tuổi”, “cùng lứa”) |
| vừa lứa | tuổi tác tương đương, hợp nhau |
| xứng đôi vừa lứa | hai người rất hợp nhau để nên vợ nên chồng |
Nghĩa của thành ngữ. Theo quan niệm xưa, một cặp vợ chồng đẹp là hai người cân xứng: tuổi tác không chênh nhiều, tài năng, nết na, hoàn cảnh gia đình tương đương. “Xứng đôi” là hợp nhau nói chung, “vừa lứa” nhấn vào tuổi tác. Ghép lại, thành ngữ dùng để khen một đôi trai gái rất hợp nhau, xứng đáng nên duyên.
Cách dùng. Câu hầu như luôn là lời khen, hay nghe trong đám cưới, đám hỏi: “Cô dâu chú rể thật xứng đôi vừa lứa.” Ngày nay, “xứng đôi” còn được hiểu là hợp nhau về tính cách, cùng chí hướng, quan trọng hơn chuyện tuổi tác hay giàu nghèo.
Viết đúng. “Lứa” viết L, dấu sắc (lứa tuổi, đôi lứa); không viết “nứa” (cây nứa). “Xứng” viết X (xứng đáng); không viết “sứng”.
“Xứng đôi vừa lứa” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là thành ngữ. Câu là cụm từ cố định bốn chữ, hai vế song song (xứng đôi – vừa lứa), dùng như một tính từ: “hai người xứng đôi vừa lứa”. Câu không nêu một kinh nghiệm hay lời khuyên như tục ngữ. Cách phân biệt có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Xứng đôi vừa lứa”
- Cô dâu chú rể xứng đôi vừa lứa.
- Anh là bác sĩ, chị là dược sĩ, hai người bằng tuổi, lại cùng hiền lành, ai nhìn cũng khen.
- Họ hàng hai bên mừng vì đôi trẻ xứng đôi vừa lứa.
- Xứng đôi vừa lứa không chỉ ở tuổi tác, mà còn ở chỗ hiểu và thương nhau.
- Thành ngữ “Xứng đôi vừa lứa” khen một cặp rất hợp nhau.
Thành ngữ dùng khi khen một đôi trai gái, vợ chồng hợp nhau (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng tả đúng một cặp “xứng đôi vừa lứa”.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa với “Xứng đôi vừa lứa”
- Trai tài gái sắc (gần nghĩa): chàng trai tài giỏi, cô gái xinh đẹp, rất xứng đôi.
- Đẹp đôi (gần nghĩa): cách khen ngắn gọn trong đời thường.
- Trâu già gặm cỏ non (trái nghĩa): chênh lệch tuổi tác quá nhiều.
Mẹo nhớ thành ngữ “Xứng đôi vừa lứa”
Mẹo 1 – Hai lần “hợp”: XỨNG ĐÔI + VỪA LỨA → rất HỢP NHAU.
Mẹo 2 – Lứa là tuổi: “lứa” như “lứa tuổi”, “cùng lứa”; viết L.
Mẹo 3 – Đúng cặp: XỨNG đi với ĐÔI, VỪA đi với LỨA; không nói “vừa đôi xứng lứa”.
Bài tập: Điền từ, chọn chữ đúng
- Xứng đôi vừa …
- Xứng … vừa lứa.
- Trai tài gái …
- Chọn chữ đúng: Xứng đôi vừa (lứa / nứa).
- Chọn chữ đúng: Bà đan rổ bằng tre (lứa / nứa).
Xem đáp án
- lứa.
- đôi.
- sắc.
- lứa: lứa tuổi, viết L.
- nứa: cây nứa, viết N. Câu 4 vừa chọn L nên nhiều bạn chọn theo.
Câu hỏi thường gặp
Xứng đôi vừa lứa là thành ngữ hay tục ngữ?
Là thành ngữ: cụm từ cố định khen một đôi rất hợp nhau.
Xứng đôi vừa lứa hay xứng đôi vừa nứa?
Viết đúng là “xứng đôi vừa lứa” (L): “lứa” là lứa tuổi.
Vừa lứa nghĩa là gì?
Vừa lứa là tuổi tác tương đương, cùng một lứa tuổi.
Xứng đôi vừa lứa tiếng Anh là gì?
Câu tiếng Anh gần ý là “a match made in heaven” (một cặp trời sinh); cũng có thể nói “a perfect match”.
